Chapter 1 - Hatol

“One, two, three, push!”

“Uhmn… aghhh!”

Hindi ko mapigilang mapasigaw sa tindi ng sakit habang umiire. Ang buong katawan ko nanginginig, pawis na pawis.

“Okay, malapit na… nariyan na ang ulo. Kailangan mo nang mahabang ire. Kakayanin mo, Ms. Guevarra!” sigaw ng nagpapaanak sa akin.

Tama siya. Kailangan kong ilabas ang mga anak ko nang maayos.

Huminga ako nang malalim, kinagat ang telang nasa bibig ko, at buong lakas na umire.

“Very good, Mommy! Ayan na!”

Hingal na hingal ako, pero nung marinig ko ang unang iyak ng sanggol, napaluha ako sa saya.

“Thank you, Lord…” mahinang usal ko.

“Lumabas na ang baby boy. May isa pa,” sabi ng doktor.

Naramdaman ko ulit ang hilab. Sakit na parang pinipiga ang katawan ko.

“Push! Malapit na,” utos niyang muli. Mas mabilis lumabas ang kasunod kumpara sa una.

“Okay, stop!”

Ramdam kong hindi pa tuluyang lumabas ang anak ko.

“Sandali lang, nakapulupot ang pusod ni baby sa leeg niya. Kailangan ko muna itong alisin. Nasasakal siya,” narinig kong sabi ng doktora.

Hinang-hina ako. Pumikit ako.

Hanggang unti-unti akong nilamon ng kadiliman.

Pero bago iyon, dinig ko ang kaguluhan at sigawan sa paligid. Hindi ko maintindihan kung bakit.

---

Pagmulat ko ng mata, ang una kong hinanap ay ang mga anak ko. Nandoon si Clarisse—ang babaeng pulis na naging kaibigan ko sa kulungan.

“Brenna, mabuti at gising ka na. Kumusta ang pakiramdam mo?” tanong niya.

Iginala ko ang paningin ko sa loob ng silid. “Clarisse, nasaan ang mga anak ko?”

Nag-iwas siya ng tingin.

“Ah, nandoon lang sa nursery. Sandali, sasabihin ko sa nurse na gising ka na para dalhin na ang baby mo rito.”

Tumango ako. Lumabas siya.

Ilang sandali lang, pumasok ang nurse dala ang isang sanggol.

Pero nagtaka ako. Bakit isa lang?

“Nurse, kambal po sila. Nasaan ang isa kong baby?”

Hindi siya agad nakasagot. Napatingin siya kay Clarisse.

Nanikip ang dibdib ko.

“Clarisse, nasaan ang baby ko? Bakit mag-isa lang itong dinala sa akin?”

Garalgal ang boses na tanong ko. Sa ekspresyon niya, mas lalo akong kinabahan.

“I’m sorry, Brenna… pero patay ang anak mong babae.”

“Ano?!” bulalas ko.

“Hindi! Paanong nangyari iyon? Alam kong lumabas na siya!”

“Ikinalulungkot ko, Brenna. Pero patay ang anak mo. Nasakal ito ng nuchal cord habang ipinapanganak mo,” sabi niya.

Tanda ko. Bago ako mawalan ng malay, narinig ko ang sinabi ng doktor tungkol sa pusod.

Napapikit ako, tahimik na umiiyak.

Ang anak ko… bakit hindi na lang siya hinayaang mabuhay kasama ko?

Tiningnan ko ang isa ko pang anak. Payapa itong natutulog sa bisig ko.

Niyakap ko siya, hinalikan.

“Pangako, mamahalin kita, anak. Hindi ko hahayaang may manakit sa ’yo. Kung nasaan man ang kakambal mo, hindi natin siya kakalimutan.”

“Wag kang mag-alala, tutulungan kita, Brenna,” sabi ni Clarisse habang hinahagod ang likod ko.

Naikuyom ko ang aking kamao.

Kung sana ‘,y natuloy ang araw na nag-propose si Primo sa akin, ikinasal na kami. Masaya kaming nagsasama.

Hindi sana ako nagbuntis sa loob ng kulungan.

Nasa tabi ko sana siya habang ipinapanganak ang mga anak namin.

Ako ang nagdusa sa kasalanang hindi ko naman ginawa.

Habang si Ate, tinutupad ang pangarap niya at nagpapakasaya— ako, nandito sa piitan, nagtitiis sa init at lungkot ng kulungan.

Humanda silang lahat kapag nakalaya ako rito.

“Clarisse, gusto kong makita ang anak ko. Nasaan siya nakaburol?”

“Pasensya na, pero pina-cremate na siya. Mamaya, ibibigay ko sa’yo ang abo niya.”

Kunot-noo akong tumingin sa kanya. “Ha? Pero bakit? Hindi ko pa nga nasisilayan ang anak ko, bakit pina-cremate ninyo?”

“Hindi na raw kasi dapat imbalsamohin ang baby mo, kaya hindi puwedeng patagalin ang katawan nito. Pasensya ka na, wala naman akong magawa. Hindi rin kasi alam kung ilang oras ka pa bago magising.”

Muli, tumulo ang masagang luha ko. Sana mapatawad ako ng anak ko. Napabayaan ko siya. Kasalanan ko.

“Brenna, alam kong masakit… pero nariyan ang isang anak mo. Kailangan ka niya. ‘Wag kang susuko, okay?”

“Salamat, Clarisse. Tatanawin kong utang na loob lahat ng naitulong mo sa aming mag-ina. Kung wala ka, marahil isa na rin ako sa mga napag-initan doon sa loob.”

Hinawakan niya ang kamay ko.

“Ano ka ba! Kaibigan kita, kapatid ang turing ko sa’yo. Masaya akong tulungan ka, Brenna. Simula ngayon, pamilya mo na rin ako.”

Ang suwerte ko. Sa gitna ng lahat, may taong naging mabait sa akin.

“Excuse me! Nandito pa ‘ko!”

Napangiti ako nang dumating si Malia. Isa rin siya sa hindi ako iniwan.

“Group hug!” Yumakap ito sa amin.

“Saan ka ba galing, Malia? May dala ka bang pagkain? Kailangan nang kumain ni Brenna. Kanina pa kita tinawagan, pero ngayon ka lang dumating,” sermon ni Clarisse.

“Oo naman, kanina pa dapat ako. Pero kasi… parang may nakita akong kakilala kaya sinundan ko, girl.”

“Tsismosa ka talaga. Ano naman kung kakilala mo?”

“Gaga! Hindi kasi iyon. Kilala din kasi ni bestfriend iyon,” sabi ni Malia.

Wala sana akong pakialam, pero nung banggitin niyang kakilala ko rin, naging interesado ako.

“Talaga? Sino naman?”

“Ha? Naku, hayaan mo na. Hindi naman importante,” baliwalang sagot niya.

Kilala ko si Malia. Alam kong may tinatago siya.

“Ay gaga, ikaw ang nagkuwento tapos bibitinin mo kami. Sino ba kasi iyon?” Taas ang kilay na tanong ni Clarisse.

Pinandilatan siya ni Malia, pero mapilit talaga si Clarisse.

Hindi rin mawala ang kuryusidad ko.

“Fine! Mapilit kayong dalawa, ha—lalo ka na, bestfriend,” sabi ni Malia ay bumuntong-hininga.

“Nakita ko kasi si Primo at kaibigan niya.”

“Primo?” Natigilan si Clarisse at sandaling napaisip. “Iyan ba yung boyfriend mong sinasabi, Brenna?”

Wala sa sariling tumango ako.

May tanong sa isipan ko. Bakit siya nandito sa ospital?

“Nalaman mo ba kung bakit nandito sila?” alanganing tanong ko. Nanubig bigla ang mata ko. Parang bumalik lahat ng sakit nung iniwan ko siya.

“Ah, kasi—”

“Punyemas naman, Malia! ‘Wag ka ngang pabitin diyan!” maktol ni Clarisse.

“Oo na! Concerned lang ako kay bestfriend kapag nalaman niya,” sabi ni Malia, bakas ang pag-aalala.

“Ayos lang. Sabihin mo na. Tatanggapin ko ano man iyan,” sagot ko.

Tapos na ang sa amin. Wala na akong karapatan sa kanya.

“Nalaman ko kasing nanganak yung babae,” mahinang sambit ni Malia na tila ayaw pang sabihin sa amin, o sa akin.

“Oh? Ano naman kung nanganak?” sabat ni Clarisse na bakas ang iritasyon.

“Eh, kasi… yung baby, anak ni Primo. May anak si Primo doon sa babae.”