บทที่ 1

ค่ำคืนที่ดวงจันทร์ทอแสงนวลใย  ภายในห้องน้อยบนเรือนไม้ใต้ถุนสูง  “ย่าเกด” กอดประคองหลานสาวตัวน้อย “มับไม” ไว้ในอ้อมแขน พลางเล่านิทานโบราณด้วยน้ำเสียงกังวาล

“อินทร์ก็ใส่ชื่อน้อย ในเลขลานคำ

ชื่อว่า สังสินไซ      โลกลือฤทธีกล้า...”

เด็กน้อยทำตาโตพลางกำชายเสื้อของย่าแน่นด้วยความตื่นเต้น

“พญาซ้างฉัททันต์สิพาหลานเดินดงไปพ้อขุม...”

หญิงชรายังเล่าไม่ขาดคำก็ถูกขัดจังหวะด้วยเสียงผลักประตูบานเฟี้ยมอย่างแรง  แผ่นไม้จนกระแทกกับผนังห้องดังปัง! ชายวัยกลางคนก้าวเข้ามาในห้องด้วยท่าทีไม่พอใจ ขณะที่ “นางจันสี” รีบเข้ามาอุ้มลูกสาวของตนออกมา

“แม่เอาอีกแล้วเซาๆอย่าเล่าเรื่องแบบนี้ให้หลานฟังอีกเด้อมันบ่มีดอกสิ่งที่แม่ว่าน่ะ” น้ำเสียงของนายเคนทั้งหงุดหงิดทั้งอ่อนใจกับผู้เป็นแม่

“มันสิบ่มีได้จังได๋มันเป็นภารกิจของตระกูลที่ต้องรักษาไว้ให้เจ้าของเพิ่นเดลูก”

“ผู้ได๋ล่ะแม่แล้วสิ่งนั้นมันคืออีหยังก็บ่มีไผเคยฮู้บ่มีไผเคยเห็นจักคน”

“เจ้าปางคำ  เจ้าปางคำแห่งจำปาสักนั่นเดลูก  เทียดโตน่ะเป็นคนสนิทของเพิ่น ทวดโตก็เป็นทั้งเสี่ยวฮักและทหารอารักขาราชบุตรลูกเพิ่น   ตอนที่เมืองลาวสิแตกปู่โตที่เป็นทหารจึ่งได้รับคำสั่งเสียให้รักษาของสิ่งนั้นไว้เพื่อประโยชน์ของบ้านเมืองภายหลัง...”

“เซาๆแม่กะบ่ฮู้ว่าปู่ตาเพิ่นฟังผู้ได๋เว้ามาหรือแต่งเรื่องขึ้นมาเองดอกย้อนว่าเจ้าปางคำผู้นี่ทางนักวิชาการไทยก็ยังว่าประวัติศาสตร์บ่ได้กล่าวถึง  สิแม่นผู้แต่งนิทานเรื่องนี้แท้บ่ก็บ่ฮู้  เจ้าอยากให้มับไมมันเป็นคืออีพ่อติ ทั้งมื้อคึดหาแต่สิ่งนั้น นำหาจนบ่ต่าวคืนเฮือน”

กระแทกอารมณ์มาถึงตอนนี้ “นายเคน” จึงยั้งปากไว้คำพูดต่างๆที่อัดอั้นมาตั้งแต่วัยเด็กที่ขาดพ่อถูกกลืนลงท้องไปก่อนจะพาเมียและลูกกลับเรือน  ทิ้งให้ย่าเกดนิ่งอยู่ในห้องเพียงลำพัง  ปล่อยให้หยาดน้ำใสไหลผ่านร่องรอยแห่งกาลเวลาอย่างสุดจะกลั้น

นับจากวันนั้นผู้เป็นย่าก็ไม่ได้อยู่กับหลานรักตามลำพังอีก  การอ่านหนังสือใบลานเรื่องสังสินไซที่เป็นฮีตปฏิบัติของชาวอีสานในทุกวันพระกลายเป็นเรื่องต้องห้ามของครอบครัว

“อยากเฮ็ดบุญ  เฮ็ดแนวอื่นก็ได้ดอก   ขาดไปสักสิ่งคงบ่ถึงขั้นตกนรกหรอกมั้ง” ผู้นำครอบครัวประกาศิต

ความคิดถึงสามีความเหงาความเศร้าความกังวลไม่ต่างจากสนิมที่เกาะกินในใจของย่าเกดเส้นผมที่เคยหงอกเพียงประปรายบัดนี้ทั่วทั้งศีรษะกลายเป็นสีขี้เถ้าเชิงตะกอนความทรงจำเริ่มเสื่อมถอยลงและเริ่มช่วยเหลือตนเองไม่ได้จากภาวะอัลไซเมอร์  ญาติพี่น้องต่างแวะเวียนมาให้กำลังใจ  จนกระทั่งช่วงเวลาสุดท้าย

เปลวเทียวที่ใกล้มอดมักจะบีบเค้นตัวเองให้ลุกโชนขึ้นอีกเป็นพลังชีวิตอันงดงามเฮือกสุดท้าย  หญิงชราเรียกหาหลานรัก ก่อนความทรงจำแจ่มชัดในช่วงสุดท้ายจะมอดลง นางสั่งเสียมับไมด้วยน้ำเสียกระท่อนกระแท่นว่า

“ช้างฉัททันต์อยู่ใต้ฐานพระ” กล่าวจบมือที่เกาะกุมหลานรักก็ตกลงข้างลำตัวหากดวงตายังเบิกโพลงด้วยอาการจากไปอย่างไม่สงบเสียงร่ำไห้อาลัยดังระงม

ในคืนวันสวดศพเกิดพายุฝนฟ้าคะนองต่อเนื่องกันถึง  ๓  วัน สายฟ้าฟาดครืนครั่นอย่างน่าหวั่นใจ   เข้าวันที่ ๔ ยังไม่มีทีท่าว่าจะซา   คนในหมู่บ้านลือกันไปต่าง ๆ นานาว่า แม่ใหญ่ท่าทางใจดีไม่น่าจะเฮี้ยนได้ถึงขนาดนี้ กระทั่งผู้เป็นลูกชายต้องจุดธูปบอกกล่าวขออภัย

“ขอโทษขอโพยแด่เทอะอีแม่ปริศนาที่บ่รู้จบของตระกูลมันสิพาให้อีนางน้อยมันพบพ้อกับภยันตรายขอให้มันจบสิ้นลงที่รุ่นลูกอกตัญญูคนนี้เทอะ”

เมื่อปักธูปพายุก็กลับซาลงเสียงฟ้าคำรามค่อยๆดังห่างออกไปและสงบลงในที่สุดราวกับก้อนสะอื้นที่ถูกกลืนลงคอ

                                  ………

ในช่วงชีวิตของคนคนหนึ่งมักจะเกิดความรู้สึกว่างเปล่าอยู่บางประการ  จนกระทั่งค้นพบสิ่งที่เข้ามาเติมเต็มได้  เมื่อนั้นล่ะชีวิตจึงรู้สึกถึงการมีชีวา   ในขณะบางคนอาจจะเป็นอาหาร ดนตรี ของสะสม เพื่อน คนรัก แต่สำหรับมับไมแล้วสิ่งนั้นคือ การหัดอ่านอักษรธรรมอีสาน   คนในหมู่บ้านต่างมองว่ามับไมนั้นแปลกเด็ก ทั้งที่เป็นวันหยุดแต่กลับไม่วิ่งเล่นหัวหกก้นขวิดกับเพื่อนวัยเดียวกัน วัน ๆ ขลุกอยู่กับตำราหนังสือผูกใบลาน ตัวไหนอ่านไม่ได้ก็หอบวิ่งไปหาหลวงตา

“อ้ายเคนหากปล่อยให้อีนางหัดอ่านตัวธรรมแบบนี้ต่อไปมันสิฮู้เรื่องปริศนาบ่ฮู้จบนั่นบ่”

“บ่ดอกหากบ่มีลายแทงมันก็เป็นเพียงนิทานที่เล่าสู่ฟังม่วนๆซือๆดอก”

แม้จะปลอบคู่ชีวิตให้คลายใจแต่ตนเองกลับเตรียมแผนการไว้ในใจแล้ว... ‘สิ่งที่ลูกสนใจกูกะสิบ่ห้ามแต่สิส่งเสริมให้มันก้าวหน้าไปให้ไกลไกลจนเรื่องลายแทงขุมทรัพย์ตามมันบ่ทันให้มันเป็นความลับกลบฝังไปกับกูตลอดกาล’

๒๕ปีต่อมา...

จากเด็กหญิงกลายเป็นหญิงสาวบัดนี้มับไมกลายเป็นผู้เชี่ยวชาญด้านอักษรโบราณมีสำนวนการถอดความที่สละสลวยอย่างหาตัวจับยาก  เวลาในแต่ละวันหากไม่หมดไปกับการสอนนักศึกษาที่มหาวิทยาลัย ก็ขลุกอยู่กับกองเอกสารเก่าจนแทบลืมวันลืมคืน

“ติ๊ง  ติ๊ง ” เสียงเตือนจากโทรศัพท์มือถือดังมาจากใต้กองเอกสารกองใดกองหนึ่ง ในห้องทำงานที่ตั้งหนังสือวางซ้อนกันตามพื้นจนแทบไม่มีที่ให้เดิน

“ติ๊งติ๊งติ๊งติ๊ง” เสียงโทรศัพท์เร่งเร้าจนเงียบไปเอง

“โอยรื้อห้องทิ้งเสียดีไหมนี่สงสัยต้องวานใครช่วยโทรหาแล้ว” หญิงสาวร่ำๆ  จะพังห้องทำงานทิ้งอยู่ในที รำคาญความรกของตัวเองอยู่เหมือนกัน หยิบกระดาษซับมันที่แปะอยู่บนหน้าผากปาทิ้งลงถังขยะอย่างหงุดหงิด พลางขยับแว่นสายตาให้เข้าที่

ที่แท้เครื่องมือสื่อสารก็ถูกสมุดบันทึกของตนเองทับเอาไว้หล่อนยกขึ้นมาสแกนปลดล็อคกับดวงหน้าแล้วเลื่อนนิ้วปัดๆหน้าจอสว่างวาบเตือนเรื่องงานทำบุญครบรอบวันจากไปของย่า

“อีกสามวันข้างหน้ากลับไปคราวนี้ต้องแวะไปดูเรือนเก่าของย่าเสียหน่อยแล้ว” หญิงสาวพึมพำกับตัวเองพลางสาละวนเตรียมเอกสารลางาน