chapter 1

“Sa ngalan ng dangal, sino ang kayang magsakripisyo?”

Pumapalakpak ang buong Coliseum, kung saan isinasagawa ang matinding labanan sa pagitan ng dalawang powerhouse teams sa volleyball. Nag-uunahan ang sigawan ng mga fans, at sa bawat puntos na tinatanggap ng team ni Celestine, lalong lumalakas ang hiyawan.

“Celestine! Celestine! Celestine!”

Halos pangalan lang niya ang maririnig sa buong arena. Sumasayaw sa ere ang mga banderang may mukha niya, hawak ng mga tagahanga, habang kumakaway ang LED screen na may nakasulat na “MVP!”

Hindi makapalag ang kabilang team—at mas lalong hindi mapigil ang init ng suporta ng sambayanan.

Nakatingala siya sa digital scoreboard. Panalo na sila. Five grueling sets. Two-hour match. Bawat kalyo sa palad niya, bawat galos sa tuhod—lahat ng iyon ay sulit sa tagumpay na tinamo.

Buhay na alamat. Ganyan siya tawagin ng mga sports analyst. Ngunit sa bawat pagpikit niya, ang naririnig lang niya ay ang malakas na tibok ng sariling dibdib.

Hindi dahil sa adrenaline.

Hindi dahil sa panalo.

Kundi dahil sa mensaheng natanggap niya, limang minuto bago ang final whistle.

“Umuwi ka. Ngayon na. Hindi na ako mag-uulit.”

— Abuelo

“Abuelo...” bulong niya sa kanyang isipan, habang pilit na pinapakalma ang sarili.

Walang pangalan. Walang emoticon. Walang kahit anong palamuti. Pero kilala niya ang tono—utak niya agad ang nagsabi kung sino ang nagpadala. Walang sinuman ang kasing lamig at tumpak sa mga salita gaya ni Don Alfredo Ramirez, ang ama ng kanyang yumaong ama. Ang taong minsang naging bangungot ng kanyang pagkabata.

Ang lalaking iniwan niya pitong taon na ang nakalilipas.

Ang lalaking hindi dumalo sa libing ng sariling anak.

Ang lalaking kumontrol sa kabataan niya, sa damdamin niya, at sa mga pangarap niyang muntik nang hindi lumipad.

At ngayon—matapos ang lahat—ipinatawag siya. Walang paliwanag. Walang dahilan.

“Ano ang binabalak mo?” tanong niya sa sarili, mariin.

“Teh, ayos ka lang?” tanong ni Regina, ang teammate at matalik na kaibigan niya, habang inaabot ang bote ng tubig. Pawisan ito at hingal, pero hindi nawawala ang ngiti.

Ngumiti si Celestine. Pilit. “Oo. Tara na sa press con.”

Ngunit ang isip niya—wala na sa court.

Nasa Forbes Park. Nasa silid kung saan inaabangan siya ng taong pinakanaiiwasan niyang harapin.

Isang oras ang lumipas. Nagmamadali siyang nagbihis sa loob ng van ng team. Tahimik. Walang paalam. Ibinigay lamang ang rason na may family emergency—at iyon ang totoo. Kapag si Don Alfredo Ramirez na ang tumawag, hindi na uso ang pagtanggi.

Pagdating niya sa ancestral mansion ng mga Ramirez sa Forbes Park, parang bumalik siya sa panahong labing-anim pa lang siya—hindi pa atleta, hindi pa ahente, at mas lalong hindi pa malaya.

Bukas ang heavy wooden door. Gaya ng dati, hindi uso rito ang doorbell. Alam ng mga guwardiya kung sino ang nararapat pumasok. At siya, kahit kailan, ay hindi nawala sa listahan ng “karapat-dapat”—kahit ayaw na niyang mapasama roon.

Sa bawat hakbang niya sa marmol na sahig, naririnig niya ang tunog ng nakaraan—ang mga sigaw, utos, at katahimikang punô ng galit. Wala pa mang sinasabi, bumibigat na ang dibdib niya.

“Celestine,” bati ng matandang may hawak na baston habang nakaupo sa gitna ng malawak na sala.

Puting-puti na ang buhok ng abuelo niya, pero ang mga mata—matulis pa rin. Parang sinisilip ang kaluluwa mo. Walang bakas ng emosyon. Walang yakap. Walang Kamusta ka na, apo.

“Bakit, kailangan ko pang pumunta rito?” matigas niyang tanong. Hindi siya nagpalinga sa mga relikyang naka-display sa paligid—mga simbolo ng kapangyarihan at yaman ng angkang Ramirez. Lahat ‘yon, wala nang saysay sa kanya.

“Tumakas si Natalia. Hindi siya dumating sa kasal. Kailangan ng kapalit. At sa lahat ng babae sa pamilya, ikaw lang ang may sapat na pangalan para hindi mapahiya ang angkan.”

Bilis. Walang pasakalye. Gano’n pa rin.

Napakunot ang noo ni Celestine. Humalakhak siya—hindi sa tuwa, kundi sa mapait na pagkutya.

“So ako na lang ang reserba? Substitute bride?” Humakbang siya palapit. “Gano’n ba ang tingin niyo sa akin? Isang piyesa sa chessboard na puwedeng ilipat kung kailan ninyo gusto?”

“Mas mabuti nang ikaw, kaysa mawalan tayo ng negosyong pinaghirapan ng tatlong henerasyon.”

“Negosyo?” Bahagyang lumakas ang boses niya. “Hindi negosyo ang buhay ng tao.”

Lumapit pa siya, hanggang halos magkalapit na ang kanilang mga mukha. Matiim ang titig. “At lalong-lalo na ako! Hindi ako produkto ng pangalan ninyo. Hindi ako transaksyon na pwedeng isara para sa kapakinabangan ng pamilyang ito.”

Tahimik si Don Alfredo. Hindi siya natinag. Sa halip, kinuha nito ang baston at tumayo, dahan-dahan. Napakabihira niyon. Tanda ng seryoso ito.

“Kung wala ka nang ibang sasabihin, aalis na ako. May buhay akong kailangang ipagpatuloy. May team akong di ko pwedeng pabayaan. At higit sa lahat, may sarili akong dangal!”

Pero bago siya makalakad, narinig niya ang malamig at bagsak na tinig ng abuelo.

“Ayaw mo naman siguro magsara ang restaurant mo?”

Napatigil si Celestine. Dahan-dahang lumingon.

“O mawalan ng trabaho ang mga staff na alam kong malapit sa’yo? ‘Yung kusinero mong may anak na may sakit sa puso? ‘Yung dalawang working student na pinasok mo dahil wala silang matirhan?”

“Lalo na ang team mo. Kapag hindi ka sumunod, baka mawalan sila ng sponsorship. Alam mo kung gaano kabilis mawala ang suporta kapag may iskandalo ang isang atleta.”

---

Parang binuhusan ng malamig na tubig si Celestine. Pero imbes na matakot, kumulo ang dugo niya.

“Anong klaseng tao ka?” bulalas niya, nanginginig ang boses sa galit. “Ginagamit mo ang mga inosente para ipitin ako? Gano’n ba talaga kababa ang tingin mo sa akin, Abuelo?”

Nilapitan niya ito. Ngayon, wala na siyang pakialam kahit mas matanda ito. Wala na siyang pakialam kahit Don Alfredo Ramirez pa ito.

“Akala mo ba, matatakot ako? Matatakot akong mawala ang lahat ng ‘yon, kung kapalit ay ang sarili kong kalayaan?”

Tiningnan siya ni Don Alfredo. Walang kurap.

“Hindi mo na ako kayang kontrolin. Hindi na ako labing-anim. At hindi mo na hawak ang puso ko, o buhay ko.”

Tahimik muli ang paligid.

Pero ngayong gabi, si Celestine ang nanalo sa laban.

Muli siyang lumakad papalayo, mas mabigat ang hakbang—hindi dahil sa takot, kundi dahil sa bigat ng pasyang buo na sa puso niya.

“Hindi ako ang klase ng babaeng isinasalang para lang mailigtas ang pangalan ng pamilya. Gusto mo ng bride? Maghanap ka ng manika. Hindi ako ‘yon.”

Sa likod ng katahimikan ng mansion, nanatiling nakaupo ang matandang Don. Pero sa kanyang mga mata, isang bagay ang lumitaw—hindi galit, hindi dismaya… kundi tahimik na pag-amin na ang apo niya ay isa nang reyna sa sarili niyang larangan.