Chapter 3

Chapter 3: A Grandmother’s Promise

“Ivan?”

Mahina ngunit pamilyar na boses ang narinig niya mula sa pintuan.

Dahan-dahang napalingon si Ivan, agad na napahinto ang kanyang paghinga nang makita kung sino ang nakatayo roon. Isang matandang babae na may puting buhok na maayos na nakapusod, suot ang simpleng ngunit elegante na damit. Sa kabila ng kanyang edad, matatag pa rin ang tindig nito ngunit halata sa mga mata ang matinding pag-aalala.

“Lola…” paos niyang bulong.

Si Doña Isabella Montenegro.

Ang nag-iisang taong hindi kailanman tumalikod sa kanya. Mabilis na lumapit ang matanda sa kanya, halos nanginginig ang mga kamay habang hinahawakan ang mukha ng apo.

“Ivan, apo…” nangingilid ang luha sa kanyang mga mata. “Gising ka na. Salamat sa Diyos.”

Hindi na napigilan ni Ivan ang sarili. Sa unang pagkakataon mula nang mangyari ang aksidente, naramdaman niyang may isang taong tunay na nagmamalasakit sa kanya hindi dahil sa kanyang pangalan, hindi dahil sa kanyang pera, kundi dahil siya si Ivan.

Mahigpit siyang hinawakan ng lola niya, parang ayaw na itong pakawalan muli.

“Lola…” mahina niyang sabi. “I’m sorry.”

Napakunot ang noo ni Doña Isabella. “Sorry? Bakit ka nagsosorry, apo?”

Napayuko si Ivan. “Because I became weak.”

Agad na umiling ang matanda.

“No,” mariin nitong sabi. “You are not weak. You survived.”

Tahimik lang si Ivan, ngunit ramdam niya ang bigat ng mga salitang iyon. Umupo si Doña Isabella sa tabi niya, hinawakan ang kanyang kamay.

“Nang tumawag ang doktor sa akin at sinabi na nagising ka na,” nagsimula siya, “agad akong bumalik mula sa probinsya. Hindi ako mapakali.”

Napansin ni Ivan ang pagod sa mukha ng lola niya ang mga bahagyang kulubot na tila mas lumalim sa loob ng ilang linggo.

“Nasaan si Dad?” tanong niya, malamig ang tono.

Saglit na natahimik si Doña Isabella. Alam niya kung anong ibig sabihin ng tanong na iyon.

“Busy,” maingat niyang sagot.

Napangiti si Ivan, isang mapait na ngiti. “Of course.”

Hindi na nagtanong ang lola niya kung bakit ganoon ang reaksyon niya. May kutob na siya.

“Ivan,” mahina nitong sabi. “May gusto akong itanong.”

Napatingin siya rito.

“Anong ginawa ng ama mo sa’yo?” Diretso. Walang paligoy-ligoy.

Nanlaki ang bahagya ang mata ni Ivan.

“Nothing,” sagot niya.

Ngunit hindi siya niloloko ng matanda.

“I raised that man,” sabi ni Doña Isabella. “Alam ko kung kailan siya gumagawa ng mali.”

Tahimik ang silid. Huminga nang malalim si Ivan bago nagsalita.

“They took everything.”

Parang huminto ang oras. Napahigpit ang hawak ng matanda sa kamay niya.

“What do you mean?”

Mahina siyang tumawa isang tawang puno ng sakit. “My projects. My responsibilities. My position.”

Unti-unting nanlaki ang mata ni Doña Isabella.

“Without asking me,” dagdag niya. “They decided I’m no longer capable.”

Saglit na natahimik ang matanda. Ngunit sa loob ng kanyang dibdib, unti-unting sumiklab ang galit.

“Roberto did that?” malamig nitong tanong.

Tumango si Ivan. “At si Sophia,” dagdag niya.

Napapikit si Doña Isabella. Hindi siya nagulat ngunit nasaktan siya. Sa buong buhay niya, itinuro niya sa kanyang anak ang halaga ng pamilya. Ngunit ngayon, malinaw na nakalimutan iyon ni Roberto.

“How could he…” mahina niyang bulong.

Napatingin siya muli kay Ivan. Sa unang pagkakataon, nakita niya ang apo niya na hindi bilang isang makapangyarihang negosyante, kundi bilang isang lalaking sugatan, pagod, at nag-iisa. Unti-unting tumulo ang luha mula sa kanyang mata.

“I’m sorry,” sabi niya.

Nanlaki ang mata ni Ivan. “Lola—”

“I’m sorry,” ulit niya, mas mahina. “I failed to protect you.”

Agad siyang umiling. “No,” sabi niya. “You’re the only one who didn’t leave.”

Nagkatinginan silang dalawa. Sa katahimikan ng sandaling iyon, mas malinaw kaysa dati ang kanilang koneksyon isang relasyon na hindi kayang sirain ng pera, kapangyarihan, o trahedya. Lumipas ang ilang minuto bago muling nagsalita si Doña Isabella.

“Ivan,” mahinahon niyang sabi, “hindi ka pwedeng manatili dito.”

Napakunot ang noo niya. “What do you mean?”

Tumingin ang matanda sa paligid, sa sterile na puting dingding ng hospital room, sa malamig na hangin, sa katahimikan na tila kumakain sa kaluluwa ng kanyang apo.

“This place is killing you,” sabi niya.

Napatahimik si Ivan. Alam niyang may punto ang lola niya. Sa bawat araw na lumilipas, pakiramdam niya mas lalo siyang nalulubog sa dilim.

“I want to take you somewhere,” dagdag nito.

“Where?”

“To the province.”

Nanlaki ang mata ni Ivan. “The province?”

Tumango si Doña Isabella.

“Sa bahay natin doon,” paliwanag niya. “Tahimik. Malayo sa gulo. Malayo sa mga taong nakakasakit sa’yo.”

Napangiti si Ivan isang maliit na ngiti na may halong pagod.

“You think fresh air can fix this?” sabi niya, sabay tapik sa kanyang mga binti.

Hindi nag-atubili ang matanda.

“No,” diretso nitong sagot. “But peace can fix your heart.”

Napatahimik siya. Hindi niya inaasahan ang sagot na iyon. Ilang segundo siyang nakatingin sa sahig bago muling nagsalita.

“And what if I don’t want to go?”

Lumambot ang ekspresyon ni Doña Isabella. “Then I will stay here with you,” sabi niya. “Until you change your mind.”

Nanlaki ang bahagya ang mata ni Ivan. Hindi iyon dramatikong linya. Hindi rin iyon pagbabanta. Isa lang itong simpleng pangako. Unti-unti niyang naramdaman ang pag-init ng kanyang dibdib isang pakiramdam na matagal na niyang hindi naramdaman.

Care. Concern. Love.

“Ivan,” mahina nitong dagdag, “you are still my strongest grandson.”

Napatawa siya nang bahagya. “I’m your only grandson,” biro niya.

Ngumiti ang matanda. “Exactly.”

Sa unang pagkakataon mula nang mangyari ang aksidente, may maliit na bahagi ng kanyang puso ang bahagyang gumaan. Ngunit hindi pa tapos ang sorpresa.

“I also hired someone,” sabi ni Doña Isabella.

Napakunot ang noo ni Ivan. “Someone?”

Tumango siya. “A caregiver.”

Agad na nag-iba ang ekspresyon ni Ivan.

“No.” Isang salita lang, ngunit matigas ang tono. “I don’t need a babysitter.”

Hindi natinag ang matanda. “She’s not a babysitter,” sabi niya. “She’s a professional.” Napatigil ang matanda at muling nagsalita, “Besides you’re no longer a baby. Does my apo want to be treated like a baby?” May halong panunukso sa boses ng matanda.

Napailing si Ivan. “No… I can take care of myself.”

Tahimik lang si Doña Isabella. Ilang segundo ang lumipas bago siya nagsalita muli.

“Can you?”

Parang tinamaan ng bala ang kanyang pride. Napahigpit ang hawak niya sa armrest ng wheelchair.

“I don’t need help,” mariin niyang sabi.

Ngunit sa loob-loob niya, alam niyang hindi iyon totoo. Hindi niya kayang tumayo mag-isa at hindi niya rin kayang maglakad. Alam niya ring hindi na niya kayang bumalik sa dati.

“Ivan,” mahinahon nitong sabi, “strength is not about doing everything alone.”

Tahimik siya.

“She will help you recover,” dagdag ng matanda. “And she will come with us to the province.”

Napabuntong-hininga si Ivan. Pagod na siyang makipagtalo alam niya rin na hindi magpapatalo ang kanyang lola.

“Fine,” malamig niyang sabi. “Do whatever you want.”