ตัวเปิดช่อง9

ฉันมักจะแนะนำเริ่มจากแหล่งทางการเสมอเมื่อจะดาวน์โหลด 'ตัวเปิดช่อง9' เพราะวิธีที่ถูกต้องที่สุดคือหาเวอร์ชันที่ปล่อยโดยเจ้าของลิขสิทธิ์เอง

ถ้าคุณต้องการไฟล์วิดีโอหรือเสียง ทีมงานของ 'ช่อง 9 MCOT HD' มักจะมีคลิปเปิดรายการหรือไฮไลต์ลงในเว็บไซต์ทางการและช่อง YouTube ของสถานี ถ้าพบคลิปที่เป็นทางการ ให้ตรวจดูคำอธิบายในโพสต์หรือคอมเมนต์ — บางครั้งมีลิงก์ไปยังหน้าซื้อหรือหน้าที่อนุญาตให้ดาวน์โหลดแบบถูกลิขสิทธิ์ได้

อีกทางคือแอปหรือบริการสตรีมมิ่งของสถานีเอง หากมีฟีเจอร์ดาวน์โหลดเพื่อดูออฟไลน์ (เช่นบนแอปของสถานี) นั่นคือทางเลือกที่ปลอดภัย หากต้องการนำไปใช้ต่อในงานเชิงพาณิชย์ ให้ติดต่อฝ่ายประชาสัมพันธ์ของสถานีเพื่อขออนุญาตหรือขอใบอนุญาต ซึ่งจะช่วยเลี่ยงปัญหาลิขสิทธิ์และให้ไฟล์คุณภาพสูงโดยตรง

หลายคนคงรู้กันดีว่าตัวเปิดของ 'ช่อง 9' ตลอดหลายยุคถูกผลักดันโดยทีมครีเอทีฟภายในของ อสมท (MCOT) เป็นหลัก แทนที่จะเป็นงานของนักแต่งหรือสตูดิโอรายเดียว ตัวเปิดที่เห็นบนหน้าจอมักเป็นผลลัพธ์ของการประชุมระหว่างฝ่ายประชาสัมพันธ์ ฝ่ายศิลป์ และฝ่ายเทคนิคของสถานี เพื่อให้ภาพ เสียง และจังหวะเดินไปในทิศทางเดียวกัน

ผมเองชอบสังเกตรายละเอียดตรงจุดนี้ เพราะสไตล์ตัวเปิดแต่ละยุคสะท้อนภาพรวมของสถานีได้ชัด ยุคหนึ่งจะเน้นกราฟิกที่ทันสมัยกับเสียงจิงเกิลสั้น ๆ ยุคต่อมามักเพิ่มเอฟเฟกต์สามมิติหรือการเคลื่อนไหวที่ละเอียดขึ้น การเปลี่ยนแปลงเหล่านี้มักเกิดจากการตัดสินใจเชิงกลยุทธ์ภายในองค์กร มากกว่าจะเป็นงานของครีเอเตอร์อิสระเพียงคนเดียว

สรุปคือ ถาจะชี้ว่าผู้สร้างคือใคร ก็ควรมองว่ามันเป็นงานร่วมของทีมสร้างสรรค์อสมทและพาร์ตเนอร์ที่อาจถูกจ้างตามโครงการ ซึ่งแต่ละเวอร์ชันมีคนจำนวนหนึ่งอยู่เบื้องหลังที่ร่วมกันปั้นให้เป็นตัวเปิดที่เราเห็นบนจอ

หลายคนอาจไม่ทันสังเกต แต่การปรับตัวเปิดของ 'ช่อง 9' ครั้งล่าสุดเกิดขึ้นช่วงปลายปี 2562 (ประมาณพฤศจิกายน 2019) เมื่อภาพกราฟิกและดนตรีขึ้นต้นรายการถูกปรับให้ดูทันสมัยขึ้นอย่างชัดเจน

ผมจำความรู้สึกตอนเห็นครั้งแรกได้ชัด — โทนสีเปลี่ยนไปจากสีเรียบๆ มาเป็นพาเลตที่สดและมีมิติ เสียงสตูดิโอซาวด์ถูกจัดเรียงใหม่ให้มีจังหวะอิเล็กทรอนิกส์ผสมกับเครื่องดนตรีจริง ทำให้ตัวเปิดดูเข้ากับยุคดิจิทัลมากขึ้น การเปลี่ยนแปลงนี้ไม่น่าจะเป็นแค่การตกแต่ง เพราะมีการปรับโลโก้และการจัดวางชื่อรายการให้รับกับสกรีนสัดส่วนใหม่ด้วย

มุมมองแบบคนดูธรรมดา ผมคิดว่าการเปลี่ยนแปลงครั้งนั้นชัดเจนพอจะบอกได้ว่าเป็นจุดเปลี่ยนของสไตล์ช่อง จากภาพรวมแล้วมันเน้นความสดทันสมัยและเข้าถึงผู้ชมรุ่นใหม่ มากกว่าที่จะยึดติดกับเอกลักษณ์เดิมๆ

เริ่มจากงานเปิดที่ต้องการความรู้สึกใหญ่แบบทีวีสตูดิโอ ผมมักคิดภาพว่าจะให้โลโก้ลอย มีอนิเมชันกล้องซูมหรืออนุภาคกระจายอย่างไร แล้วเลือกใช้เครื่องมือที่รองรับงาน 3 มิติและคอมโพสิตระดับโปร เช่น Adobe After Effects ร่วมกับ Cinema 4D เพื่อสร้างช็อตหลักที่มีมิติและความลึก

การทำงานแบบนี้ผมจะออกแบบองค์ประกอบเป็นเลเยอร์ แยกแสง เงา และเอฟเฟกต์อนุภาคไว้ต่างหาก ส่งออกเป็นไฟล์ที่มีช่องแอลฟ่า แล้วนำมาจัดลำดับสีและตัดเชื่อมใน Adobe Premiere พอจะไลฟ์จริงก็ใช้ OBS ใส่ไฟล์วิดีโอเป็นสติงเกอร์หรือสกีนทรานซิชันได้เลย

เหตุผลที่ผมชอบวิธีนี้คือความยืดหยุ่น: เปลี่ยนสีแบรนด์ ปรับกล้องจำลอง หรือสลับกราฟิกรองรับข่าวสดได้ง่าย แม้จะต้องใช้เวลาเรนเดอร์บ้าง แต่ผลลัพธ์ออกมาดูเป็นมืออาชีพ เหมาะกับงานเปิดช่องทีวีหรือช่องออนไลน์ที่อยากให้มีเอกลักษณ์และความรู้สึกหนักแน่น

เพลงเปิด 'ช่อง 9' ในความทรงจำสมัยก่อนมักเป็นท่วงทำนองฟีเออร์ฟูลที่เต็มไปด้วยวงเครื่องเป่าและสายไวโอลิน แนวนี้มักมาจากทีมดนตรีภายในสถานีหรือวงออเคสตร้าที่สถานีจ้างมาเรียบเรียงมากกว่าจะเป็นงานของคอมโพสเซอร์เดี่ยวชื่อดัง

ผมมักนึกภาพคนในห้องควบคุมเสียงกำลังปรับบาลานซ์ เพื่อให้ซาวด์นั้นขึ้นมาพอดีเวลาโลโก้ปรากฏบนจอ หลายครั้งบรรดา jingle เหล่านี้ไม่ได้มีเครดิตเด่นชัดเหมือนเพลงของศิลปิน ทำให้ชื่อผู้แต่งมักถูกลืมหรือจดไว้เป็นชื่อหน่วยงานแทน ส่วนตัวแล้วชอบความคลาสสิกของเมโลดี้ยุคก่อน — มันจับใจและทำให้รู้สึกว่า ‘ช่อง’ นั้นมีเอกลักษณ์ชัดเจน

นี่คือวิธีที่ฉันใช้ดูช่อง 9 สดผ่านเว็บไซต์ทางการแบบง่ายๆ ที่ทำให้ไม่พลาดข่าวหรือรายการโปรดเลย

เมื่ออยากดูทีวีสดจากช่อง 9 ฉันมักเปิดเบราว์เซอร์แล้วพิมพ์ชื่อเว็บไซต์ของสถานีตรงๆ ซึ่งปกติจะเจอปุ่มหรือเมนูที่เขียนว่า 'ถ่ายทอดสด' หรือ 'Live' ชัดเจน คลิกแล้วตัวเล่นวิดีโอจะเด้งขึ้นมา สามารถเลือกความคมชัดได้ถ้าเน็ตเราดีพอ เรตการเชื่อมต่อที่เสถียรกับบราวเซอร์ทันสมัยช่วยให้ภาพไม่กระตุก และถ้าเจอโฆษณาตรงหน้าจอก็รอจบแล้วกดเล่นใหม่ได้ตามปกติ

บางครั้งฉันก็เปิดดูผ่านหน้าเพจรายการเลย เช่น ถ้าต้องการตามติดข่าวเที่ยงของวันนั้น จะกดเข้าไปที่หน้าโปรแกรมและเลือกถ่ายทอดสดจากตรงนั้น ทำให้ไม่ต้องไล่หาในหน้าแรกเสมอไป นอกจากนี้ เว็บไซต์ทางการมักมีเวลาออกอากาศที่อัพเดตไว้ ถ้ารู้เวลาล่วงหน้าก็สะดวกมากเวลาอยากตั้งใจดูรายการพิเศษ

สิ่งที่ฉันระวังคือการล็อกอินหรือการอนุญาตให้แสดงผลบางอย่างบนเบราว์เซอร์ และถ้าใช้มือถือควรปิดตัวบล็อกโฆษณาหรืออนุญาตให้เล่นวิดีโออัตโนมัติเพื่อให้การดูลื่นไหล สรุปคือถ้าเข้าไปที่หน้าเว็บไซต์หลักของสถานีและเลือกเมนู 'ถ่ายทอดสด' ก็จะได้ดูช่อง 9 สดแบบเป็นทางการอย่างปลอดภัยและชัดเจน ไม่ต้องพึ่งแหล่งที่ไม่น่าเชื่อถือและสามารถเก็บประสบการณ์การรับชมไว้ได้แบบสบายใจ

เช้านี้ตื่นปุ๊บเปิดทีวีดูตารางของ 'ช่อง 9' ก่อนเลย แล้วก็รู้สึกว่ามีอะไรให้ติดตามตลอดวันจริง ๆ

เริ่มที่ช่วงเช้าเขาเปิดด้วย 'ข่าวเช้า 9' ตามด้วยรายการทอล์กไลฟ์แบบอุ่นๆ คือ 'คุยเช้าฝันดี' ที่มักมีแขกรับเชิญเป็นคนทำงานศิลป์และเชฟท้องถิ่น เสาร์อาทิตย์นี้ยังมีมินิซีรีส์สั้นตอนเที่ยงชื่อ 'ละครเที่ยงเรื่องใหม่' ที่บอกเล่าเรื่องราวครอบครัวแบบกินใจ เรียกว่าถ้าอยากได้ความสบายใจช่วงกลางวันนี่น่าจะโดน

บ่าย ๆ มีรายการเกมโชว์แบบวาไรตี้ 'เกมโชว์ฮอต' ที่ให้ผู้ชมโหวตกันสด ตอนค่ำเลื่อนไปเป็นซีรีส์ต่างประเทศให้ดูกันต่อเนื่อง ส่วนกลางคืนจะมีภาพยนตร์คัดสรรลงจอทุกเสาร์-อาทิตย์ และปิดท้ายด้วยรายการข่าวค่ำของช่อง เวลา 23.00 น. ซึ่งรวบรวมข่าวเด่นของวันเดียวจบ พอไล่ตารางแบบนี้แล้วก็รู้สึกอยากตั้งรอดูตอนเย็นไว้เป็นพิเศษ

อยากรู้ตารางรายการของ 'ช่อง9' วันนี้ใช่ไหม? ฉันมักจะเริ่มจากแหล่งที่น่าเชื่อถือที่สุดก่อนเสมอ นั่นคือเว็บไซต์อย่างเป็นทางการของสถานี ซึ่งมักจะอัพเดตตารางประจำวันและรายละเอียดรายการครบทั้งช่วงเช้า บ่าย เย็น และไพรม์ไทม์ ตัวเว็บจะบอกเวลาออกอากาศ รายการพิเศษ และบางครั้งมีลิงก์ไปยังคลิปหรือไฮไลท์ของตอนก่อนหน้า

การดูจากกล่องทีวีดิจิทัล (EPG) ก็สะดวกมาก ถ้าคุณเปิดทีวีแล้วกดปุ่มเมนูหรือปุ่ม GUIDE จะเห็นตารางเวลาของช่องต่าง ๆ รวมถึง 'ช่อง9' เสียบสายแล้วเลือกแหล่งสัญญาณที่ถูกต้องก็จะเห็นข้อมูลแบบเรียลไทม์

อีกช่องทางที่ฉันใช้เมื่ออยากเช็กเร็ว ๆ คือหน้าเพจโซเชียลมีเดียของ 'ช่อง9' เพราะมักมีโพสต์แจ้งรายการเด่นของวันและการถ่ายทอดสดสั้น ๆ ทำให้รู้ว่าต้องตั้งแจ้งเตือนไว้เมื่อไหร่ สรุปคือ เลือกตามความสะดวก—เว็บทางการ, EPG ในกล่อง, หรือเพจโซเชียล แล้วคุณจะไม่พลาดตอนโปรดแน่นอน

พูดถึงเรื่องสิทธิ์รายการบน 'ช่อง 9' ตอนนี้โครงสร้างสิทธิ์ค่อนข้างหลวมและหลากหลาย ไม่ได้มีเพียงบริษัทเดียวถือครองพื้นที่ทั้งหมดเหมือนสมัยก่อน เพราะ 'ช่อง 9' (MCOT) เป็นสถานีที่ผลิตรายการบางส่วนเองและยังรับซื้อรายการจากผู้ผลิตภายนอกด้วย ดังนั้นสิทธิ์ของรายการจะถูกแบ่งเป็นสองส่วนหลัก คือสิทธิ์การออกอากาศที่สถานีถือครองชั่วคราวกับสิทธิ์ทรัพย์สินทางปัญญาของคอนเทนต์ซึ่งอาจยังเป็นของผู้ผลิตเดิมหรือถูกโอนให้ผู้ถือสิทธิรายอื่น ข้อจำเป็นคือมองหาคำว่าเป็นรายการผลิตโดยใครในเครดิตตอนจบหรือหมายเหตุประกาศสิทธิด้านลิขสิทธิ์ เพราะตรงนี้จะบอกว่ารายการนั้นเป็นของ 'MCOT' โดยตรงหรือเป็นผลงานที่ผลิตโดยค่ายภายนอกแล้วให้ 'ช่อง 9' เช่าช่วงเวลาออกอากาศเท่านั้น โดยทั่วไปรายการข่าว รายการผลิตภายในที่พัฒนาโดยทีมงานของสถานี และรายการที่มาจากคลังเก่ามักจะอยู่ภายใต้สิทธิของ 'MCOT' เอง แต่รายการวาไรตี้ หรือซีรีส์ละครบางเรื่องมักมาจากค่ายผู้ผลิตอิสระที่มีชื่อเสียง เช่น บริษัทผลิตรายการและสตูดิโอต่าง ๆ ที่มักขายงานให้หลายช่อง เช่น 'Workpoint' 'GMMTV' 'Mono' 'RS' 'GDH' หรือแม้แต่บริษัทโฆษณาและโปรดักชันเฮาส์ขนาดกลาง ซึ่งแต่ละเจ้าอาจยังคงถือสิทธิ์ต้นฉบับหรือมีเงื่อนไขการใช้งานซ้ำ (reuse) ที่ต่างกันไป นอกจากนี้ยังมีกรณีที่สถานีได้สิทธิ์การออกอากาศแบบจำกัดเวลา หรือเป็นสิทธิ์เฉพาะแพลตฟอร์มทีวีเท่านั้น ในขณะที่ลิขสิทธิ์สตรีมมิงหรือการขายซับไลเซนส์กลับเป็นของผู้ผลิตหรือผู้แทนจำหน่ายอีกที เมื่ออยากรู้ให้ชัดเจนในรายชื่อรายการใดรายการหนึ่ง ผมมักดูเครดิตท้ายรายการ ข้อความแจ้งลิขสิทธิ์ และช่องทางการจัดจำหน่ายบนแพลตฟอร์มดิจิทัลของรายการนั้น เพราะตรงนั้นมักจะระบุว่าใครเป็นเจ้าของลิขสิทธิ์คอนเทนต์จริง ๆ และถ้ามีการขายสิทธิ์ให้แพลตฟอร์มสตรีมมิ่งหรือผู้จัดจำหน่าย ก็จะมีชื่อบริษัทที่เกี่ยวข้องชัดเจน ตัวอย่างง่าย ๆ คือรายการที่เป็นซื้อลิขสิทธิ์มาจากต่างประเทศ เช่นรายการเกมโชว์หรือซีรีส์นำเข้าจะมีบริษัทตัวแทนจำหน่ายจากต่างประเทศเป็นผู้ถือสิทธิ์ต้นทาง แทนที่จะเป็นสถานีไทยโดยตรง สรุปสั้น ๆ แบบไม่ซ้ำซ้อนก็คือ ไม่มีบริษัทเดียวที่ครอบครองสิทธิ์ทุกอย่างบน 'ช่อง 9' ในตอนนี้ แต่จะเป็นการผสมผสานระหว่างสิทธิของ 'MCOT' เองและสิทธิของผู้ผลิตภายนอกหลายราย ซึ่งการยืนยันรายชื่อผู้ถือสิทธิ์ของรายการใดรายการหนึ่งยังต้องดูจากเครดิตหรือประกาศลิขสิทธิ์ของรายการนั้น ๆ — ส่วนตัวผมคิดว่าสิ่งนี้ทำให้ช่องมีความหลากหลาย แต่ก็อาจทำให้ผู้ชมสับสนบ้างเมื่ออยากติดตามผลงานระยะยาว