Chapter 2

Lucia's Pov

"Ano ito?!"

Nanginginig ang puso ko sa lakas ng boses na iyon. Lumingon ako at naroon na ang tiyahin ko sa may pintuan, pula ang mukha, at ang kanyang mga mata ay nakatutok agad sa gown na iyon. Sa ibabaw ng mesa, nakalatag nang sira ang pastel na kulay na gown. Itim ang mga gilid nito, may maliit na butas sa bahagi ng dibdib, at ang amoy ng sinunog ay bumabara sa ilong dahil hindi ko sinasadyang naiwan na nakasaksak ang plantsa habang pinapatay ko ang kalan sa kusina.

"Tiya..."

Mabilis na lumakad ang tiyahin ko, kinuha ang gown. "Alam mo kung kanino itong gown na ito?!"

Yumuko ako. "Gown iyon ni Elena."

"Hindi lang basta gown! Ito ay gown para sa beauty contest! Mamahaling gown! Ang gown na magpapatingkad sa aking anak sa entablado!"

"Hindi ko sinasadya. Masyadong mainit ang plantsa at ilang sandali ko lang itong iniwan," sabi ko.

"Hindi sinasadya? Ano bang ginagawa mo nang may sinasadya bukod sa pagsira ng buhay ng iba, ha?" Mapang-uyam na tumawa ang aking tiyahin.

Tumahimik ako. Pumikit ang aking mga kamao nang hindi ko sinasadya. Tiningnan niya ang aking katawan mula ulo hanggang paa, walang pagtatago ng kanyang pag-ayaw.

"Tingnan mo ang iyong sarili. Ang laki ng katawan mo. Palaging makupad ang kilos mo. Paano mo ko mapagkakatiwalaan sa anumang mahalagang bagay?"

"Papalitan ko iyon. Magtatrabaho ako nang mas matagal," sabi ko.

"Papalitan? Gamit ano? Gamit yang mataba mong katawan? O ang mukha mong puro tagihawat?"

"Pakiusap huwag mong sabihin iyon," sabi ko sa boses na halos hindi marinig.

"Bakit? Nasasaktan ka ba? Iyon ang totoo. Ikumpara mo lang ang sarili mo kay Elena."

Narinig ang mga yabag mula sa pasilyo. Alam ko kung sino iyon bago pa man siya lumitaw. Ang aking pinsan, si Elena. Maganda, payat, makinis ang mukha nang walang anumang diperensya.

"Anong meron, Mama?" pabebe niyang tanong.

Agad nagbago ang tono ng aking tiyahin. "Mahal ko, tingnan mo ang ginawa ng pinsan mo."

Lumapit si Elena. Lumaki ang kanyang mga mata nang makita ang gown na iyon. "Gown ko iyan?"

Tiningnan ko siya nang buong tapang. "Pasensya na, Elena. Hindi ko talaga sinasadya."

Matagal niya akong tiningnan, pagkatapos ay nag-click ng kanyang dila. "Alam mong mahalaga ito para sa akin, di ba?"

Mabilis akong tumango. "Alam ko."

"Pero sinira mo pa rin ito, gaya ng lagi," walang emosyon niyang sabi.

Lumunok ako at wala akong nasabing depensa.

Nagkrus ang mga braso ng aking tiyahin. "Nakakahiyang magkaroon ng pinsan na katulad mo. Kapag sumampa na si Elena sa entablado, lahat ay magtatanong kung sino ang matabang babaeng iyon?"

Pumikit ako sandali, pinilit na pigilan ang aking mga luha.

"Isang bagay lang ang hihingin ko, huwag mong hawakan ang anumang hindi mo pag-aari. Hindi ka kaanak dito. Dito ka nakatira dahil mabuti ang loob namin," sabi ng tiyahin ko.

"Lagi naman akong nagsisikap na gawin ang aking makakaya," sagot ko habang pinupunasan ang aking mga luha na pumatak sa aking pisngi.

"Hindi kailanman sapat ang iyong pagsisikap, at sa katawan at mukha mong ganyan, huwag kang mangarap na magkaroon ng magandang kinabukasan," sabi niya.

Mumunting ngumiti si Elena bago tumalikod at umalis. "Mama, pupunta muna ako sa kwarto. Nahihilo ako sa nakikita ko."

Pagkaalis nila, muling tumahimik ang kusina. Saglit pang lumingon ang aking tiyahin.

"Linisin mo ang kusina. Pagkatapos ay labhan mo lahat ng damit, at huwag kang umasang makakain ka ng hapunan ngayong gabi."

Tumango lang ako. "Opo."

Nang ako ay nag-isa na, sa wakas ay bumagsak ang mga luha na pinigilan ko. Tiningnan ko ang sunog na gown sa aking mga kamay at sinubukang tumingin sa salamin sa harapan ko. Kahit ang gown na ito ay hindi kailanman magkakasya sa aking katawan. Ang matabang katawan na kahit ang mga lalaki ay hindi ako kailanman tinitingnan, at laging si Elena ang sentro ng lahat.

Makalipas ang ilang sandali, inihanda ko pa rin ang lahat gaya ng dati. Ang hapunan ay dapat ihain nang tama sa oras. Mainit na sabaw sa kalan, maayos na nakaayos ang ulam sa mga plato, nilinis ko ang hapag-kainan hanggang sa kumikinang. Mainit pa rin ang aking mga kamay dahil sa plantsa kanina, pero tiniis ko ang sakit — at wala namang may pakialam din.

Nang matapos ang lahat, tumayo ako sandali sa kusina. Kumukulo ang aking tiyan, pero alam ko na ang sagot bago pa man ako magtanong. Wala akong hapunan. Kumuha ako ng isang basong tubig, dahan-dahang uminom, pagkatapos ay nagtungo sa aking maliit na kwarto sa likod ng bahay. Masikip ang kwartong iyon — sapat lang para sa isang maliit na kama, lumang aparador, at makitid na bintana na nakatapat sa pader ng kapitbahay.

Kakaupo ko lang sa gilid ng kama nang marinig ko nang malinaw ang mga boses mula sa kainan. Hindi ko intensyon na makinig — manipis lang talaga ang mga dingding ng bahay na ito.

"Wala pa ba ang pera?" nanggigigil na boses ng aking tiyahin.

Bumuntong-hininga nang mabigat ang aking tiyuhin. "Wala pa, at ayaw na niyang maghintay pa."

"Sino siya?" tumaas ang boses ng aking tiyahin. "Carlo, huwag mong sabihing problema mo na naman ito."

"Kung ordinaryong loan shark lang ito, hindi ako matatakot nang ganito. Hindi siya ordinaryong tao," sabi ng aking tiyuhin.

Tumuwid ako ng upo. Pumikit ang aking mga kamay sa kubrekama nang hindi sinasadya.

"Kaya? Sabi mo last month pa mababayaran ang utang na iyon," pagpupumilit ng aking tiyahin.

"Patuloy ang pagtaas ng interes at lipas na ang takdang oras," sabi ng aking tiyuhin sa napakalakas na boses.

Tumahimik ang silid ng ilang segundo, pagkatapos ay narinig ang boses ni Elena. "Pa, sino ba talaga ang may utang ka?"

"Hindi mahalagang malaman mo," sa wakas ay sagot niya.

Alam kong matagal nang maraming utang ang aking tiyuhin. Mula sa mga bulong ng kapitbahay, mula sa mga pagtatalo sa gabi na madalas marinig, mula sa nababahalang mukha na itinatago niya sa likod ng galit. Pero hindi ko kailanman nalaman kung kanino siya may utang.

"Ang mahalaga, kung bukas hindi ako makapagdala ng solusyon, lahat tayo ay mapapahamak," sabi ng aking tiyuhin.

Nag-click ng dila ang aking tiyahin. "Anong ibig mong sabihin na mapapahamak?"

Hindi agad sumagot ang aking tiyuhin — at ang katahimikang iyon ang lalong nagpahirap sa aking dibdib. Humiga ako sa aking maliit na kama habang nakatitig sa kisameng nagsisimula nang matuklap, at sa hindi ko malamang dahilan, sinasabi ng aking masamang kutob na ako ay madadamay dito.

Biglang narinig ang pinto ng aking kwarto na bumukas nang walang katok. Napasinghap ako at agad na umupo.

"Tiyuhin?"

Nakatayo ang aking tiyuhin sa may pintuan. Mukha siyang tense — malayong-malayo sa dati. Hindi niya ako tinitigan sa mata; ang kanyang tingin ay nakapako sa aking leeg. Dahil sa reflex, itinaas ko ang aking kamay at hinawakan ang maliit na kwintas na lagi kong suot — ang kwintas na ibinigay ng aking ina. Manipis na kadena na may simpleng palawit na hugis maliit na bulaklak — ang tanging bagay na natira mula sa kanya.

"Ano iyan?"

"Kwintas na naiwan ng aking ina," sabi ko.

Pumasok siya nang walang pahintulot. Hindi inaalis ng kanyang mga mata ang kwintas na iyon — parang ang bagay na iyon ay mas mahalaga kaysa sa akin.

"Ginto ba iyan?" tanong niya.

Mabilis akong umiling. "Hindi. Alaala lang iyon."

Mumunting tumawa ang aking tiyuhin. "Ang alaala ay maaari ring magkaroon ng presyo."

Tumayo ako. "Ano ang gusto ninyo, Tiyuhin?"

Lumapit siya nang isang hakbang.

"Ibigay mo iyon sa akin!" sabi niya.

"Hindi."

Matigis na tiningnan ako ng aking tiyuhin. "Lucia, nakatira ka sa bahay na ito dahil pinapayagan ko."

Pinisil ko nang mahigpit ang kwintas na iyon. "Ito lang ang natitira sa akin mula kay Mama."

Tumigil siya sandali — pagkatapos ay nagbago ang kanyang tingin. Hindi galit, hindi rin malamig — kundi nag-iisip, tulad ng isang taong may bagong natagpuang bagay na magagamit.

Umatras nang isang hakbang ang aking tiyuhin, bumuntong-hininga nang malalim. Tumalikod siya patungo sa pinto, pagkatapos ay huminto.

"Bukas sasama ka sa akin," sabi niya nang hindi lumingon.