เจ้าหญิงเบล ถูกพากย์เสียงโดยใครในเวอร์ชันไทย

ไม่คิดเลยว่าจะมีคำถามสั้น ๆ แต่ละเอียดแบบนี้เกี่ยวกับเวอร์ชันพากย์ไทยของ 'Shrek' — เป็นเรื่องที่ทำให้คิดถึงการฉายทีวีและดีวีดีที่ต่างกันมากกว่าที่คิด ผมชอบเริ่มจากภาพรวมก่อน: ในเวอร์ชันต้นฉบับภาษาอังกฤษ เจ้าหญิงฟีโอน่าให้เสียงโดย Cameron Diaz ซึ่งเป็นที่รู้กันดีและชัดเจน แต่พอเข้าสู่เวอร์ชันพากย์ไทย เรื่องไม่ได้เรียบง่ายเสมอไป เพราะที่ไทยมีการพากย์หลายรอบและหลายแพลตฟอร์ม เช่น เวอร์ชันพากย์สำหรับโรงภาพยนตร์ในช่วงออกฉายแรก, เวอร์ชันที่ออกอากาศทางทีวีซ้ำ ๆ, และเวอร์ชันพากย์ที่ใส่มาในแผ่นดีวีดีหรือบลูเรย์บางรุ่น การเปลี่ยนแปลงนี้ทำให้ชื่อผู้พากย์ไทยของเจ้าหญิงฟีโอน่าอาจต่างกันไปตามฉบับ ทำให้การตอบแบบสั้น ๆ ว่าเป็นใครคนเดียวอาจทำให้ข้อมูลคลาดเคลื่อนได้ ด้วยเหตุนี้ เวลาที่ใครถามว่าพากย์ไทยเป็นใคร ผมมักจะบอกว่าให้พิจารณาว่าอ้างถึงเวอร์ชันไหน — ถ้าคุณมีแผ่นดีวีดีหรือเทปที่เคยดู ลองดูเครดิตตอนท้ายเพราะชื่อผู้พากย์จะถูกใส่ไว้ชัดเจน แต่ถาอยากได้คำตอบแบบรวบรัดในแชตเดียว ก็ต้องระวังว่าคนที่ตอบอาจยึดกับฉบับที่ตัวเองเคยเห็นเท่านั้น ในความรู้สึกส่วนตัว เรื่องพวกนี้สนุกตรงที่ได้ตามเก็บชื่อผู้พากย์ไทยที่เคยได้ยินในวัยเด็ก และมันเป็นอีกมุมหนึ่งที่แสดงให้เห็นว่าการแปลและพากย์สามารถเปลี่ยนอารมณ์ของตัวละครได้มากกว่าที่คิด

เสียงพากย์ไทยของทิงเกอร์เบลล์มักเปลี่ยนไปตามฉบับที่เข้ามาในไทย ทำให้ไม่มีชื่อเดียวที่ผมจะชี้ชัดได้ว่าเป็นเสียงของเธอทุกครั้ง ผมจำความรู้สึกตอนดูฉบับคลาสสิกของ 'Peter Pan' ที่ฉายบนช่องโทรทัศน์สมัยก่อน — เสียงทิงเกอร์เบลล์ในเวอร์ชันไทยครั้งนั้นให้โทนสูงใสและมีคาแรกเตอร์ชัดเจน แต่เมื่อเวลาผ่านไป เวอร์ชันดีวีดีหรือฉบับรีมาสเตอร์ที่นำเข้ามาใหม่ก็อาจใช้ทีมพากย์คนละชุด เสียงที่ได้ยินจากหนังโรงหรือดีวีดีในช่วงปีต่าง ๆ จึงไม่เหมือนกันเสมอไป ความจริงแบบแฟนคนนึงที่ติดตามบรรดาหนังดิสนีย์คือ ให้ดูเครดิตท้ายเรื่องหรือสังเกตรายชื่อในปกดีวีดี เพราะนักพากย์ไทยที่ทำงานกับสตูดิโอต่าง ๆ มักถูกจ้างตามโครงการ บางครั้งทิงเกอร์เบลล์เวอร์ชันหนังยาวอาจพากย์โดยคนหนึ่ง แต่เวอร์ชันอนิเมชันสั้น ๆ หรือโปรโมชันอาจใช้คนอื่น นั่นก็ทำให้เสียงที่เราเชื่อมโยงกับตัวละครเปลี่ยนไปได้เหมือนกัน สรุปคือถาตอบแบบตรงไปตรงมา: ทิงเกอร์เบลล์ในเวอร์ชันไทยไม่มีนักพากย์คนเดียวตลอดทุกรายการ — ถ้าอยากแน่ใจต้องดูเครดิตของฉบับที่คุณกำลังดูอยู่ แต่คงปฏิเสธไม่ได้ว่าโทนเสียงแบบหวานใสแบบเด็กสาวเป็นสไตล์ที่มักถูกเลือกสำหรับตัวละครนี้

ต้นฉบับนิทานโบราณอย่าง 'Beauty and the Beast' ให้ภาพของเบลที่เงียบกว่าและมีมิติแบบต่างจากเบลในเวอร์ชันดิสนีย์มาก ถ้านับจากต้นฉบับของ Jeanne-Marie Leprince de Beaumont เบลคือคนที่รักครอบครัวและมีคุณธรรมสูงกว่า เป็นตัวละครที่ทุ่มเทด้วยหน้าที่มากกว่าความอยากรู้อยากเห็นเชิงปัจเจก ซึ่งต่างจากดิสนีย์ที่ทำให้เธอโดดเด่นด้วยความอยากอ่าน อยากออกจากหมู่บ้าน และมีมุมมองต่อต้านสังคมแบบคนหนุ่มสาว ความต่างที่ชัดเจนสำหรับฉันคือจังหวะการเล่าเรื่อง: ต้นฉบับเน้นบททดสอบเชิงศีลธรรมและการเสียสละ ส่วนดิสนีย์เพิ่มฉากชีวิตประจำวันในหมู่บ้าน, ตัวละครเสริมอย่างกัสตอน และเพลงที่ทำให้ผู้ชมเข้าใจบุคลิกเบลได้ทันที ฉะนั้นต้นฉบับจึงให้ความรู้สึกเป็นนิทานสอนใจ ขณะที่ดิสนีย์แปลงเป็นเรื่องโรแมนติก-ผจญภัยที่เน้นเอมพาวเวอร์เมนต์และอารมณ์ร่วมของคนดู

เสียงพากย์ของเจ้าหญิงจัสมินในเวอร์ชันไทยไม่ได้มีชื่อเดียวตายตัว ซึ่งเป็นเรื่องที่ชวนให้สนุกมากกว่าที่คิด ฉันมักจะจดจำความแตกต่างของเสียงจากการดูซ้ำเวอร์ชันต่าง ๆ: เวอร์ชันการ์ตูนแอนิเมชันดั้งเดิม 'Aladdin' (1992) ในภาษาอังกฤษ เจ้าหญิงจัสมินพูดโดย 'Linda Larkin' และเสียงร้องมาจาก 'Lea Salonga' แต่เมื่อเข้ามาสู่ตลาดไทย เสียงของจัสมินจะเปลี่ยนไปตามการพากย์ใหม่ในแต่ละรอบการฉายหรือสื่อที่ออกมา เช่น พากย์โรงฉาย พากย์ทีวี หรือพากย์สำหรับดีวีดี/สตรีมมิ่ง ฉันเคยได้ยินจัสมินเวอร์ชันหนึ่งที่เสียงนุ่มและหวานกว่าที่เคยฟังทางทีวีในวัยเด็ก ส่วนอีกเวอร์ชันที่ดูบนดีวีดีมีน้ำเสียงที่ต่างไปเลยจนรู้สึกเหมือนเป็นคนละคน นี่เป็นเพราะสตูดิโอที่รับพากย์ในแต่ละรอบอาจเลือกนักพากย์คนละคน หรือบางครั้งอาจใช้นักพากย์ดังที่เป็นคนละเจเนอเรชัน การแปลบทและการปรับบทพูด–ร้องก็มีผลต่อบุคลิกของตัวละครด้วย ทำให้บางรุ่นของจัสมินในไทยดูเข้มแข็งขึ้น บางรุ่นกลับดูใสและอ่อนหวานกว่า ถ้าเป้าหมายคือจะรู้ชื่อผู้พากย์ของเวอร์ชันไทยที่คุณกำลังนึกถึง สิ่งที่ช่วยได้แน่นอนคือการดูเครดิตของเวอร์ชันนั้น ๆ เพราะรายชื่อผู้พากย์จะระบุไว้ชัดเจน ฉันเองชอบเก็บชื่อผู้พากย์ที่ชื่นชอบไว้เป็นรายการเล็ก ๆ สำหรับย้อนฟัง เพราะการฟังเสียงพากย์ไทยในแต่ละยุคช่วยให้เห็นวิวัฒนาการของการนำเสนอและรสนิยมของผู้ชมไทยได้ชัดเจนขึ้น ทั้งยังเป็นวิธีที่ดีในการเชื่อมความทรงจำกับฉากโปรดของเรื่องนี้

พูดตรง ๆ เลยว่าชื่อนี้มีการใช้กันในหลายงาน เลยเป็นเหตุผลที่คำตอบอาจต่างกันไปตามบริบทของตัวละครที่คุณหมายถึง ผมมักนึกถึงกรณีที่คนถามเรื่อง 'อิสเบลล่า' แล้วหมายถึงตัวละครที่มีบทเด่นในอนิเมะหรือซีรีส์การ์ตูนต่างประเทศ เช่น มีตัวละครชื่อใกล้เคียงกันในอนิเมะที่คนไทยชอบดูและในเกมยอดนิยม การที่จะบอกชื่อผู้พากย์ไทยได้ชัดเจนต้องชี้ให้ชัดก่อนว่าหมายถึง 'อิสเบลล่า' จากเรื่องไหน ผมจะยกตัวอย่างสามงานที่มักถูกถามบ่อย: หากหมายถึงตัวละครแม่ใน 'The Promised Neverland' ชื่ออิสเบลล่า (ที่แฟน ๆ เรียกกันว่า 'มาม่า') การพากย์ไทยอาจมีหลายเวอร์ชันตามการจัดจำหน่ายและสตูดิโอที่รับงาน ถ้าหมายถึงเจ้าหน้าที่ตัวเล็ก ๆ ในเกมหรือซีรีส์แอนิเมชันอื่น ๆ อย่าง 'Animal Crossing' (ตัวละครชื่อ 'Isabelle') ก็มีสถานการณ์ต่างออกไปอีก ถ้าคุณบอกชื่อนิยามของงานที่ต้องการมา ผมจะตอบได้ชัดเจนขึ้นและเล่าเบื้องหลังการพากย์แบบละเอียดให้ตรงจุด แต่ถ้าต้องการให้ผมเดา ผมสามารถลองระบุรายชื่อผู้พากย์ไทยจากแต่ละเวอร์ชันให้ทีละเรื่องได้เลย

เสียงพากย์ของตึ๋งหนืดในเวอร์ชันพากย์ไทยมีเอกลักษณ์ที่ทำให้ยังจำได้แม้เวลาจะผ่านไปนานแล้ว ความทรงจำเกี่ยวกับเสียงนี้ไม่ได้เริ่มจากชื่อคนพากย์ แต่เริ่มจากโทนเสียง — แหบเล็ก ๆ ผสมความเป็นเด็กซุกซน ที่ทำให้ตัวละครมีชีวิตในแบบฉบับของภาษาไทย ในหลายโอกาสที่ดู 'Lilo & Stitch' แบบพากย์ไทย เสียงตึ๋งหนืดจะถูกดัดให้มีจังหวะคำพูดที่รวดเร็วและมีน้ำเสียงหยอกล้อซึ่งต่างจากเวอร์ชันต้นฉบับอย่างชัดเจน นั่นเป็นเหตุผลที่คนดูไทยหลายคนรู้สึกว่าเวอร์ชันพากย์ไทยถ่ายทอดความขี้เล่นและความดื้อของตัวละครได้ดี ส่วนตัวแล้วชอบการเลือกจังหวะการเว้นวรรคและการใส่อารมณ์ในประโยคสั้น ๆ ของเวอร์ชันไทย เพราะมันช่วยทำให้การ์ตูนสำหรับเด็กเรื่องนี้เข้าถึงผู้ชมทุกเพศทุกวัยมากขึ้น ถึงแม้ชื่อคนพากย์อาจไม่ติดหูเท่าตัวละคร แต่การทำงานเบื้องหลังนั้นชัดเจนว่ามีฝีมือ — การเลือกน้ำเสียง การเล่นโทนสูง-ต่ำ และการเก็บรายละเอียดเล็ก ๆ น้อย ๆ ทำให้ตึ๋งหนืดกลายเป็นตัวละครที่คนไทยจดจำได้ไม่ต่างจากต้นฉบับเลย

อยากเริ่มจากข้อสั้น ๆ ก่อน: คุณหมายถึงแอนนาในผลงานไหนกันแน่ เพราะชื่อ 'แอนนา' ปรากฏในหลายเรื่องและแต่ละฉบับพากย์ไทยก็อาจต่างกันไป ฉันเป็นแฟนหนังสือการ์ตูนและอนิเมะจนรู้ว่าการตั้งชื่อเดียวกันไม่เท่ากับเสียงพากย์เดียวกัน — ยกตัวอย่างเช่นถาหมายถึง 'แอนนา' จากภาพยนตร์ดิสนีย์เรื่อง 'Frozen' จะมีการทำพากย์ไทยทั้งฉบับโรงภาพยนตร์และฉบับที่ฉายทีวี ซึ่งบางครั้งผู้พากย์พูดกับผู้ร้องเพลงอาจเป็นคนละคน ส่วนถ้าเป็นตัวละครชื่อแอนนาในอนิเมะหรือซีรีส์ต่างประเทศอีกเรื่อง ก็อาจพากย์โดยคนละนักพากย์อีกครั้ง สรุปสั้น ๆ แบบเป็นกันเองก็คือ ฉันต้องการทราบชื่อเรื่องหรือเวอร์ชันที่คุณดูเพื่อจะบอกชื่อผู้พากย์ไทยให้ชัดเจน — เมื่อรู้เวอร์ชันแล้วจะเล่ายิบย่อยเกี่ยวกับทั้งเสียงพูด เสียงร้อง และว่ามีการเปลี่ยนแปลงในฉบับต่าง ๆ อย่างไรให้ฟังแบบคนคอเดียวกัน

ตั้งแต่ฉันได้ดู 'Frozen' ในฉบับพากย์ไทย ความสงสัยเรื่องคนพากย์เอลซ่าก็ผุดขึ้นเรื่อย ๆ—เสียงนั้นถ่ายทอดอารมณ์ได้ทั้งความเยือกเย็นและความอ่อนแอพร้อมกันจนจำได้ติดหัว ในเชิงเทคนิค ต้องแยกก่อนว่ามีหลายเวอร์ชันของงานพากย์ในไทย: เวอร์ชันฉายโรง, เวอร์ชันทีวีหรือดีวีดี และบางครั้งมีเวอร์ชันพิเศษที่ใช้ศิลปินท้องถิ่นมาร้องเพลงเวอร์ชันไทยต่างหาก ดังนั้นอาจเจอคนพากย์คนหนึ่งสำหรับบทพูด และอีกคนสำหรับเพลงสำคัญอย่าง 'Let It Go' ซึ่งเป็นเรื่องปกติของงานพากย์ภาพยนตร์เพลงระดับใหญ่ ถ้าต้องการคำตอบตรงๆ ให้ดูเครดิตท้ายเรื่องของเวอร์ชันพากย์ไทย หรือเช็กชื่อผู้ร้องในอัลบั้มซาวด์แทร็กของฉบับไทย เพราะข้อมูลในช่องทางทางการมักจะระบุไว้ชัดเจน เสียงพากย์ไทยของเอลซ่าเป็นหนึ่งในตัวอย่างที่ชัดเจนว่าการเลือกนักพากย์และนักร้องที่เหมาะสมมีผลต่อการตีความตัวละคร—ไม่ว่าจะเป็นเวอร์ชันพูดหรือร้อง ก็ยังคงทิ้งความประทับใจเอาไว้เสมอ