The First Step Forward

Five Years Later

Habang bumibiyahe kami papuntang Maynila, mahigpit kong yakap ang dalawa kong anak.

Si Kiel sa kaliwa ko. Si Kian sa kanan.

Pareho silang pagod sa mahabang biyahe, pero gising pa rin dahil sa curiosity sa bagong lugar.

"Mama, malayo pa po ba?" tanong ni Kian habang nakasiksik sa braso ko.

"Konti na lang, anak," mahinahon kong sagot habang pilit na pinapakalma ang sarili ko.

Konti na lang.

Paulit-ulit kong sinasabi sa isip ko.

Pero ang totoo… hindi ko alam kung tama pa ba ang desisyon kong ito.

Iniwan namin ang probinsya na halos wala na kaming dala kundi dalawang maliit na bag at kaunting natitirang pera. Ibinenta ko na ang bahay na tanging alaala ni Lola. Masakit, pero wala akong pagpipilian.

Para sa kanila.

Para kina Kiel at Kian.

Pagdating namin sa terminal ng Maynila, agad akong sinalubong ng ingay, init, at dagsa ng tao.

Halos hilahin ko ang mga bata palapit sa akin.

"Mag-iingat kayo, ha?" bulong ko.

Tumango silang pareho.

Ang bait nila. Minsan naiisip ko kung paano ko naging swerte na magkaroon ng ganitong mga anak… sa kabila ng lahat ng pinagdaanan ko.

Naglakad kami sa kalsada habang bitbit ang mga gamit namin.

Kailangan naming makahanap ng matitirhan.

"Sandali lang kayo rito, ha? Hahanap lang si Mama ng mauupahan," sabi ko sa kanila habang pinaupo sila sa gilid ng maliit na tindahan

"Magkasama po tayo, Mama," sabi ni Kiel.

Ngumiti ako kahit pagod na pagod na ako.

"Hindi ako lalayo. Diyan lang ako."

Isa-isa akong nagtanong sa mga may-ari ng bahay na may nakapaskil na “FOR RENT.”

Ngunit pare-pareho ang sagot.

"May bata? Ay hindi pwede."

"Masyadong maliit."

"Sorry, hanap namin walang anak."

Bawat tanggi ay parang unti-unting humihigpit sa dibdib ko.

Hanggang sa unti-unti nang kumakabog ang puso ko.

Paano kami nito?

Habang naglalakad ako pabalik sa mga anak ko, napapansin kong mahina na ang lakas ko.

Ngunit nang makita ko silang naghihintay sa akin, pilit na ngumiti ako.

"Hindi pa tayo tapos," bulong ko sa sarili.

Isang huling lugar.

Isang huling subok.

Lumiko ako sa isang tahimik na eskinita kung saan may lumang apartment building. Mukha itong simple, hindi magarbo, pero maayos.

Huminga ako nang malalim bago kumatok.

Ilang segundo ang lumipas bago bumukas ang pinto.

Isang babaeng nasa edad singkwenta ang bumungad.

"Magandang araw po… may bakante po ba kayong upa?" maingat kong tanong.

Tiningnan niya ako mula ulo hanggang paa.

Tiningnan niya rin ang dalawang bata sa likod ko.

Akala ko ay tatanggihan niya rin ako.

Pero imbes na ganoon…

"May isa akong unit," sabi niya.

Napakurap ako.

"Po?"

"Pero maliit lang. Simple lang. Walang aircon. Pero pwede na."

Biglang bumilis ang tibok ng puso ko.

"Okay lang po sa amin," agad kong sagot.

Sandaling katahimikan.

Tapos ngumiti siya.

"Ako nga pala si Aling Nena."

"Ako naman po si Althea," sagot ko.

At sa unang pagkakataon matapos ang napakahabang panahon…

Parang may kaunting gaan na bumalik sa dibdib ko.

Pagpasok namin sa unit, maliit nga ito pero malinis. May bintana, may simpleng kusina, at sapat para sa amin.

"Pwede na po ito," mahina kong sabi habang nililibot ang tingin.

"Sige, ia-adjust natin para hindi na siya buntis, mas consistent sa timeline mo:

---

"Mama, dito po tayo titira?" tanong ni Kiel habang iginala ang tingin sa maliit na apartment.

Tumango ako at lumuhod sa harap nila, hinaplos ang kanilang buhok.

"Opo, anak. Dito muna tayo magsisimula ulit."

Ngumiti si Kian, bahagyang yumakap sa akin.

"Masaya po ako basta kasama ka, Mama."

Sa simpleng mga salitang iyon, parang may gumaan sa dibdib ko. Sa kabila ng pagod at takot, kahit papaano… nandito pa rin sila, at iyon lang ang mahalaga.

Hindi ko napigilang mapaluha.

Lumapit ako at mahigpit silang niyakap.

"Kayo ang lakas ko," mahina kong bulong.

"Kayo ang dahilan kung bakit kahit ilang beses akong mapagod… bumabangon pa rin ako."

Mabilis na lumipas ang mga araw at linggo.

Akala ko noon, kapag nakarating kami sa Maynila ay mas magiging madali ang lahat. Pero nagkamali ako.

Araw-araw akong lumalabas para maghanap ng trabaho.

Bitbit ang resume ko, sinubukan kong mag-apply sa mga opisina at hotel sa paligid.

Ngunit sa bawat pagharap ko sa kanila, iisa lang ang sagot na paulit-ulit kong naririnig.

"We’ll call you."

May ilan na hindi na kailangan pang magsalita tinitingnan lang ako, saka marahang iiling.

"Sorry."

Maybe next time."

"Balik ka na lang ulit."

Mga salitang paulit-ulit na parang unti-unting kumakain ng kumpiyansa ko.

Pag-uwi ko sa apartment, laging sasalubong sa akin ang mga ngiti nina Kiel at Kian.

"Mama! Nandito ka na!" sabay nilang sigaw.

Ngumiti ako kahit pagod ang katawan ko.

"Oo, anak. Andito na si Mama."

Ayokong ipakita sa kanila kung gaano ako kahirap.

Ayokong maramdaman nila na nauubos na ang lakas ko.

Kaya sa tuwing natutulog sila sa gabi, doon ko inilalabas ang lahat ng pagod.

Tahimik akong umiiyak habang nakatingin sa kisame.

Sa tuwing gigising ako sa umaga at makikita kong nakangiti ang mga anak ko

Parang may panibagong lakas na bumabalik sa akin.

Isang araw, habang binibilang ko ang natitirang pera mula sa pinagbintahan ng bahay at lupa namin sa probinsya, napagtanto ko na hindi na ito sapat para sa araw-araw naming pangangailangan.

Kaya kailangan ko nang maghanap ng trabaho.

Isang trabahong makakapagtaguyod sa aming mag-iina.

Kinabukasan, muli akong nagpaalam sa mga anak ko para maghanap ng trabaho.

Habang yakap ko sila, bigla kong narinig ang boses ni Aling Nena mula sa likod ko.

"Althea, anak… huwag kang mag-alala sa mga bata. Ako na ang bahala sa kanila habang naghahanap ka ng trabaho."

Hindi ko na napigilan ang luha ko.

"Maraming salamat po ulit… hindi ko po alam kung paano ko kayo mababayaran."

Umiling siya at ngumiti nang banayad.

"Hindi ko kailangan ng kabayaran sapat na sa akin ang makita ko kayong bumangon."

Tahimik akong tumango habang pilit pinipigilan ang pag-iyak.

"Salamat po ulit," mahina kong sabi bago dahan-dahang tumalikod.

Paglabas ko ng lugar, huminga ako nang malalim. Kahit paano, may kaunting pag-asa akong naramdaman. Kahit ilang beses akong tinanggihan, hindi puwedeng sumuko.

Kailangan kong magpatuloy.

Araw na iyon, naglakad ulit ako bitbit ang resume ko at ang natitirang lakas ko. Ilang oras akong naglibot, kumakatok sa bawat oportunidad na makita ko opisina, tindahan, hotel pero pareho pa rin ang tugon.

"We’re not hiring."

"Sorry."

"Maybe next time."

Habang lumilipas ang oras, unti-unti na ring bumibigat ang pakiramdam ko. Pagod na ang paa ko, at halos nauubos na rin ang pag-asa ko.

Hanggang sa napahinto ako sa harap ng isang napakalaking gusali.

Malinis. Moderno. At halatang para sa mga taong may mataas na estado sa buhay.

Altamirano Building.

Napakurap ako habang nakatingala.

"Altamirano…" bulong ko.

Hindi ko alam kung bakit, pero parang may kung anong kaba ang biglang sumikip sa dibdib ko.

Habang nakatingin ako sa malaking gusali, napansin ko ang mahabang pila ng mga aplikante sa labas. May mga hawak na resume at folders, at halatang naghihintay ng pagkakataong matawag para sa interview.

Bigla akong nabuhayan ng loob.

Marahil... may hiring sila.

Mahigpit kong hinawakan ang resume na bitbit ko at huminga nang malalim.

"Subukan ko," mahina kong bulong sa sarili.

Wala naman mawawala kung susubukan ko.

Kung hindi man ako matanggap, isa na naman itong karanasang magtuturo sa akin na huwag sumuko.

Naglakad ako palapit sa pila at tahimik na pumuwesto sa dulo nito. Habang unti-unting sumusulong ang mga aplikante, nararamdaman kong bumibilis ang tibok ng puso ko.

Kinakabahan ako.

Pero mas malaki ang pag-asang baka ito na ang pagkakataong matagal kong hinihintay.

Ilang minuto akong tahimik na naghintay sa pila habang mahigpit na yakap ang aking resume. Paminsan-minsan ay lihim kong pinagmamasdan ang ibang aplikante. Halos lahat ay mukhang may sapat na karanasan at magagara ang kasuotan.

Hindi ko maiwasang kabahan.

Paano kung hindi na naman ako matanggap?

Mabilis kong itinaboy ang negatibong isipin.

Hindi ako puwedeng panghinaan ng loob.

Kailangan kong lumaban.

Para sa mga anak ko.

Makalipas ang ilang sandali, isa-isa nang tinawag ang mga aplikante papasok sa gusali. Nang marinig ko ang pangalan ko, napahigpit ang kapit ko sa resume bago dahan-dahang humakbang papasok.

Malamig ang loob ng gusali at napakalinis ng paligid. Halatang isang prestihiyosong kumpanya ang aking pinasukan.

Nakangiti iniabot sa akin ng receptionist

ang isang application form.

"Pakifill out na lang po ito, ma'am. Pagkatapos, hintayin ninyo pong tawagin ang pangalan ninyo."

"Opo. Salamat po."

Agad kong sinagutan ang form at ibinalik iyon sa kanya.

Ilang minuto pa ang lumipas bago muling narinig ang pangalan ko.

"Miss Althea Villanueva?"

Tumayo ako at agad na lumapit.

"Please follow me."

Sinundan ko ang HR staff papunta sa isang maliit na interview room.

Pagkapasok ko, magalang akong bumati.

"Good morning, po."

"Good morning, Miss Villanueva. Please have a seat."

"Thank you, po."

Inisa-isa nilang tinanong ang aking naging karanasan sa pagtatrabaho bilang hotel cleaner sa Singapore.

Tapat kong sinagot ang bawat tanong.

Ikinuwento ko rin ang mga natutunan ko sa loob ng anim na taon at kung paano ko pinahalagahan ang bawat trabahong ipinagkatiwala sa akin.

Tahimik silang nagtinginan matapos kong magsalita.

Ilang segundo akong kinabahan.

Hanggang sa ngumiti ang HR manager.

"Miss Villanueva, your experience is impressive."

Napakurap ako.

"Sa totoo lang, naghahanap kami ng housekeeping staff na may sapat na karanasan. At base sa iyong qualifications..."

Sandali siyang tumigil bago muling ngumiti.

"Congratulations."

"You're hired."

Parang biglang huminto ang paghinga ko.

"Ako po...?"

"Yes. Maaari ka nang magsimula sa lunes pagkatapos makumpleto ang requirements mo."

Hindi ko napigilan ang mapangiti habang unti-unting namuo ang mga luha sa aking mga mata.

"Maraming-maraming salamat po."

Paglabas ko ng gusali, mahigpit kong niyakap ang envelope na naglalaman ng aking mga papeles.

Sa wakas...

Matapos ang napakaraming kabiguan, binigyan din ako ng Diyos ng panibagong pagkakataon.

Hindi ko alam na sa pag pasok ko sa Altamirano Grand Hotel ang magsisilbing simula ng muling pagkrus ng landas namin ng ama ng mga anak ko.