LOGINHINAWAKAN ni Ethan ang mukha ni Clara sabay punas sa basang pisngi. "'Wag ka nang umiyak, gagawa ako ng paraan para maibalik ito sa dati."
Hindi pa rin matigil sa pag-iyak si Clara kahit ilang minuto na silang naroon. Maya't maya niyang sinusubukang pagdikitin sa dati ang nagkapira-pirasong litrato pero pinipigilan siya nito, sinasabing huwag ng magpagod.
"Ang mas mabuti pa ay magpahinga ka na, dadalhin ko 'to bukas para ipaayos kaya 'wag ka ng umiyak."
Umiiling-iling si Clara, kahit anong assurance pa ang sabihin nito ay nahihirapan siyang maniwala. Oo, posibleng maibalik sa dati ang litrato pero alam niya, mag-iiba pa rin ito kaysa sa origihinal na itsura.
"Patirahin mo sila sa ibang lugar, 'wag dito."
"Ano?" naguguluhang tanong ni Ethan. "Sina Mina at Nathan ba ang tinutukoy mo?"
"Ayoko sila rito."
"Clara… hindi ko akalaing ganyan ka pala. Hindi ka ba naaawa sa kanila? Wala na silang ibang mapupuntahan. Saka, bata lang si Nathan, hindi niya sinasadyang punitin ang litrato."
Mariing pumikit si Clara ng may tumulo muling luha sa mga mata kahit halos hindi na niya maidilat dahil sa pamamaga. "H-Hindi mo 'ko naiintindihan," aniya sa garalgal na boses.
"Clara—"
"Mamili ka… ako o silang dalawa?" diretsahang tanong dahil pagod na siyang paulit-ulit na makiusap.
Napalunok ng laway si Ethan sabay iwas ng tingin. "'Wag mo 'kong papiliin, Clara. Alam mong hindi ko sila kayang pabayaan."
Nanginig ang labi niya sa narinig, isa lang ang ibig sabihin. Mas matimbang si Mina kaysa sa kanya na asawa. Napahawak siya sa kanyang dibdib, tila pinipiga ang puso niya sa narinig.
Sa nanghihinang boses ay nakiusap siya, "S-Sabihin mong ako ako ang pinipili mo, Ethan. Gusto kong marinig."
Nagbaba lang ito ng tingin, hindi makuhang sumagot.
"Please…" sobrang sakit ng pagkakabigkas niyang iyon. Unang beses na nagmakaawa siya ng ganoon sa isang tao at sa asawa niya pa.
"Wala akong pipiliin sa inyo, Clara. Pareho kayong mahalaga sa'kin."
Pero hindi iyon ang nakikita at nararamdaman niya ng mga sandaling iyon. "You're lying. Alam kong sila ang mas mas matimbang… Sige, hindi na kita pahihirapan pa," bawat salitang lumalabas sa kanyang labi ay parang hinihiwa nang maliliit ang kanyang puso, sobrang sakit pero kailangan niyang gawin.
Para sa sarili at sa natitirang dignidad na meron siya.
Mabilis siyang tumayo at pumasok sa walk-in-closet para kumuha ng maleta. Pagkatapos ay mabilisan niyang kinuha ang mga mahahalagang gamit.
Nakasunod naman agad si Ethan at nang makita ang ginagawa nito ay biglang nataranta. "What are you doing?!" Nilapitan niya ito sabay pigil sa braso. "Nasisiraan ka na ba? Ba't ka aalis?"
"Bitaw… bitawan mo sabi ako!" hiyaw ni Clara.
"Hindi ka aalis," ani Ethan sabay agaw sa maleta at ilang damit. "Dito ka lang."
Nakipag-agawan si Clara pero sa huli ay hindi rin siya nanalo kaya hinayaan na lang niya saka siya dali-daling tumakbo palabas ng kwarto. Sapat na sa kanya na hawak niya ang cellphone at ang walet.
Makakaalis pa rin siya ng bahay kahit wala siyang gamit.
"Clara!" tawag ni Ethan, sinundan niya ang asawa pero mabilis itong nakababa. Sinundan niya pa rin hanggang sa makita itong sumakay sa kotse. Doon na siya kumaripas ng takbo, makailang ulit kinalampag ang bintana ng sasakyan pero tila walang nakikita at naririnig si Clara.
Humarurot palabas ng gate ang kotse pero pagkalabas ng subdivision ay doon lang siya napaisip… Saan siya ngayon pupunta?
Magho-hotel ba siya o makikitulog muna sa mga kaibigan kahit isang gabi lang?
Habang naguguluhan kung anong dapat gawin ay tumunog naman ang cellphone niya. Inisang tingin lang niya at nang makitang ang asawa ang tumatawag ay hindi niya sinagot.
Hinyaan niya lang na mag-ring ang phone hanggang sa tuluyan itong mapagod sa kakatawag.
Makalipas ang ilang minutong pagmamaneho, na walang katiyakan kung saan papunta ay pinarada niya muna sa tabi ang kotse. Saglit siyang tumulala, mahigpit na hinawakan ang manibela.
Iyon na naman siya, iyong pakiramdam na parang katapusan na ng mundo. Naiiyak siya at nanggagalaiti sa galit, ni hindi na nga niya naisip ang sarili at kung gaano kadelikado magmaneho ng emosyonal.
Mayamaya pa ay nag-angat siya ng tingin, mula sa malapit ay pansin niya ang makukulay na ilaw. Pansamantalang nawala sa isip niya ang pinagdadaanan at lumabas ng kotse.
Naglakad siya palapit at doon ay napagtanto niyang nasa isang parke siya, maraming tao ang naglalakad at mga batang nagtatakbuhan kasama ang mga magulang.
Kay gandang pagmasdan ng paligid kahit na pangkaraniwan lang naman ang nakikita niya. Naglakad-lakad siya paikot at nang mapagod ay saglit na naupo.
Habang nakatulala sa kawalan ay muli na naman niyang naalala ang pangyayari kanina sa bahay. Nanubig muli ang mga mata kaya agad niyang pinunasan, pagkatapos ay tumayo na siya at bumalik sa kotse, napagpasiyahan na sa hotel muna matutulog sa gabing iyon.
Bago buhayin ang makina ng sasakyan ay mabilisan niyang tiningnan ang cellphone, may missed calls at text si Ethan pero hindi niya pinansin.
Binasa lang niya ang message ng hipag.
Ysabelle: Hindi ba kayo pupunta rito ni Ethan?
Napabuntong-hininga siya. Gabi ng lamay ni Noah kaya dapat ay naroon silang mag-asawa pero dahil sa mga nangyari ay hindi niya tiyak kung makakaharap pa ba siya sa pamilya nito.
Gusto niyang mag-reply at sabihing masama ang kanyang pakiramdam. Ngunit naisip niya rin hindi tamang magsinungaling. Kaya hindi na siya nag-reply at nagmaneho na lang patungo sa pinakamalapit na hotel.
Samantala, panay ang tawag ni Ethan sa asawa. Papaling-paling ng lakad sa may sala hanggang sa lapitan ni Mina.
"Hindi pa rin ba siya sumasagot?"
Umiling siya, muling tatawag ng maunahan ng pagtunog ng cellphone. Natigilan siya nang makita ang pangalan ni Ysabelle sa screen.
Inisang tingin pa nga niya si Mina bago naglakad palayo. "Hello, Ate?"
"On the way na ba kayo? Tini-text ko si Clara, 'di naman nagre-reply."
"Ahm… masama ang pakiramdam niya kaya ako lang ang pupunta."
"May sakit siya? Oh, that's why wala siya kahapon buong araw," ani Ysabelle. "Okay, bilisan mo lang ang—"
"Mommy!"
Magkasabay na lumingon si Mina at Ethan sa hagdan kung nasaan si Nathan na yakap ang paborito nitong stuff toys.
Sinenyasan ni Mina ang anak na huwag maingay pero wala na iyong magagawa. Dinig na dinig ni Ysabelle sa kabilang linya ang lahat.
"May bata ba riyan?"
"W-Wala, Ate… nanonood lang akong movie," pagsisinungaling ni Ethan.
Kiniling ng bata ang ulo, naguguluhan sa nangyayari kaya mabilis na bumaba ng hagda, iyon nga lang ay hindi ito nakatingin sa tinatapakan.
"Nathan!" hiyaw ni Mina nang makitang matutumba ang anak. Tinakbo niya agad sabay yakap.
Maging si Ethan ay nakalimutan ang kausap sa linya. "Ayos ka lang ba? Hindi ka nasaktan?" tanong niya sa pamangkin matapos lumapit.
"Yes, Uncle. Sorry," paghingi ni Nathan ng tawad.
Nakahinga siya nang maluwag at nang maalala na may kausap pa sa linya ay binalik niya ang cellphone sa tenga. "Hello, Ate?"
Tahimik sa kabila kaya akala niya, nag-end call na pero pagtingin ay naka-connect pa rin sa tawag. "Hello—"
"Anong ginagawa ni Mina at Nathan sa bahay mo?" malalim at malamig na tanong ni Ysabelle.
NANG manumbalik sa normal ang pakiramdam ni Clara ay saka niya binuksan ang pinto ng banyo sabay silip sa labas. Wala na sa kwarto si Ethan, tuluyan na itong nakaalis kaya sinamantala niya ang pagkakataon at nagmadaling bumalik sa silid ni Ysabelle.Ni-lock niya ang pinto at pagkatapos ay sumampa sa kama. Binalot niya ang sarili sa kumot habang iniisip ang narinig kanina. Biglang sumagi sa isip niya ang nangyaring insidente sa kulungan kung saan ay namatay ang mga tao na bumugbog dito."Don't tell me... may kinalaman siya ro'n? P-Pinapatay niya ba ang mga ito at sinadyang pagmukhaing aksidente lang ang nangyari?" Natatakot siya at kinikilabutan sa naiisip. Hinala niya lang iyon ngunit paano kung totoo nga?Mas higit niyang dapat layuan si Ethan, mapanganib itong tao.Gumalaw bigla ang doorknob, napatingin siya roon ng may takot. Hanggang sa may kumakatok na kaya nagsalita na siya, "S-Sino 'yan?""It's me," boses ni Ysabelle kaya dali-dali niyang binuksan ang pinto."Ba't ka nag-lock?
PASADO alas-siyete na nang makakain sila. Sa hapagkainan ay tahimik lang sila, tanging si Nathan lang, na kapag nasasarapan sa kinakain ay gumagawa ng kung anong ingay.Si Clara na ini-enjoy ang pagkain ay napapatingin sa magkabila niyang tabi. Ewan niya ba kung bakit siya napunta sa gitna nina Mina at Ethan. Gusto nga niyang lumipat pero nasa kabilang bahagi naman ang dalawang biyenan at si Ysabelle na katabi si Nathan.Kaya nawalan na siya ng option na pumili ng mauupuan. Kanina, habang nasa loob silang dalawa ni Helena sa kwarto ay napapaisip siya kung ano na kayang nangyayari sa labas.Ano-ano ang napag-usapan ng mga ito kaya ganoon na lang kinalabasan, halata naman na galit pa rin pero pinili na lamang manahimik."Kumain ka pa," anas ni Ethan saka nilagyan ng karne ang plato ni Clara. "Kaunti lang ang kinain mo."Napatingin si Clara sa kabilang bahagi ng table. Tatlong tao ang nakatingin sa kanya ng sandaling iyon, maging si Mina sa kaliwa niya ay napasulyap. Kita niya iyon sa gi
KITANG-KITA ni Clara na may gumuhit na inis sa mga mata ni Ethan kahit pa nakangiti ito. Walang duda na nasaktan niya ang ego nito pero wala na siyang pakialam doon at pinagpatuloy na lamang ang ginagawa.Sunod na lang niyang narinig ay ang yabag ng paa nitong papaalis. Nag-angat lang siya ng tingin nang matiyak na wala na ito saka siya tuluyang nakahinga nang maluwag.Nang matapos magluto ay nagsalok siya sa mangkok at dinala sa kwarto para makakain ang biyenan."Nagkita na ba kayo ni Ethan?" tanong ni Helena."Kanina po.""Ang sabi ay babalik siya, pero hindi naman. Ano na naman kaya ang ginagawa niya ngayon? Tsk, tsk," dismayadong untag ni Helena at pagkatapos ay kumain na. Unang tikim ay napangiti at malambing na tiningnan ang manugang.Naging magana ang pagkain ni Helena habang nakangiting pinagmamasdan ni Clara. Ilang sandali pa ay napatingin siya sa bintana... pansin ang paglubog ng araw.Nang tingnan ang oras sa suot na relo ay napatayo siya. "Kailangan ko na po palang umalis,
MAAGANG nagpaalam si Clara kay Flora at sa iba pang kasamahan sa canteen ng araw na iyon. Wala naman naging problema kaya pagkatapos ng tanghalian, mga pasado ala-una ay umuwi siya para mag-ayos.At habang nagbibihis ay dumating ang sundo niya, si Janice nga nakabantay sa labas habang nakahalukipkip—mapaghinala ang tingin sa sasakyan na nasa tapat ng gate."Anong ginagawa mo riyan, ang init-init," aniya sa kaibigan."Binabantayan ko lang."Natawa si Clara, sabay himas sa likod ng kaibigan. "Ang driver lang naman 'yan, wala si Ethan kaya relax ka lang.""Kahit na, malay mo may kung inutos ang amo niyan… what if, sumama na lang kayo ako?"Napangiti si Clara. "You don't have to worry, si Mommy lang naman ang pakay ko ro'n… after naman ay uuwi agad ako." Pagkatapos ay niyakap na niya ito bilang paalam saka sumakay sa kotse. "Tara na po, Kuya, at baka maipit pa tayo sa traffic.""Ingat," ani Janice habang kumakaway.Ganoon din ang ginawa niya habang umaandar paalis ang sasakyan. Sa kalagit
PAGKAPARADA ng sasakyan ay bumaba ang driver at dumiretso sa likod para kunin ang wheelchair. Inayos ito at nilapag sa tabi ng pinto ng kotse saka pinagbuksan ang amo.Kahit nagagawa nang makatayo at makalakad nang paunti-unti ni Ethan ay naka-depende pa rin siya sa wheelchair dahil iyon ang payo ng doctor sa kanya para mapadali ang kanyang paggaling.Inalalayan siya ng driver na makalipat sa wheelchair at pagkatapos ay marahan ng tinulak papasok sa bahay ng magulang.Naroon siya para bisitahin ang mga ito at mag-iisang linggo na niyang hindi nakikita ang ina. Huling balita niya ay masama ang pakiramdam nito noong isang gabi.May sumalubong na katulong para bumati na tinanguan lang niya. "Si Mommy ba, gising?""Yes po, Sir."Pagdating sa hagdan ay doon na tumayo si Ethan, maingat at dahan-dahan—nakaalalay pa rin ang driver. "No, kayo ko na 'to," aniya sabay bawi ng braso na hawak nito. Pagkatapos ay saka siya dahan-dahan na umakyat pataas. "Diyan lang kayo, 'wag niyo 'kong susundan."
MATAGAL na tinitigan ni Clara ang paper bags, hindi niya talaga balak kunin pero nagmamatigas si Ethan. Tila ba, hinihintay nito na kusa siyang sumuko.Mabuti na lamang at sumunod ang kaibigan. "Clara, ba't ang tagal mo?" tanong ni Janice, sabay dungaw sa labas.Nang makita kung sino ang naroon ay biglang nag-iba ang mood. "Ano na naman ang ginagawa mo rito?" Pagkakita ng paper bags ay hinila ang kaibigan. "'Wag mong kukunin, baka kung anong isumbat sa'yo." Hinila niya palayo si Clara saka binalingan ng masamang tingin si Ethan. "'Pag 'di ka tumigil, ipapabaranggay ulit kita." Matapos ay pumasok nna sila sa loob at pabagsak na pinagsarhan ng gate si Ethan. "Ang kulit talaga niyang ex mo," reklamo pa rin ni Janice."Kailangan ko na sigurong umalis para wala na siyang napupurwisyo."Napatingin si Janice. "Ano ka ba, 'di naman kita sinisisi. Mas inis ako sa tao na 'yun na ayaw kang tigilan… 'di mo naman siguro pina-stop 'yung annulment tama?"Tumango si Clara. "Nag-usap kami ni Ate Ysabe
MABIGAT ang hakbang ni Mina patungo sa dining area, busangot pa ang mukha upang mapansin ni Ethan at hindi naman siya nabigo."Anong nangyari?" anito.Umiling siya, kunwari ay walang balak magsalita hanggang sa maupo sa tabi ng anak. "A-Aalis na lang kami ni Nathan.""Ha?" react ni Ethan. "Ba't kay
DAHAN-DAHAN ang ginawang paglingon ni Clara, matapos niya iyong marinig. Sa isang iglap, tila ibang tao ang nakikita niya at hindi ang asawa. "D-Dito na sila titira? Nang hindi mo sinasabi sa'kin?" may pait ang pagkakasabi niya.Kaya biglang nahiya si Mina, agad nadamang magkakaproblema pa ang mag-
NANGHIHINANG bumalik sa sasakyan si Clara, wala sa sarili siyang naupo sa backseat habang ang driver ay nagtataka naman, makailang ulit siyang tinawag at tinatanong.Sa huli ay sumuko ito, napakamot sa ulo at naghintay sa kinauupuan.Nakayuko lang si Clara, tahimik na lumuluha. Mayamaya pa, nang ka
MALUTONG na sampal ang dumapo sa mukha ni Mina, sa labis na pagkabigla ay nablangko ang utak niya sa nangyari. Hindi makapaniwalang tiningnan ang biyenan na babae. "M-Mommy…"Lahat ay nagulat sa ginawa ni Helena, unang beses na masaksihan nilang nagbuhat ito ng kamay kahit pa napaka-strict nitong t







