Chapter Seven: Ang Katotohanan

Bela

Sa pasilyo ng ospital, sa ilalim ng umaandap na ilaw, nakita ko kung ano ang itsura ng isang lalaking kinakain ng sariling pagmamahal.

Nakasandal si Dro sa dingding, ang kamay sa mukha, ang dibdib ay mabigat ang paghinga. Kakalabas lang namin sa kuwarto. Hinayaan namin si Nanay na magbantay kay Tala, na mahimbing na natutulog, ang daliri ay nakalaya na sa kamay niya pagkatapos ng labinlimang minutong pakikipag-agawan ng tulog at lagnat.

“Bakit?” tanong niya.

Isang salita. Hindi galit. Hindi pa. Parang butas na tinatanong kung bakit may butas.

“Dro...”

“Bakit hindi mo sinabi?” Dahan-dahang nag-angat ng tingin ang mga mata niya, pula, basa, walang bigat ng CEO. “Noong buntis ka. Noong nanganak ka. Noong unang beses siyang ngumiti. Hindi mo ba naisip na may karapatan akong malaman?”

“Ang karapatan,” sabi ko. Hindi ko na napigilan. “Nasa Clause 13.”

Kumunot ang noo niya. “Anong...”

Hindi ko na kayang magpigil.

Sinabi ko sa kaniya ang lahat. Hindi nang may sigaw. Nang tahimik, parang nagbabasa ng sumbong sa pulis. Ang gabi ng Disyembre. Ang tinola. Ang dalawang pulang linya. Ang itim na folder sa pangatlong drawer. Ang ikalabintatlong pahina, ang mas makapal na papel, ang ibang font, ang mga salitang hindi ko malilimutan hanggang hukay: “The mother shall have no custody, no visitation, and no claim of any kind.”

Nang matapos ako, tahimik siya.

Hindi tahimik ng taong nahuli. Ibang tahimik. ’Yung tahimik ng taong nabunutan ng ulo.

“Hindi ko ’yan sinulat,” sabi niya.

“Dro, nandoon ang...”

“Bela, tingnan mo ako.” Hinawakan niya ang balikat ko, hindi mahigpit. “Hindi ko ’yan sinulat. Hindi ko ’yan binasa. Hindi ko alam na may ganoon.”

“Nakuha ko ang kopya sa study mo.”

“Iyon ang kopyang binigay sa akin ng abogado ng pamilya. Binasa ko ang labindalawang pahina bago ko pinirmahan. Hindi ko...” Natigil siya. Biglang nag-iba ang mukha niya. “Labindalawa.”

“Ano?”

“Labindalawa lang ang binasa ko. Noong pumirma ako, labindalawa lang ang pahina.” Napapikit siya. “Diyos ko. Kinuha ko sa vault ang orihinal noong ikalawang taon ng paghahanap sa ’yo. Labintatlo na. Napansin ko ang font. Akala ko... akala ko lang...”

Iniabot ko sa kaniya ang sticky note na itinago ko sa bulsa. Ang sulat niya. Hindi ko ’to sinulat.

Binasa niya ito, tinitigan, at napangiti nang mapait. “Nagpadala ako ng kopya kaninang umaga.”

“Nakita ko.”

“Hindi mo pinaniwalaan.”

“Hindi.”

“Makatwiran.” Tumango siya. “Ang tawag na narinig mo,” sabi niya, “sa balkonahe. Alam kong narinig mo. Nakita ko ang p***o ng study na nakabukas.”

Tumigil ang hininga ko. “Sinabi mo kay Lolo mo. Magsisimula na ang proseso.”

“Ang proseso.” Isang malungkot na tawa. “Bela, hindi ko alam kung ano ang ibig mong sabihin. Ang proseso ng annulment, oo. Pero...” Tinitigan niya ako. “Tinawagan ko siya noong gabing ’yon para sabihing hindi ko itutuloy ang kasunduan. Na susuko ako sa mana. Na ayoko nang magpatuloy sa kontrata at sa kasinungalingan dahil...”

Hindi niya tinapos.

“Dahil?”

“Dahil pinili na kita.”

Tumahimik ang pasilyo.

“Pinili na kita, Bela. Noong gabing nag-gatas tayo. Hindi ko lang alam kung paano sasabihin, kasi isang taon akong nagpanggap na hindi kita gusto. Kaya tinawagan ko si Lolo para sabihing pakakawalan ko ang mana. Para makauwi ako sa ’yo na walang kontrata. Walang pangalan. Walang pera. Ikaw lang.”

“Bakit hindi mo sinabi sa akin?”

“Dahil gusto kong sabihin sa harap mo. Sa hapunan. May dala akong singsing.” Sumulyap siya sa kamay kong walang singsing. “Pag-uwi ko, ang tinola ay nasa kalan pa, mainit, at ang singsing mo nasa unan.”

Hindi ako makasagot.

Dahil sa ilalim ng lahat ng takot, ng tatlong taon ng pagtakbo, ng bawat gabing nagtitig ako sa kisame, mayroon akong maliit na tinig na nagsasabing baka mali ako. At ngayon, sa pasilyo ng isang ospital, ang tinig na iyon ay sumisigaw.

Pero hindi ko pa rin alam kung bakit niya itinago ang annulment. Hindi ko pa rin alam kung bakit pinabantayan niya ang bahay ko. Hindi ko pa rin alam kung totoo.

“May mga bagay akong hindi pa naiintindihan,” sabi ko. “At hindi ko pa kayang magtiwala.”

“Alam ko.”

“May mga kondisyon ako.”

“Sabihin mo.”

“Una, hindi mo siya kukunin. Hindi mo siya kukuha sa akin sa anumang paraan, legal o hindi.”

“Hindi.”

“Ikalawa, hindi mo siya kakausapin nang hindi ko alam. Hindi ka magpapakilala sa kaniya hangga’t hindi ako pumapayag.”

Lumunok siya. Bahagyang tumango. “Okay.”

“Ikatlo, hindi mo sasabihin sa Lolo mo.”

“Hindi.” Matigas. “Kailanman.”

“At ikaapat.” Huminga ako. “Hindi mo na ako babantayan. Hindi ka na magpapadala ng sasakyan. Hindi ka na magte-text ng litrato ng gate namin na parang—”

“Bela.”

“Dro, takot na takot ako.” Pumutok ang boses ko. “Hindi mo alam kung ano ang pakiramdam ng makita ang larawan ng sandalyas ng anak mo sa telepono ng taong...”

Tumigil ako. Hindi dahil sa hiya. Dahil nakita ko ang mukha niya.

Bumagsak ang buong mukha niya. Hindi ang pagkaganap ng CEO. Hindi ang pagiging possessive. Ang mukha ng isang lalaking ngayon lang napagtanto kung ano ang ginawa niya.

“Hindi ko naisip,” sabi ni Dro. Mahina. “Hindi ko naisip na magiging ganoon. Ang gusto ko lang—gusto ko lang malaman kung ligtas ka. Kung buhay ka.”

“Minsan,” sabi ko, “ang pagbabantay at pagkulong ay magkamukha.”

Tumango siya, dahan-dahan, na parang tinatanggap ang hatol.

“Papatawag ko si Benj,” sabi niya. “Papaalisin ko.”

“Salamat.”

“Pero Bela.” Nag-angat siya ng tingin. “May dapat kang malaman. Hindi ako nagbantay nang walang dahilan. Noong Huwebes, matapos kang umalis ng boardroom, tumawag si Corinne. Sinabi niyang alam na ni Lolo na nandito ka.”

Lumamig ang mga daliri ko. “Alam na?”

“At bago ka bumalik mula sa nurses’ station, sinabi sa akin ni Nanay mo na may abogadong bumisita sa inyo dalawang taon na ang nakakaraan.” Mabigat ang boses niya. “Na nagtanong tungkol kay Tala.”

Nanlaki ang mata ko.

“May nagbabantay sa ’yo, Bela,” sabi ni Dro. “Pero hindi ako ’yon. Hindi lang ako.”

Bumukas ang p***o ng kuwarto.

Lumabas si Nanay Ising, hawak ang bag, nakapaa, galit ang tingin. Tumayo siya sa harap ni Dro, hanggang dibdib lang niya, at tiningnan siya mula ulo hanggang paa.

“Ikaw pala,” sabi niya.

“Opo, Nay,” sabi ni Dro. Nay. Sino ang nagturo sa kaniya?

Ipinatama ni Nanay Ising ang bag sa braso niya. Pak. Hindi masakit. Pero malakas ang tunog.

“Para ’yan,” sabi niya, “sa tatlong taon.”

“Opo.”

“Pangalawa,” sabi ni Nanay, at pak ulit, “para sa hindi mo pagbabasa ng kontrata.”

“Opo.”

Huminga si Nanay nang malalim. Tumingin kay Dro. Tumingin sa mukha niyang basa pa ng luha. At lumambot ang tingin.

“Kumain ka na ba?”

Napatigil si Dro. “Po?”

“Ang sabi ko, kumain ka na ba? Payat na payat ka. Hindi ka puwedeng magbantay sa bata nang walang laman ang tiyan.”

Sa gilid ng mata ko, nakita kong natawa si Dro. Pumutok na parang bula. Isang totoong tawa, ang una kong narinig sa kaniya sa loob ng halos apat na taon, kasama ng luha at pulang mata at ngipin na hindi niya ipinapakita kahit kanino.

“Hindi pa po, Nay,” sabi niya.

“Tara. May sinigang sa bahay. Umuwi muna tayo.”

Sa likod ng pintuan, narinig kong gumalaw si Tala at nag-ungol sa panaginip, “Tito Dro... bato...”

Hindi ako lumingon. Hindi ko kayang makita ang mukha niya.

Pero naramdaman kong tumigil ang buong mundo, sa pangalawang pagkakataon sa araw na iyon, para sa isang lalaking nagkunwaring bato.