Chapter Two: Ang Asawang Hinanap

Dro

Tatlong taon, apat na buwan, at labing-isang araw.

Binibilang niya ’yon sa isip, tuwing umaga, pagkagising, bago pa man siya makabangon. Hindi niya alam kung kailan nagsimula. Siguro noong ikalawang buwan, noong nahanap niya ang singsing sa ibabaw ng unan, at ang liham na tatlong salita lang ang laman: Salamat sa lahat.

Salamat. Parang tindera na nagbigay ng sukli.

Pinanood niya si Bela na lumabas ng boardroom. Hindi siya tumakbo, dapat nga, pinuri niya ’yon, kasi alam niyang gusto niyang tumakbo. Naglakad siya nang tuwid, ang baba nakataas, ang lakad ng babaeng nagsasabing hindi mo ako masisira, at ni minsan hindi lumingon. Hanggang sa sumara ang elevator at nawala siya.

Saka lang ibinaba ni Dro ang kamay na nakakuyom sa gilid niya. May apat na bilog na marka sa palad niya, pula, galing sa kuko.

Bumukas ang p***o. Pumasok si Atty. Rico Salvador, ang matagal niyang kaibigan, abogado, at ang tanging taong nakakakita sa kaniya nang hindi nagtatago. Mataas, payat, may salamin, may kapeng hindi niya binibitawan.

“So,” sabi ni Rico. “Nilabas mo ang certificate.”

“Oo.”

“Dro. Hindi ba—”

“Hindi ko siya ikukulong.”

“Hindi mo naman sinabi ’yan.”

“Alam kong iniisip mo.” Humarap si Dro sa bintana. Sa ibaba, ang Maynila, parang circuit board. “Hindi ko siya ikukulong. Gusto ko lang siya sa paligid.”

“Dro, ’yan ang eksaktong definition ng—”

“Rico.”

Tumahimik ang kaibigan niya. Sandali. Tapos, sa mas mababang boses, “Tatlong taon, pare. Alam kong mahirap. Pero nagpa-hold ka ng annulment papers. Hindi mo sinabi sa kaniya. Hindi mo—hindi ’yan normal.”

“Hindi ko rin sinabing normal.”

Naupo siya sa upuan na dating inupuan ni Bela, sa mesang kasing-haba ng barko. Naramdaman pa niya ang init na naiwan ng katawan nito. Mapait na ngiti ang sumilay sa mga labi niya.

Sa bulsa ng blazer niya, may larawan siyang dala kahit saan, luma na at nakatupi. Isang litrato ng kasal. Si Bela, sa hardin, nakasuot ng simpleng puting bestida na hinihipan ng hangin, hindi nakatingin sa kamera. Nakatingin sa kaniya. Hindi pa niya alam noon na ganoon pala siya kung tingnan ng isang babae.

Naaalala pa niya ang unang araw. Hindi pagmamahal. Kasunduan.

Ang Lolo Alfonso niya, ang Don Alfonso Valderrama, siyamnapu na, mahigpit pa rin ang kapit sa pamilya at sa kumpanya, ay nag-iwan ng isang kondisyon sa testamento: Hindi mamamana ni Alessandro ang Valderrama Holdings hangga’t hindi siya kasal. Isang taon. Isang asawa. Isang pirma.

Si Bela ay nasa isang hospital waiting room noon, nakaupo sa gitna ng mga nagdarasal. Ang tatay niya, sa dialysis, kulang ang pera. Nabasa niya ang mukha nito, ang pagod na nasa ilalim ng mga mata na ni isang beses hindi ginamit para sa pagkaawa, at sinabi niya, may alok ako.

Ang sagot niya, matapos ang tatlong araw ng pag-iisip: Isang taon. Walang haplos. Walang pangako. Pagkatapos, bayad ang lahat.

Walang haplos. Pagtawa niya ’yon ngayon, sa loob ng ulo, medyo baliw na.

Kasi nagsimula sa dalawang buwan ng malamig na almusal sa magkabilang dulo ng mesa. Tapos isang gabi, nakita niya itong nakaupo sa kusina, alas-tres ng umaga, nakatingin sa telepono, umiiyak nang walang tunog dahil binawian ng buhay ang tatay nito. Hindi niya alam kung ano ang gagawin. Kaya nagtimpla siya ng gatas. Dalawang tasa. Naupo sa tabi niya. Hindi nagsalita.

Nang umagang ’yon, hindi na nila binanggit ang walang haplos.

At makalipas ang dalawang buwan, isang araw ng Disyembre, umalis siya.

Naiwan ang singsing. Naiwan ang pera, ang buong settlement, limang milyong piso na nakalagay sa isang account na hindi niya ginalaw ni singko. Naiwan ang pangalan niya sa mga papeles. Wala siyang dinalang kahit ano. Walang paliwanag.

“Hinanap ko siya sa Cebu,” sabi ni Dro, hindi sa kay Rico, kundi sa kisame. “Sa Davao. Sa Baguio. Tatlong private investigator. Dalawang taon at siyam na buwan. Alam mo kung saan siya nakatira?”

“Marikina,” sabi ni Rico. “Narinig ko na.”

“Marikina.” Napabuntong-hininga siya. “Twenty minutes mula sa Ortigas. Hindi pala siya lumayo. Hindi lang siya tumingin sa lugar kung saan hindi ako titingin.”

Magaling siya. Naisip niyang dapat niyang hangaan. Hinangaan niya. Habang galit na galit.

“Bakit niya iniwan ang pera?” sabi ni Rico, dahan-dahan. “Iyan ang hindi ko maintindihan. Limang milyon, Dro. Para sa isang babaeng nangailangan nito para sa tatay niya.”

“Namatay ang tatay niya.”

“Kahit na. Kahit sino, kukunin ’yon.”

“Alam ko.”

Iyon ang sugat. Hindi ang pag-alis. Ang pag-alis, naiintindihan niya. May kontrata. May tapos. Pero ang pag-iwan sa pera, ang pag-iwan sa lahat, ang pag-alis na parang tumatakas sa sunog, ’yon ang hindi niya matanggap. May nakita siya. May nalaman. May bagay na nagpatakbo sa kaniya, at hindi niya masabi kung ano.

Binuksan niya ang desk drawer. Sa ilalim ng isang tambak na folder, naroon ang kontrata, ang orihinal, na kinuha niya sa vault ng pamilya noong ikalawang taon ng paghahanap. Labintatlong pahina. Binasa niya ’yon ng walong beses. Bawat clause, bawat “whereas.” Wala siyang makita.

Pero napansin niya na ang ikalabintatlong pahina, ang huli, ay may bahagyang kakaibang font. Mas makapal. Mas luma. Parang idinagdag.

Hindi niya ’yon binasa dati. Hindi niya inisip na kailangan. Siya ang may gusto ng kontratang ’yon. Hindi niya inakalang may iba pang sumulat.

Isinara niya ang drawer.

“Mr. Reyes,” sabi ni Dro sa intercom. “I-hire mo si Miss Dimaculangan. Executive Legal Associate. Sa ilalim ko.”

“Sir? Pero hindi pa po natapos ang—”

“I-hire mo siya. Starting Lunes. Seven AM.”

Ibinaba niya ang intercom.

“Dro,” sabi ni Rico, mahina. “Alam mong hindi siya tatanggap.”

“Tatanggap siya.”

“Paano ka nakakasigurado?”

Nakatingin lang si Dro sa bintana, sa Maynila na parang kumikinang sa ilalim ng ulap. Sa isip niya, nakikita niya pa rin ang kamay ni Bela sa ilalim ng mesa. Nanginginig. Nakatago sa tuhod.

“Kasi pagkatapos ng tatlong taon, Rico,” sabi niya, “natuto na akong magbasa ng takot niya. At alam ko na hindi siya takot sa akin.”

“Sa ano?”

Tumingin siya sa litrato sa kamay niya. Sa batang ngiti ng isang babaeng hindi pa natututong tumakbo.

“Sa kung ano ang nalaman niya,” sabi ni Dro. “At kung ano ’yon, malalaman ko.”