Chapter 4

Zariah pov

Sa loob ng tatlong araw, tila nagpipigil ng hininga ang buong mundo — naghihintay kung ano ang susunod na masisira. Tumahimik si Kian, ngunit ang kanyang katahimikan ay mas mabigat pa kaysa sa kanyang mga sigaw. Wala nang bagong mensahe, walang banta, walang biglaang pagpapakita. Ngunit saanman ako magpunta, nararamdaman ko ang mga tingin — ng mga kapitbahay, ng mga kakilala ng pamilya, ng mga taong nakarinig na ng usap-usapan. Wala silang sinasabi, ngunit sapat na ang kanilang mga mata. Paano mo nagawa iyon? Ama at anak?

Isang gabi, natagpuan ko si Elian sa kanyang pag-aaral, nakaupo sa harap ng maliwanag na kompyuter, magulo ang mukha. Hindi siya tumingin nang pumasok ako.

“Aalis na sila,” mahina niyang wika bago pa ako makapagtanong. “Tatlong malalaking mamumuhunan. Lahat ay dahil sa ‘pagkasira ng pangalan’.”

Napahigpit ang aking dibdib. “Dahil sa akin.”

Tumingin siya sa akin, tumayo at lumapit nang mabilis upang hawakan ang aking mga kamay. “Dahil sa kasinungalingan. Dahil sa takot. Hindi dahil sa iyo.”

“Kung hindi lang sana ako —”

Inilapat niya ang daliri sa aking labi, malumanay ngunit matatag. “Kung hindi ka ano? Kung hindi ka nasaktan? Kung hindi ka nangailangan ng taong tatayo sa iyong tabi? Hindi mo kasalanan ito. Hindi mo pasanin ang bigat na ito.”

Bago pa ako makasagot, tumunog ang kanyang telepono — lumitaw ang mensahe sa screen: Dapat niyang malaman ang tunay na dahilan kung bakit mo kami iniwan. Lalabas na ang katotohanan.

Namutla si Elian. Itinago niya agad ang telepono sa bulsa, ngunit nakita ko na ito. “Anong katotohanan, Elian?”

Nag-alinlangan siya, tila nilalabanan ang mga salitang matagal na niyang itinatago. “Si Kian… hindi niya alam ang lahat. Tungkol sa nakaraan. Tungkol sa tunay na dahilan ng pag-alis ko.”

“Sabihin mo sa akin,” mahina kong pakiusap. “Wala nang lihim. Pakiusap.”

Umupo siya sa silya, hinaplos ang kanyang buhok, at sa unang pagkakataon, hindi siya mukhang makapangyarihan — mukha siyang pagod. “Dalawampung taon na ang nakalipas. Labindalawang taong gulang pa lamang si Kian. Ang kanyang ina… siya ang lahat sa akin. Ngunit nabigo ang aming negosyo. Ilang araw na lang at mawawalan kami ng tahanan. Lumapit sa akin ang isang makapangyarihang tao — nag-alok ng sapat na salapi upang iligtas kaming lahat. Ngunit may isang kondisyon.”

Tumigil siya, lumunok nang malalim. “Kailangan ko siyang iwan. Putulin ang lahat ng ugnayan. Lumayo nang lubusan. Sinabi niya… magkaiba ang aming pamilya. Hindi magtatagumpay ang aming pagsasama. Inisip ko — kung kukunin ko ang pera, matutulungan ko sila mula sa malayo. Magiging ligtas sila. Ngunit hindi alam ng asawa ko iyon. Inakala niyang pinili ko ang kapangyarihan kaysa sa kanya. Na hindi ko siya sapat na minahal upang manatili. Nang makapagpaliwanag na ako… huli na ang lahat.”

Nasaktan ako para sa kanya — para sa binata na siya noon, para sa desisyong bumasag sa kanyang pamilya. “Kaya umalis ka sa pag-aakalang inililigtas mo sila… samantalang inakala naman nilang iniwan mo sila.”

Tumango siya, nagniningning ang kanyang mga mata sa luha. “Lumaki si Kian na naniniwalang lumayo ako dahil wala akong pakialam. Dahil mas pinili ko ang magandang buhay nang wala siya. Hinayaan ko siyang maniwala doon. Nahihiya ako, ayaw kong aminin na wala akong nagawa. Inisip ko… mas madali kung kamuhian niya ako kaysa malaman niyang wala akong kakayahang tumulong sa inyo.”

“Napakaraming galit ang dala niya,” bulong ko. “At lahat iyon ay dahil sa hindi pagkakaunawaan.”

“Isang hindi pagkakaunawaan na hinayaan kong lumala sa loob ng dalawampung taon,” may pagsisisi sa kanyang tinig. “Hindi ako ang bayaning iniisip mo, Zariah. Isang tao ako na nagkamali at nagbayad nang mahal sa loob ng mahabang panahon.”

Umupo ako sa kanyang tabi at hinawakan ang kanyang kamay. “Ngayon ay sinusubukan mong itama ang lahat. Mahalaga iyon. Totoong mahalaga.”

Bago pa siya makasagot, bumukas nang padabog ang p***o.

Nakatayo roon si Kian — humihingal, nag-aalab ang mga mata, may hawak na telepono. “Sabihin mo sa kanya ang buong katotohanan.”

Tumayo agad si Elian. “Kian — umalis ka.”

“Sabihin mo!” Pumasok si Kian, hindi pinansin ang ama, at tumingin sa akin. “Hindi lang siya umalis! Kinuha niya ang pera! At itinayo niya ang kanyang imperyo! Habang kami ay naghihirap! Habang nagkakasakit si Nanay! Namuhay siya tulad ng hari samantalang kami ay halos wala nang makain!”

Tumingin ako kay Elian. Namutla siya, tila naghahanda sa sasabihin ko. “Totoo ba ang sinabi niya?”

“Nagpadala ako ng pera,” mahina niyang sagot. “Buwan-buwan. Lihim. Hindi ko alam na hindi ito nakakarating sa inyo. Hindi ko alam —”

“Hindi ka nagtanong!” Sigaw ni Kian. “Hindi ka bumalik! Hindi ka nag-alala! Ipinagpalagay mong maayos ang lahat dahil komportable ka!”

Humarap sa kanya si Elian, basag ang tinig. “Natakot ako. Sa bawat pagkakataong nais kong bumalik, iniisip ko — paano kung ayaw na niyang makita ako? Paano kung lalo ko lang siyang saktan? Duwag ako, Kian. Alam ko iyon. Ngunit hindi ako tumigil sa pagmamahal sa inyo. Kahit isang araw.”

“Hindi sapat ang pagiging duwag,” humupa ang galit ni Kian, humalong ang luha sa kanyang tinig. “Winakasan mo siya. Winasak mo kami. At ngayon sa tingin mo ay maibabalik mo ang lahat sa pamamagitan sa kanya? Hindi ganoon ang mangyayari. Hindi mo mapapalitan ang sinira mo.”

Lumabas siya nang dahan-dahan, walang sigaw, walang paghampas sa p***o — at ang katahimikang sumunod ay mas mabigat pa kaysa dati.

Tiningnan ko si Elian — ang makapangyarihang lalaking kinatatakutan ng marami, at sa ilalim nito, ang taong may dalang pighati sa loob ng mahabang panahon. “Hindi mo ito sinabi kahit kanino?”

“Sa iyo lang,” sagot niya. “Natakot akong makita mo ako sa paraang nakikita ako ni Kian — bilang taong lumalayo. Taong sumisira.”

Inabot ko ang kanyang mukha gamit ang aking mga palad. “Nakikita ko ang taong nagsisikap magbago. Hindi kahinaan iyon, Elian. Katapangan iyon.”

Ipinikit niya ang kanyang mga mata at sumandal sa aking palad. Sa mahabang sandali, tahimik kaming dalawa. Sa labas, dumilim ang langit at nagsimulang tumulo ang ulan — pamilyar na tunog, ngunit sa pagkakataong ito, hindi ako naliligaw. Matatag ako.

“Hindi siya titigil,” mahina kong sinabi. “Sobrang nasasaktan siya para bitawan ang lahat.”

“Alam ko,” dumilat siya, matatag ang tingin. “Kaya kailangan nating maging mas matatag. Magtapat. Hindi na tayo magtatago sa nakaraan — wala man sa kanya, wala sa akin, wala sa atin.”

Nang gabing iyon, hindi ako nakatulog kahit nakatulog na siya sa aking tabi. Iniisip ko ang lahat — ang galit ni Kian, ang pagsisisi ni Elian, ang magulong katotohanan sa aming pagitan. Hindi sila perpekto. Hindi rin ako. Ngunit sinusubukan naming maghanap ng daan sa gitna ng lahat ng ito.

Kinaumagahan, lumabas ang balita — hindi na lamang usap-usapan, kundi nakasulat, malinaw, at hindi maikakaila. Elian Verrante: Ang Nakaraan at Kasalukuyan — Ang Babaeng Nasa Pagitan ng Ama at Anak.

Natagpuan niya akong nagbabasa nito habang kumakain. Hindi niya itinago. Umupo siya sa aking tabi at binasa ito kasama ko, mahigpit ang panga ngunit nakahawak sa aking kamay.

“Binago nila ang lahat,” nanginig ang aking tinig. “Bawat salita.”

“Hayaan silang magsalita,” matatag niyang sagot. “Alam natin ang katotohanan. At darating ang araw, malalaman din ito ng lahat.”

“Ngunit huli na ba noon?” bulong ko.

Hinawakan niya nang mahigpit ang aking kamay. “Hindi kung ipaglalaban natin ito. Nang magkasama.”

 Susunod