ภาพยนตร์คลาสสิกที่คนส่วนใหญ่มักพูดถึงเมื่อเอ่ยถึงพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวคือ 'The King and I' ซึ่งฉันเคยดูตั้งแต่ยังเด็ก การแสดงของนักแสดงนำทำให้ภาพลักษณ์ของรัชกาลที่ 4 ถูกตีความแบบเวสเทิร์นและเวทีละครเพลงอย่างชัดเจน
ฉันชอบความเป็นนิยายเชิงชีวิตที่มากับ 'Anna and the King of Siam' เพราะมันจับภาพความขัดแย้งระหว่างโลกตะวันตกและสยามในยุคพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวได้อย่างมีเสน่ห์ แม้ว่าจะเป็นมุมมองของชาวต่างชาติและมีการปรุงแต่งให้ละครเข้มข้น แต่ตัวละครของพระองค์ถูกวาดให้เป็นกษัตริย์ที่ฉลาด มีมิติ และตั้งคำถามกับโลกยุคใหม่ ซึ่งทำให้รู้สึกเข้าถึงความเป็นมนุษย์มากกว่าการอ่านข้อมูลประวัติศาสตร์ล้วนๆ
'The King and I' ฉบับภาพยนตร์ปี 1956 เป็นหนึ่งในผลงานที่ผมดูแล้วสะดุดตา เพราะ Yul Brynner มีเสน่ห์แบบราชานุภาพที่ทำให้ภาพกษัตริย์สยามกลายเป็นสัญลักษณ์ในสายตาผู้ชมตะวันตก แม้ว่างานชิ้นนี้จะเป็นงานละครเพลงที่เพิ่มการตีความเชิงบันเทิงและโรแมนติก แต่รายละเอียดทางประวัติศาสตร์ถูกย่อหรือข้ามไปพอสมควร
พอเป็นคนที่ชอบสังเกตบริบททางวัฒนธรรม ผมมักจะชอบพูดคุยถึงผลกระทบของภาพยนตร์นี้ต่อความเข้าใจเรื่องสยามสมัยนั้น ไม่ได้หมายความว่าไม่ชอบความงามของงานศิลป์ แต่การชม 'The King and I' สำหรับผมคือการดูสองสิ่งพร้อมกัน: บทเพลงและการแสดงที่ยอดเยี่ยม กับฟิลเตอร์เชิงนิทัศน์ที่ต้องตั้งคำถามว่าสิ่งไหนจริง สิ่งไหนปรุงแต่ง