Walang Kapantay

Si Pedro ay nakaupo sa gilid ng isang maliit na kalsada sa nayon, nakatingin sa bughaw na kalangitan habang nalilito ang isip. Hindi iyon ang tunay niyang pangalan; palayaw lamang iyon na ibinigay sa kanya. Dahil mahina ang kanyang kalusugan noong siya’y bata pa, natakot ang kanyang ama na baka hindi siya mabuhay, kaya binigyan siya ng palayaw na ito bilang bahagi ng tradisyon.

Ang tunay niyang pangalan ay Juan Dela Cruz. Ang pamilyang Dela Cruz ay kilalang malaking angkan sa lugar—isang pamilya ng mga karpintero. Sila ay tanyag sa kanilang mga produktong kahoy at nagmamay-ari ng ilang tindahan sa bayan.

Ang ama ni Pedro ay ang pangalawang anak ng pamilya. Ipinanganak siya sa isang ikalawang asawa, kaya hindi siya maaaring magmana ng negosyo ng pamilya. Dahil dito, umalis siya sa kanilang tahanan nang siya’y ikinasal at nanirahan sa nayon.

Gayunpaman, dahil mahusay na karpintero ang kanyang ama, hindi nagkulang ang pamilya ni Pedro. Sapat ang kanilang kabuhayan at iginagalang sila ng mga taga-nayon.

Matalino si Pedro mula pa noong bata pa siya. Mahilig siyang magbasa at mag-isip nang malalim. Halos lahat sa probinsya ay naniniwalang isa siyang prodigy. Sa tuwing may pumupuri sa kanya, nawawala ang mga kulubot sa mukha ng kanyang ama at napapalitan ng masayang ngiti.

Labis naman siyang inaalagaan ng kanyang ina. Lumaki siyang napapaligiran ng pagmamahal. Alam niyang mataas ang inaasahan sa kanya ng kanyang mga magulang. Habang ang ibang batang kaedad niya ay nagtatrabaho sa bukid, siya naman ay nasa bahay at nagbabasa.

Habang mas marami siyang natututuhan, mas lumalawak ang kanyang pagnanais na makita ang mundo sa labas ng nayon. Itinaas niya ang kanyang ulo at tumingin sa dulo ng kalsada. Pagkatapos ay napabuntong-hininga, isinara ang aklat, tumayo, at naglakad pauwi.

Pagdating niya, nakaupo ang kanyang ama sa loob ng kwarto, humihithit ng tabako. “Pedro, kumusta ang pag-aaral mo?” tanong nito habang papasok siya sa pintuan.

Mahinang sumagot si Pedro habang dumadaan. Inalis ng kanyang ama ang abo mula sa kanyang tubo, tumayo, at nagsabi, “Pedro, kailangan mong mag-aral nang mabuti. Sa susunod na taon ay ang pagsusulit sa distrito. Nakasalalay dito kung magkakaroon ka ng magandang kinabukasan. Huwag kang matulad sa akin na dito na lang tumanda sa nayon.”

“Aba, araw-araw mo na lang sinasabi ’yan,” sabat ng kanyang ina habang inilalapag ang pagkain sa mesa. “Kung ako ang tatanungin, sigurado akong papasa sa pagsusulit ang anak nating si Pedro!” Masaya niyang inaya ang dalawa na kumain.

Tumango si Pedro at umupo. Kumain siya nang kaswal habang mapagmahal siyang tinitingnan ng kanyang ina, na naglagay pa ng ilang piraso ng karne sa kanyang plato.

“’Tay, malapit na ba dumating si Tito Andres?” tanong ni Pedro habang tumitingala.

“Sa pag-aaral, dapat ay sa loob ng mga susunod na araw. Mas matagumpay ang iyong Ikaapat na Tito kaysa sa iyong ama. O, Nay Maria, naimpake mo na ba ang mga espesyal na pagkaing inihanda para sa Ikaapat na Tito?” Sa sandaling binanggit ng ama ni Pedro ang Ikaapat na Tito, may bakas ng lungkot sa kanyang mukha.

Tumango ang kanyang ina at emosyonal na nagsabi, “Pedro, napakabait ng Ikaapat mong Tito. Sa mga nakaraang taon, dahil sa kanya ay nananatiling mataas ang presyo ng mga inukit na kahoy ng iyong ama. Kapag nagtagumpay ka balang araw, huwag mong kalimutang suklian ang kabutihan niya.”

Habang nagsasalita ang ina ni Pedro, biglang narinig ang yabag ng kabayo sa labas. Kasunod ng tunog ng karwaheng hinihila nito, umalingawngaw ang isang malakas na tawa.

“Kuya, buksan mo na ang pinto!”

Nagulat si Jinkee, kapatid ni Pedro. Agad siyang nagmadaling buksan ang pintuan. Sa labas ay nakatayo ang isang matipuno at matikas na lalaking nasa katanghaliang-gulang, may matalim at maliwanag na mga mata. Nang makita niya si Pedro, natawa siya at hinagod ang ulo nito.

“Pedro! Kalahating taon lang akong nawala, pero ang laki mo na ulit.”

Agad na tumayo ang mga magulang ni Pedro. Ngumiti ang kanyang ama at sinabi, “Ikaapat na Kapatid, inaasahan ko nang darating ka ngayon. Halika, pasok ka. Pedro, bakit hindi ka pa kumukuha ng upuan para sa Ikaapat mong Tito?”

Masiglang tumalima si Pedro. Nagmamadali siyang kumuha ng upuan at inilagay ito sa tabi ng hapag-kainan. Maingat niya itong pinunasan gamit ang manggas habang nakatingin sa bisita.

Kumindat ang lalaking nasa katanghaliang-gulang at pabirong sinabi, “Pedro, kailan ka pa naging masipag? Noong huli akong pumunta rito, hindi ka ganyan.”

Sinulyapan ng ama ni Pedro ang anak at sinabi, “Ang batang ito, kanina ka pa niya hinihintay.”

Nakita ng Ikaapat na Tito na namumula si Pedro at tumawa. “Pedro, hindi ko nakalimutan ang pangako ko sa’yo.” Pagkasabi niya nito, inilabas niya ang dalawang makapal na aklat at inilapag sa mesa.

Naglaki ang mga mata ni Pedro sa tuwa. Agad niyang kinuha ang mga aklat at halos hindi mapigilan ang kanyang pananabik.

Mabait na ngumiti ang ina ni Pedro at sinabi sa bisita, “Ikaapat na Kapatid, palagi kang iniisip ng kuya mo. Sa pagkakataong ito, dapat manatili ka muna nang ilang araw.”

Umiling ang lalaki at sagot niya, “Pangalawang Hipag, maraming kailangang asikasuhin sa pamilya ngayon. Kailangan kong umalis bukas nang maaga. Kapag natapos ang abalang panahong ito, babalik ako at magkikita tayo nang mas matagal.” May lungkot sa kanyang tingin habang nakatingin sa kanyang kapatid.

Napabuntong-hininga ang ama ni Pedro. “Huwag mong pakinggan ang asawa ko. Ayusin mo na lang ang mga dala mong kalakal bukas. Mas mahalaga ang mga usapin sa pamilya. Sa susunod na lang tayo magkita.”

Tumingin ang Ikaapat na Tito sa ama ni Pedro at nagtanong, “Pangalawang Kapatid, si Pedro ay 15 taong gulang na, tama?”

Tumango ang ama ni Pedro. “Pagkatapos ng taong ito, magiging 16 na ang batang ’yan. Ang bilis ng panahon, parang kahapon lang nang ipinanganak siya.” Tinitigan niya ang anak nang may pagmamahal.

Nag-isip sandali ang Ikaapat na Tito bago nagsalita nang seryoso, “Pangalawang Kapatid, Pangalawang Hipag… may mahalaga akong sasabihin. Ang Samahang Liwayway ay kumukuha ng mga bagong disipulo. Sa taong ito, tatlo ang puwesto ng ating pamilya para sa rekomendasyon—at isa roon ay napunta sa akin.”

Nanlaki ang mga mata ng ama ni Pedro, at halos mawalan ng kulay ang mukha. “Samahang Liwayway? Ang samahang kilala sa mga imortal?”