กิลกาเมชต่างจากฮีโร่ในตำนานอย่างไร?

ต้นกำเนิดของกิลกาเมซมีรากลึกลงไปในโลกตำนานเมโสโปเตเมียที่แท้จริงและไม่ใช่เรื่องแต่งขึ้นมาทีหลัง ผมมักจะนั่งคิดถึงภาพเมืองอูรุกซึ่งเป็นพื้นที่ที่เรื่องเล่าของกษัตริย์ฮีโร่คนนี้เติบโตขึ้นมา—ในเอกสารโบราณหลายชิ้นชื่อของเขาถูกบันทึกไว้ว่าคือบิลกาเมชหรือรูปแบบใกล้เคียงกัน มุมมองแรกที่ชัดเจนคือหลักฐานจากบทกวีชาวซูเมเรียนยุคแรก เช่นฉากต่อสู้ของเขากับสิ่งมีชีวิตต่าง ๆ และมิตรภาพกับเอนกิดู ซึ่งปรากฏในเรื่องสั้นหลายตอนที่นักคัดสรรต่อมารวมกันเป็นเรื่องราวยาวขึ้น การรวมชิ้นส่วนเหล่านั้นเกิดขึ้นอีกครั้งในภาษากลางอย่างอัคคาเดียน จนกลายเป็นงานวรรณกรรมมหากาพย์ที่รู้จักกันในชื่อ 'Epic of Gilgamesh' ฉบับอัคคาเดียนนี้รวบรวมฉากจากบทกวีซูเมเรียนหลายชิ้นเข้าด้วยกันและเติมองค์ประกอบที่สื่อถึงความตาย ความอำนาจ และการตามหาความหมายของชีวิต ในฐานะคนอ่านที่คลั่งไคล้วรรณกรรมโบราณ ผมพบว่าความน่าสนใจอยู่ที่วิธีที่ช่างเล่าโบราณผสมผสานตำนานท้องถิ่นของแต่ละเมืองเข้าด้วยกัน จนได้ตัวละครที่มีทั้งความเป็นมนุษย์และฮีโร่เหนือธรรมชาติ ท้ายที่สุด ถ้าจะสรุปแบบง่าย ๆ ก็คือกิลกาเมซไม่ได้เกิดจากนิทานเดียว แต่เป็นผลจากการปะติดปะต่อของตำนานซูเมเรียนดั้งเดิมที่ต่อมาได้รับการเรียบเรียงและขยายในบริบทอัคคาเดียน ซึ่งทำให้เขากลายเป็นสัญลักษณ์วรรณกรรมที่เราอ่านกันอยู่ทุกวันนี้ และผมยังชอบคิดว่าแต่ละฉากที่รอดมาถึงเราคือลายพิมพ์ของความคิดมนุษย์โบราณที่อยากบอกเล่าเรื่องราวของตัวเองให้คนรุ่นหลังฟัง

มีหลายทฤษฎีน่าสนใจเกี่ยวกับชื่อ 'กิลกาเมช' ที่หลายคนอาจไม่รู้ ตัวละครนี้มาจากตำนานเมโสโปเตเมียโบราณ ชื่อเต็มในภาษาอัคคาเดียนคือ 'Gilgamesh' ซึ่งนักวิชาการตีความว่าแปลได้สองแบบ คือ 'ผู้สืบทอดเป็นลูกหลานของวีรบุรุษ' หรืออาจมาจากคำว่า 'bilga-mes' ในภาษาสุเมเรียนที่หมายถึง 'บรรพบุรุษเป็นฮีโร่' ชื่อนี้สะท้อนบุคลิกของเขาที่เป็นกษัตริย์กึ่งเทพผู้ทะเยอทะยาน การเล่นคำในชื่อยังเชื่อมโยงกับธีมหลักของมหากาพย์เรื่องนี้ที่พูดถึงมรดกทางวีรกรรมและความปรารถนาอันไม่มีที่สิ้นสุดของมนุษย์ แม้แต่ในวัฒนธรรมสมัยใหม่ ชื่อนี้ยังถูกปรับใช้ในงานสร้างสรรค์มากมาย อย่างเกม 'Fate' ที่นำเสนอเขาว่าเป็น Servant แนว Archer

ความน่าสนใจของกิลกาเมชใน 'Fate' อยู่ที่ความไม่สามารถจัดเข้าฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งได้ง่ายๆ เขาเป็นกษัตริย์ที่เชื่อมั่นในอุดมคติของตนเองอย่างสุดโต่ง จนบางครั้งดูโหดร้าย แต่ก็มีแง่มุมของความเป็นวีรบุรุษที่พยายามรักษาความเป็นระเบียบของโลก ใน 'Fate/Zero' เขาปฏิบัติต่อมนุษย์เหมือนสิ่งมีชีวิตชั้นต่ำ แต่ใน 'Fate/Stay Night' เรากลับเห็นความเอื้ออาทรที่ซ่อนอยู่เมื่อเขายอมรับความพยายามของชิโร่ ความขัดแย้งนี้ทำให้เขาน่าค้นหา เพราะไม่ใช่แค่ตัวร้ายหรือตัวดี แต่เป็นตัวละครที่มีมิติลึกซึ้งด้านปรัชญาและอำนาจ

ภาพจำของเรจิน่าในยุคแรกสุดสำหรับฉันเป็นภาพของสาวงามขี้เล่นที่ทำลายคนรอบข้างด้วยรอยยิ้มเยือกเย็น ฉันโตมากับฉากเปิดเผย 'Burn Book' ในเวอร์ชันปี 2004 ที่ทำให้เรจิน่าเหมือนตัวร้ายไร้ชั้นเชิง—การล้อเลียน การควบคุม และการใช้คำพูดเป็นอาวุธถูกแสดงอย่างราบเรียบและเยือกเย็น ในเวอร์ชันรีเมก นักเขียนและทีมงานใส่ชั้นของมิติให้เธอ: มีการขยายเหตุผลเบื้องหลังพฤติกรรม ความไม่มั่นคงที่เกิดจากระบบการแข่งขันทางสังคม และการตอบสนองต่อยุคโซเชียลมีเดียที่ทำให้แรงกดดันทุกอย่างซับซ้อนขึ้น การใส่เพลงหรือโมเมนต์ที่ให้เธอได้พูดกับตัวเอง (และผู้ชม) ทำให้เรจิน่าไม่ใช่แค่หน้ากากอีกต่อไป แต่กลายเป็นคนที่มีทั้งเสน่ห์และบาดแผล ฉันชอบความที่รีเมกไม่ปล่อยให้เธอเป็นแค่ตัวลบเดียวบนจอ แต่ยังยอมรับความน่าเศร้าข้างในของเธอ ซึ่งทำให้ตอนจบนั้นมีน้ำหนักมากขึ้นกว่าแค่บทลงโทษแบบง่าย ๆ ประทับใจกับการให้พื้นที่และความซับซ้อนแบบนี้

ในจักรวาลของ 'Fate' กิลกาเมชไม่ใช่แค่เซอร์แวนท์ธรรมดา แต่คือกษัตริย์ผู้เคยครองอูรุกในตำนานสุเมเรียน ผู้ถูกเรียกขานว่า 'King of Heroes' ด้วยความภาคภูมิใจในตัวเองที่สูงลิ่ว สิ่งที่ทำให้เขาน่าสนใจคือบุคลิกที่ยากจะคาดเดา บางครั้งก็เหยียดหยามมนุษย์ดั่งสัตว์เลี้ยง บางครั้งก็แสดงความเมตตาแบบราชาผู้ยิ่งใหญ่ อุปกรณ์ 'Gate of Babylon' ที่สามารถปล่อยอาวุธในตำนานนับไม่ถ้วนสะท้อนแนวคิดที่ว่า 'ทุกสิ่งในโลกคือสมบัติของเขา' แน่นอนว่าความขัดแย้งในตัวละครนี้คือส่วนหนึ่งที่ดึงดูดให้แฟนๆ ทั้งรักและเกลียดเขาไปพร้อมกัน

เสียงพากย์ไทยของ 'โคบายาชิซังกับเมดมังกร' ภาคแรกมีหลายจุดที่ต่างจากต้นฉบับ ทั้งด้านน้ำเสียงและการเรียบเรียงบททำให้ความรู้สึกของฉากบางฉากเปลี่ยนไปได้อย่างชัดเจน ฉันสังเกตว่าทีมพากย์ไทยมักปรับโทนอารมณ์ให้ชัดเจนขึ้นในฉากตลกเพื่อกระแทกอารมณ์คนดู เช่น เสียงหัวเราะหรือเสียงเรียกชื่อที่ทำให้จังหวะฮาเด่นขึ้นกว่าภาษาเดิมซึ่งบางครั้งเลือกใช้ความละมุนมากกว่า อีกเรื่องที่รู้สึกได้คือการแปลบทและการเลือกคำเรียกขาน ซึ่งมีผลกับความสัมพันธ์ของตัวละครโดยตรง ในฉากสำคัญๆ ที่มีความอ่อนโยนระหว่างตัวละครหลัก คำพากย์ไทยมักเลือกถ้อยคำที่ตรงและเข้าถึงง่าย ทำให้ฉากหวานๆ ถูกตัดเส้นให้ชัด แต่บางครั้งก็เสียความละเอียดอ่อนของบทต้นฉบับไป ตัวอย่างเช่นช่วงที่ตัวละครแสดงความรู้สึกเชิงลึก เสียงพากย์ไทยอาจเพิ่มน้ำหนักและลากเสียงมากขึ้นเพื่อสื่ออารมณ์ ซึ่งสำหรับคนดูบางคนอาจรู้สึกว่ามันดูเข้มขึ้นเกินไป สุดท้ายเรื่องเทคนิคการซิงค์ปากและมิกซ์เสียงก็มีผลไม่น้อย การปรับจังหวะคำให้พอดีกับริมฝีปากและลดรายละเอียดบางคำพูดทำให้บทสั้นลง แต่ก็แลกมาด้วยความลื่นไหลของฉาก ส่วนเพลงประกอบหรือเสียงเอฟเฟกต์บางส่วนมักถูกปรับระดับให้เด่นขึ้นเพื่อคุมอารมณ์ของฉาก ผลลัพธ์รวมคือเวอร์ชั่นไทยที่ฟังง่ายและเข้าถึงคนไทยได้เร็ว แต่เมื่อลงลึกถึงรายละเอียดบางจุดก็จะเห็นว่าอารมณ์แบบละเอียดของต้นฉบับอาจถูกเปลี่ยนโทนไปบ้าง ซึ่งเป็นเรื่องที่ชอบบ้างไม่ชอบบ้างขึ้นกับคนดู

ในฐานะผู้คลั่งไคล้ 'Fate' มาตั้งแต่ยุค Visual Novel ต้นฉบับ ต้องบอกว่ากิลกาเมชใน 'Fate Grand Order' นั้นทรงพลังแบบสุดขั้วจริงๆ Noble Phantasm ของเขาอย่าง 'Enuma Elish' ไม่ใช่แค่การยิงอาวุธตามปกติ แต่เป็นการ 'แยกโลกออกจากสวรรค์' แบบในตำนานสุเมเรียนเลย ที่เด็ดกว่านั้นคือ 'Gate of Babylon' ที่สามารถเรียกอาวุธในตำนานออกมาเป็นฝนได้ แถมแต่ละชิ้นยังมีประวัติศาสตร์และพลังอำนาจเฉพาะตัว บวกกับความสามารถในการมองเห็นอนาคตผ่าน 'Sha Nagba Imuru' ทำให้เขาเกือบไร้จุดอ่อนในเกม สมกับตำแหน่ง King of Heroes จริงๆ

ในมุมมองของคนที่คลั่งไคล้เรื่องเล่าโบราณ ฉากสุดท้ายของเรื่อง 'Epic of Gilgamesh' เป็นหนึ่งในภาพที่ฉันหยุดอ่านแล้วต้องคิดต่ออีกนาน ความสัมพันธ์ระหว่างกิลกาเมชกับเอนคีดูเป็นแกนหลักของเรื่อง เมื่อเอนคีดูตาย กิลกาเมชถูกผลักให้เผชิญความจริงเรื่องความตาย เขาออกเดินทางตามหาความเป็นอมตะจนได้พบกับผู้รอดชีวิตจากน้ำท่วมคืออุทนะพิชติม์ ผู้ซึ่งเล่าเรื่องโลกเก่าและทดสอบความมุ่งมั่นของกิลกาเมชอย่างเจ็บปวด การทดสอบนั้นทำให้กิลกาเมชล้มเหลวทั้งการตื่นค้างคืนและการรักษาพืชวิเศษที่ได้มา พืชนั้นถูกงูขโมยไปเหมือนเป็นสัญลักษณ์ว่ามนุษย์ไม่สามารถข้ามขอบเขตธรรมชาตินี้ได้ การกลับมาที่เมืองอูรุคของกิลกาเมชไม่ได้มาพร้อมกับชัยชนะอย่างอมตะ แต่กลับเป็นการยอมรับความเป็นมนุษย์และเลือกที่จะสร้างความทรงจำผ่านสิ่งที่จับต้องได้ เช่น กำแพงเมือง การงาน และเรื่องเล่าที่ถูกทิ้งไว้ ผมรู้สึกว่าการจบแบบนี้ไม่ได้เศร้ามาก แต่ให้ความรู้สึกอบอุ่นแบบแปลก ๆ เหมือนการได้เห็นคนที่เราเคยคิดว่ามหาอำนาจ ยอมรับขอบเขตของตัวเองและใช้พลังที่เหลือสร้างสิ่งที่มีความหมายให้ผู้อื่นจดจำ

การจัดทีมกิลกาเมชใน 'Fate/Grand Order' ต้องเข้าใจทั้งบทบาทของเขาและซิแนร์จีกับเซอร์แวนต์อื่นก่อน กิลกาเมชอยู่ในตำแหน่งอาเชอร์และมีสกิลที่เน้นการโจมตีแบบ AoE แบบสุ่มด้วย 'Enuma Elish' แต่จุดเด่นจริงๆ คือการเป็นตัวทำดาเมจหลักในทีมที่เน้นดาร์ก ทีมที่เหมาะกับเขามักประกอบด้วยตัวสร้างสตาร์อย่าง 'ฮันส์' หรือ 'แมช' เพื่อเพิ่มโอกาสคริติคัล สปาร์ตาคัสก็เป็นตัวเลือกที่ดีเพราะช่วยสร้างสตาร์และลดแรงกดดันบนกิลกาเมช ถ้ามองในแง่ของเซอร์แวนต์อื่น การจับคู่กับเมอริลินจะช่วยให้สกิล 'Collector' ทำงานได้เต็มที่ เพราะเมอริลินเพิ่มทั้งสตาร์และ NP เกจได้สมบูรณ์แบบ