CHAPTER 2: TIME TO COME HOME

“Maliya?”

Napabalik ako sa kasalukuyan nang biglang bumukas ang p***o.

Si Katherine iyon, hingal na hingal ito at tila maluluha. Natitiyak kong nabalitaan na niya kay Nanay Rosa ang tungkol sa pagtawag ng ama ko.

“Ano ‘yon, Kath?” tanong ko.

“M-May mga sasakyan sa labas. May mga lalaki rin! Nakasuot sila ng black suits!”

Unti-unting nawala ang ngiti ko.

Black suits.

I remembered what Nanay Rosa told me.

They were coming for me.

“A-Aalis ka na? Iiwan mo na kami dito?” tuluyang napaluha si Katherine at tumakbo palapit sa akin at niyakap ako ng mahigpit.

Niyakap ko siya pabalik. “P-Pasensya na, biglaan, eh. Ngayon ko lang din nalaman at hindi ko naman inaasahan na ngayon din ako susunduin.” sambit ko at pinipigilan kong maluha.

Halos napahikbi na si Katherine sa bisig ko. “Oh, basta huwag mo kaming kakalimutan, ah! Bumisita ka rito linggo-linggo!”

“Oo naman, kung kaya ko ay araw-araw ay pupunta pa rin ako dito.”

Pinunasan ni Katherine ang luha niya, saka bumitaw sa yakap at humarap sa akin.

“Masaya ako para sa’yo, Maliya.” malawak ang ngiti niya pero may luha.

Hindi ko na rin napigilan pa ang maluha. “S-Salamat… naging masaya ang buhay ko dito dahil sa’yo…”

“Anong ako?! Eh, ikaw kaya ang dahilan kung bakit naging masaya ako rito!”

Nagtawanan kaming dalawa, pero tuloy pa rin ang agos ng luha namin. Maya maya pa ay tumigil na rin kami at nagyakapan ng mahigpit. Hindi ko itatangging mami-miss ko siya sobra.

“Maliya?”

Napalingon ako kay Nanay Rosa na nasa likuran na pala namin.

“Come with me, hija.”

Dahan-dahan akong sumunod sa kaniya. Bigla ko namang naramdaman na nanghihina ang mga tuhod ko.

“Nanay Rosa…”

“Oh, bakit, hija?”

“Do I really have to go?”

Sandali siyang natahimik. Pagkatapos, ngumiti siya nang may halong lungkot.

“That depends on what you want, Maliya. But you deserve to know why they’re here.”

I swallowed hard.

Then I nodded.

Pagdating namin sa sala, halos lahat ng bata ay nakasilip sa mga bintana. May ilang nagbubulungan habang ang iba naman ay nakatingin sa akin.

Lumapit naman sa akin si Lottie at hinawakan ang kamay ko.

“You're not leaving, right?”

Napatingin ako sa kaniya. Hindi ko alam kung bakit mas masakit ang tanong niya kaysa sa lahat ng naitanong sa akin kanina.

“I-I…”

Hindi ko natapos ang sasabihin ko. Dahil bumukas na ang malaking gate. Tatlong itim na sasakyan ang pumasok sa bakuran. Magkakasunod ang mga ito, at halatang mamahalin ang bawat isa.

Mula sa unang sasakyan ay bumaba ang dalawang lalaking nakasuot ng itim na suit. Sunod na bumukas ang p***o ng pangalawang sasakyan.

Isang matandang lalaki ang bumaba. Matangkad siya, maayos ang tindig, at may seryosong ekspresyon sa mukha. May ilang taong sumunod sa kaniya. Hindi ko alam kung bakit, pero biglang nanlamig ang mga palad ko.

Then I saw him.

Ang lalaking matagal kong hindi nakita.

Ang lalaking minsan kong tinawag na Papa.

Nakatayo siya sa tabi ng itim na sasakyan, nakasuot ng mamahaling suit. Mas matanda na siya kaysa sa huling alaala ko sa kaniya, pero hindi nagbago ang kaniyang tindig.

His face was familiar.

Too familiar.

Parang isang sugat na akala ko ay matagal nang naghihilom, pero biglang muling binuksan.

“Maliya,” mahinang tawag ni Nanay Rosa sa akin.

Hindi ako sumagot. Hindi ko maalis ang tingin ko sa kaniya. Unti-unti siyang naglakad papalapit sa amin.

Hindi siya nakangiti at wala rin siyang bakas ng pananabik. Wala ring kahit anong emosyon sa kaniyang mukha.

Para lang siyang napipilitan na magpunta rito.

Isang hipokrito!

Huminto siya sa harap ko. Matagal niya akong tiningnan mula ulo hanggang paa.

Then he spoke.

“You’re grown up.”

I waited. I waited for him to say something else.

Perhaps, I'm sorry.

Perhaps, I missed you.

Or even a simple, How have you been?

But none of those words came.

“Mag-impake ka na. Uuwi ka na.”

Parang may kung anong kumurot sa puso ko.

Uuwi?

Is that all?

“P-Papa…”

Hindi ko namalayang iyon na pala ang lumabas sa bibig ko.

Saglit siyang napatingin sa akin.

“Yes?”

Napakagat ako sa labi. “N-Na-miss niyo po ba ako?"

Natahimik ang lahat. Maging si Nanay Rosa ay tila hindi alam kung ano ang sasabihin.

Samantalang ang ama ko, nanatiling walang emosyon.

“That’s not important right now.”

Parang may malamig na talim na dumaan sa dibdib ko.

Hindi importante? Lihim akong napangiti ng mapakla. At the same time, napatiklop ako kahit na gusto ko pang magsalita.

I lowered my gaze.

“Okay po.”

“How long will it take you to pack your things?”

“May mga gamit lang po ako sa kuwarto.”

“Then hurry up. We don't have all day.”

Tumango ako. “Yes, Papa.”

Tumalikod ako at nagsimulang maglakad patungo sa hagdan. Pero bago pa ako tuluyang makalayo, may maliit na kamay na humawak sa aking damit.

“Ate Maliya…”

Napahinto ako at nakita ko si Lottie. Namumula ang kaniyang mga mata, at nagbabadya na ang luha sa mga ito.

“Aalis ka na po ba talaga?”

Dahan-dahan akong lumuhod sa harap niya.

“O-Oo, eh.”

“Don’t go.”

Napalunok ako. Ang sikip sa dibdib, dahil nakikita ko angs sarili ko sa kaniya noong may mga taong kailangan ding umalis noong bata lang din ako dito.

“Lottie…”

“Please don’t leave me here.”

Hindi ko na napigilan ang pagngilid ng luha sa aking mga mata.

How could I explain to a five year old child that I had no idea what was waiting for me outside these walls?

How could I tell her that I was just as scared as she was?

Hinawakan ko ang magkabilang pisngi niya.

“Listen to me, okay?”

Umiling siya habang nagsisimulang umiyak.

“I don’t want to!”

“Shh. Let me finish.”

Pinunasan ko ang luha niya gamit ang aking hinlalaki.

“Be a good girl, Lottie. Listen to Nanay Rosa. Don’t skip your meals, okay? And don't fight with the other children.”

“But I want you!”

Napapikit ako.

God.

Bakit ba kailangang ganito kasakit?

“I know, baby.”

“Promise you’ll come back?”

Tinitigan ko siya.

Gusto kong mangako.

Gusto kong sabihin na babalik ako kinabukasan, sa susunod na linggo, o kahit kailan niya ako kailangan. Pero hindi ko alam kung makakabalik pa ako. Kaya hinalikan ko na lamang ang noo niya.

“I’ll try.”

Mahigpit niya akong niyakap. At sa yakap na iyon, tuluyan nang bumigay ang mga luhang kanina ko pa pinipigilan. Ilang minuto lamang ang ginugol ko sa aking kuwarto. Wala naman akong gaanong gamit. Ilang damit, ilang libro, isang lumang bag, at ang litrato ni Mama na matagal ko nang iniingatan.

Iyon lang ang mga bagay na masasabi kong tunay na akin.

Binuksan ko ang maliit na drawer sa tabi ng kama at kinuha ang lumang litrato. Nakangiti si Mama roon. Ang ganda niya, at masasabi kong she’s pure and gentle.

The only person who had ever made me feel like I belonged somewhere.

“Ma…” marahan kong hinaplos ang mukha niya sa litrato. “Uuwi na raw po ako.” napangiti ako nang malungkot. “Alam niyo po, hindi ko na po alam kung paano maging anak.”

Tumulo ang luha ko sa litrato kaya kaagad ko itong pinunasan.

“Ang tagal ko pong naghintay kay Papa. Pero ngayong nandito na siya, parang hindi ko na alam kung ano ang dapat kong maramdaman.” natawa ako nang mahina kahit umiiyak. “Ang weird po, ‘no?”

At alam kong wala nang sasagot. Yumakap ako sa litrato bago ito maingat na inilagay sa bag. Pagkatapos ay isinara ko ang zipper at huling tumingin sa maliit na kuwartong naging tahanan ko sa loob ng labingwalong taon.

Dito ako unang natutong matulog nang umiiyak habang hinahanap si Mama. Dito ako unang natutong magluto. Dito ako unang nakaranas ng kaarawang may kandila kahit walang magulang na dumalo.

Dito rin ako muling natutong ngumiti.

And now, I was leaving.

Hindi ko alam kung saan ako dadalhin ng mga susunod na araw. Pero isang bagay ang sigurado. Hindi na ako ang batang apat na taong gulang na naghihintay sa kaniyang ama sa harap ng gate.

Pagbaba ko, naroon pa rin ang aking ama.

May kausap siya sa telepono habang ang ilan sa kaniyang mga tauhan ay abala sa paglalagay ng mga gamit ko sa sasakyan.

“Done?” tanong niya nang makita ako.

Tumango ako. “Yes, Papa.”

“Let’s go.”

Napatingin ako kay Nanay Rosa. Nakatayo siya sa may pintuan, pilit na ngumingiti kahit halatang nalulungkot. Lumapit ako sa kaniya at yumakap.

“Thank you po.”

Hinaplos niya ang aking likod. “Take care of yourself, hija.”

“Thank you for everything, Nanay Rosa.”

“Huwag mong kalimutang kumain sa tamang oras. At huwag kang matakot humingi ng tulong kung kailangan mo.”

Tumango ako. Saglit siyang lumayo upang tingnan ang mukha ko.

“At tandaan mo, Maliya. Hindi nababawasan ang halaga mo dahil lang may taong hindi marunong magpahalaga sa iyo.”

Tuluyan akong napaiyak. Hindi ko alam kung gaano ko kailangang marinig ang mga salitang iyon.

“Thank you po.”

Muli niya akong niyakap. Sa pagkakataong iyon ay mas mahigpit, at larang ayaw na niya akong pakawalan. At sa loob ng ilang segundo, naramdaman kong muli akong may ina.

Hindi man siya ang babaeng nagsilang sa akin, naging tahanan ko siya sa mga panahong wala akong matakbuhan.

“Ate Maliya!”

Napalingon ako.

Si Lottie.

Tumakbo siya palapit sa akin habang may hawak na maliit na papel.

“Ano ‘yan?”

Iniabot niya sa akin ang isang drawing. Isang maliit na bahay. May araw sa itaas, may mga bulaklak sa gilid, at may dalawang babaeng magkahawak-kamay sa harapan.

Sa ibaba ay may nakasulat na pangalan.

“Me and Ate Maliya” at may puso pa sa dulo.

“This is for you,” sambit niya habang pinupunasan ang kaniyang luha.

Napangiti ako. “It’s beautiful.”

“Para hindi mo ako makalimutan.”

Napahawak ako sa papel. “Lottie, hindi kita makakalimutan.”

“Promise po?”

“Promise.”

Yumakap siya sa akin sa huling pagkakataon. At nang tuluyan na akong tumalikod, narinig ko ang mahinang paghikbi niya, pati na rin ng iba pang bata.

Hindi na ako lumingon. Dahil alam kong kapag ginawa ko iyon, baka hindi na ako makaalis.

“Get inside.”

Napatingin ako sa aking ama nang buksan niya ang p***o ng sasakyan. Tahimik lang akong pumasok. Pagkasara ng p***o, ay kaagad kong naramdaman ang lamig sa paligid.

Masyadong malaki ang sasakyan. Masyadong tahimik. At masyadong malayo sa mundong kinalakihan ko.

Makalipas ang ilang sandali, sumakay na rin ang aking ama sa tabi ko.

“Drive.” utos niya sa driver.

Kaagad naman na umandar ang sasakyan. Habang unti-unti kaming lumalayo sa bahay ampunan ay hindi ko maiwasang tumingin sa bintana.

Nakita ko si Nanay Rosa at Katherine. Nakita ko ang mga bata. At nakita ko si Lottie na nakatayo sa tabi ng gate, kumakaway habang umiiyak.

Dahan-dahan akong kumaway pabalik.

Hanggang sa tuluyan nang mawala ang kanilang mga mukha sa paningin ko. I looked down at my hands. May hawak pa rin akong maliit na drawing.

“Papa?”

Hindi siya tumingin sa akin.

“What?”

“Can I ask you something?”

“Make it quick.”

Napakagat ako sa labi. “Why did you come back for me?”

Ilang segundo ang lumipas bago siya sumagot. “Because it's time.”

“Time for what?”

“To come home.”

Napatingin ako sa kaniya. “After eighteen years?”

This time, he finally looked at me. His expression was cold.

“Do you have a problem with that?”

Mabilis akong umiling. “Wala po, Papa.”

“Good.”

Muli siyang tumingin sa harapan at mayapa na naman ang mahabang katahimikan. Mas parang pinaparamdam sa akin lalo na hindi na dapat ako magtanong pa.

Napalingon ako sa bintana. I pressed my lips together to stop them from trembling.

I had so many questions.

Where had he been? Why did he leave me? Did he ever regret sending me away? Did he ever think about me? Did he know how many nights I cried because I missed him?

But I swallowed every single question.

Because deep inside, I already knew that I might not like his answers.

I slowly closed my eyes.

Ma, bakit po ganito? Hindi ko naman po hinihiling na maging prinsesa. Gusto ko lang naman po sanang magkaroon ng pamilyang pipiliin ako.