ใช้หนี้

หนึ่งเดือนต่อมา

รายได้จากการขายขนมของบ้านตระกูลถานในที่สุดก็สะสมมาได้มากถึงสิบตำลึงแล้ว ก่อนหน้านี้พวกเขาจ่ายดอกเบี้ยไปสามสิบอีแปะ และยังคงขายลูกสนเผากับขนมแป้งลูกสนมาตลอด ลูกค้ามากมายในเมืองรู้ดีว่าเด็ก ๆ บ้านถานขยันมากแค่ไหน พวกเขาจึงมักจะมาอุดหนุนของว่างและขนมอยู่เสมอ อีกทั้งราคาที่พวกเขาขายก็ไม่ได้แพงอะไร กระทั่งยังถูกกว่าราคาขนมจากร้านค้าอื่นครึ่งหนึ่งด้วยซ้ำ

“ท่านพี่ เงินเก็บในบ้านพวกเรามีมากกว่าสิบตำลึงแล้วนะเจ้าคะ ข้าคิดว่าท่านเอาเงินสามตำลึงไปใช้หนี้ให้หมดเลยดีไหม” ยี่ซินที่รับผิดชอบค่าใช้จ่ายในบ้านเอ่ยขึ้น นางทำเสื้อผ้าให้ทุกคนในบ้านได้คนละสองชุดนานแล้ว หากว่าจ่ายหนี้ครั้งนี้หมด นางจะได้ให้พวกเขาสวมเสื้อผ้าใหม่ได้เสียที ชาวบ้านในหมู่บ้านเองก็รู้แล้วว่าบ้านของพวกนางขายขนมในเมือง แต่พวกเขาแค่ไม่รู้ว่าพวกนางใช้อะไรทำขนมเท่านั้น

“อืม… เช่นนั้นเจ้าก็เอาเงินมาเถอะ ข้าจะได้ไปเอาใบกู้เงินกลับมา” ถานจื่อบอกขณะที่เขากำลังเผาลูกสนเพื่อเตรียมนำไปบดเป็นแป้งลูกสนให้หลานสาว

“ได้เจ้าค่ะ” ยี่ซินพยักหน้ารับคำและเดินกลับเข้าบ้านไปนำเงินออกมาให้สามี

“พี่ใหญ่ ลูกสนบนเขาถูกเก็บไปมากกว่าครึ่งแล้วนะขอรับ พวกเราจะยังค้าขายได้อีกนานแค่ไหนกัน ข้ากลัวว่าถ้าลูกสนหมดไปแต่หน้าแล้งยังคงอยู่ พวกเราจะกลับไปทุกข์ยากอีกครั้งนะขอรับ” ถานม่อจืออดพูดไม่ได้ เขากลัวจริง ๆ ว่าหน้าแล้งจะยังคงดำเนินต่อไปอีก แต่ถึงแม้ว่าจะไม่ใช่หน้าแล้ง ที่ดินของพวกเขาก็ใช่ว่าจะให้ผลผลิตดีอะไร เพราะดินในพื้นที่แถบนี้ล้วนเป็นดินปนทราย ทำให้การเกษตรในบริเวณนี้มักจะต้องใช้น้ำเป็นจำนวนมากและต้องดูแลมากเป็นพิเศษเพื่อผลผลิตเพียงเล็กน้อย

“อืม… เรื่องนี้เราค่อยปรึกษากันอีกทีดีหรือไม่ ก่อนหน้านี้ผู้คนก็อพยพไปเมืองอื่นกันหลายครอบครัวแล้ว คนที่เหลืออยู่ในเมืองและหมู่บ้านก็เป็นพวกคนที่ไม่มีเงินทองมากพอจะย้ายถิ่นฐานอย่างพวกเราเท่านั้น” ถานจื่อเองก็ไม่รู้ว่าจะทำอย่างไร

“ตกลงขอรับ พี่สะใภ้มาพอดี พี่ใหญ่ไปจ่ายหนี้ก่อนเถิด” ถานม่อจือเห็นยี่ซินเดินมาถึงก็รีบบอกพี่ชาย เขาเองก็อยากให้บ้านของพวกเขาใช้หนี้หมดเร็ว ๆ เช่นกัน หลังจากนี้พวกเขาจะได้หาเงินตั้งตัวและใช้ชีวิตให้ดี

“ได้ เจ้าทำงานต่อไปก่อนนะ ข้าไปไม่นานแล้วจะรีบกลับมาช่วย” ถานจื่อเดินไปหาภรรยาและรับเงินมาพร้อมรอยยิ้ม ในที่สุดบ้านเขาก็จะหมดหนี้เสียที

“ข้าให้ท่านพี่เผื่อไปด้วยห้าร้อยอีแปะนะเจ้าคะ ไม่รู้ว่าลุงเหลียงจะเล่นแง่อะไรอีกไหม ข้ากลัวเขาจะไม่ยอมคืนสัญญากู้ให้ง่าย ๆ” ยี่ซินบอกพร้อมสีหน้าไม่สู้ดี ใครไม่รู้บ้างเล่าว่าเงินกู้ของลุงเหลียงคืนยากมากแค่ไหน

“เจ้าไม่ต้องกังวล ข้าจะไปหาผู้ใหญ่บ้านก่อนแล้วค่อยให้เขาไปเป็นพยานในการคืนเงินก้อนนี้ ยังไงลุงเหลียงก็คงไม่กล้าเรื่องมากนักหรอก” ถานจื่อบอก เขามั่นใจว่าถ้ามีผู้ใหญ่บ้านไปด้วย ลุงเหลียงเจ้าหนี้ของบ้านพวกเขาต้องไม่กล้าก่อเรื่องแน่

“แบบนั้นก็ดีเจ้าค่ะ ท่านพี่รีบไปเถอะ” ยี่ซินพยักหน้ารับคำ

ถานจื่อยิ้มบางส่งให้ภรรยาแล้วจึงหันหลังเดินออกจากหลังบ้านเพื่อไปหาผู้ใหญ่บ้านเสียก่อน เขาคิดเอาไว้นานแล้วว่าต้องคืนเงินยังไง ชื่อเสียงของลุงเหลียงเกี่ยวกับการกู้เงินดอกเบี้ยโหดมีมาหลายสิบปีแล้ว ไม่อย่างนั้นครอบครัวของเขาคงไม่ติดค้างหนี้เงินจำนวนนี้มานานถึงขนาดนี้ ทั้งที่พวกเขาก็จ่ายดอกเบี้ยทุกเดือน แต่เงินต้นที่เคยกู้ยืมก็ไม่เคยลดลงไปเลย

“ผู้ใหญ่บ้าน ผู้ใหญ่บ้านขอรับ” ถานจื่อตะโกนเรียกเมื่อไปถึงหน้าบ้านผู้ใหญ่บ้าน

“โอ้ ใครมากันล่ะนั่น รอก่อน ๆ” ตงถิงร้องตอบคำเรียกหาจากในบ้าน เขากำลังยุ่งอยู่กับการตรวจสอบเสบียงจากทางการที่เพิ่งนำมาส่งให้หมู่บ้านพอดี

“ข้าถานจื่อเองขอรับ” ถานจื่อตะโกนบอกอีกครั้งหลังได้ยินเสียงชราดังออกมา

“อ้อ ถานจื่อเองหรอกหรือ มีอะไรถึงมาหาข้าได้เล่า” ตงถิงเดินออกมาหาที่หน้ารั้ว

“ข้าจะนำเงินไปคืนลุงเหลียงขอรับ รบกวนลุงผู้ใหญ่ช่วยไปเป็นพยานให้ข้าด้วยได้หรือไม่ขอรับ” ถานจื่อบอกเหตุผลไปตามตรง

“ได้สิ เจ้ารอก่อนนะ ข้าจะไปบอกเมียก่อน นางกำลังตรวจนับเสบียงของทางการที่เพิ่งส่งมาพอดี ช่วงเย็นเจ้าอย่าลืมมารับเสบียงด้วยล่ะ” ตงถิงบอกก่อนจะหันหลังเดินกลับเข้าไปบ้านไปคุยกับฮูหยินของตน

ไม่นานนักถานจื่อกับตงถิงก็เดินไปยังบ้านเหลียงเถาซึ่งอยู่ด้านหน้าหมู่บ้านพร้อมกัน ระหว่างทางตงถิงยังถามถึงการค้าของบ้านตระกูลถานว่าเป็นอย่างไร เมื่อเห็นกว่ากิจการของพวกเขายังไปได้ดีอยู่ เขาก็อดดีใจกับถานจื่อไม่ได้

“ลุงเหลียง ลุงเหลียงขอรับ” ถานจื่อตะโกนเรียกเหลียงเถาเสียงดังเมื่อมาถึงหน้าบ้าน

“รอเดี๋ยว ๆ ใครมากันล่ะนั่น” เหลียงเถาตะโกนถามจากในบ้าน เขากำลังตรวจดูว่ามีเสบียงในบ้านเหลืออยู่มากแค่ไหน เพราะเขารู้ข่าวแล้วว่าทางการนำเสบียงมาแจกให้กับผู้ใหญ่บ้านเมื่อตอนเช้าหลังจากไม่ได้แจกมานานถึงสามเดือน

“ข้าถานจื่อเองขอรับ รบกวนลุงเหลียงนำสัญญาเงินกู้ออกมาด้วยขอรับ” ถานจื่อไม่อยากเข้าบ้านเหลียงเถา เขากลัวว่าเหลียงเถาจะเล่นแง่กับบ้านเขาอีก

“ได้ ๆ รอข้าไปหาก่อน” ลุงเหลียงแปลกใจเล็กน้อย เขาไม่คิดว่าถานจื่อจะนำเงินที่เคยกู้มาคืนในวันนี้ ใช่ว่าเขาจะไม่รู้ว่าบ้านถานขายขนมในเมือง เพียงแต่เขาไม่คิดว่าคนบ้านถานจะเก็บออมเงินมาคืนได้เร็วถึงขนาดนี้

เหลียงเถาเข้าห้องนอนไปหาสัญญาเงินกู้อยู่พักใหญ่ ก่อนที่เขาจะเดินออกมาพร้อมใบสัญญา พอเห็นผู้ใหญ่บ้านยืนอยู่กับถานจื่อ ลุงเหลียงที่คิดจะเล่นแง่เรื่องคืนเงินก็ต้องขมวดคิ้วนิ่วหน้าอย่างยุ่งยากใจ เขาปล่อยเงินกู้มานานหลายปี มีเพียงคนบ้านถานเท่านั้นที่ติดค้างหนี้บ้านเขาอยู่ ส่วนชาวบ้านคนอื่นคืนหนี้หมดแล้ว เขากับเมียใช้เงินดอกเบี้ยจากบ้านถานกินอยู่อย่างสุขสบายมาหลายปี เหลียงเถาจึงไม่อยากให้คนบ้านถานจ่ายหนี้คืนเร็วเกินไปนัก

“ลุงเหลียง นี่เงินที่บ้านข้าเคยกู้ยืมมาสามตำลึงขอรับ ตอนนี้ยังไม่ถึงกำหนดจ่ายดอกเบี้ย บ้านข้าเลยนำเงินมาจ่ายคืนก่อน หวังว่าลุงเหลียงจะคืนสัญญามาให้ข้านะขอรับ ข้ายังไปขอให้ผู้ใหญ่บ้านมาเป็นพยานด้วย ท่านคิดว่าอย่างไร” ถานจื่อบอก

“อีกไม่กี่วันก็จะถึงกำหนดจ่ายดอกเบี้ยแล้ว ถ้าเจ้าอยากคืนเงินก็ต้องคืนเงินต้นพร้อมดอกเบี้ยให้ข้าด้วย ข้าจึงจะคืนสัญญากู้ยืมให้กับเจ้า” เหลียงเถายังคงเสียดายดอกเบี้ยสามสิบอีแปะอยู่ เงินจำนวนนี้สามารถซื้อข้าวให้เขาได้ถึงสามจิน

“เพ้ย! ถานจื่อมาใช้หนี้เจ้าแท้ ๆ นี่ก็ยังไม่ถึงกำหนดจ่ายดอกเบี้ย เจ้ายังจะกล้าคิดดอกเบี้ยก่อนกำหนดอีกหรือเฒ่าเหลียง นี่เจ้าเห็นข้าโง่นักหรือยังไง” ตงถิงเอ่ยขึ้นเสียงดังอย่างไม่พอใจ เขาสงสารบ้านถานมานานแล้วที่ต้องทนทำงานหาเงินมาคืนเหลียงเถาหลายสิบปีก็ใช้หนี้ไม่หมดสักที

“ไม่รู้ล่ะ ถ้าถานจื่อไม่จ่ายพร้อมดอกเบี้ย ข้าก็ไม่คืนสัญญาให้ พวกเจ้ากลับไปเถอะ ข้าไม่สนใจเงินต้นเล็กน้อยนั่นหรอก” เหลียงเถาพูดอย่างไม่สนใจผู้ใหญ่บ้าน

“ตกลง ข้าจะจ่ายเงินต้นพร้อมดอกเบี้ยให้ท่าน ทั้งหมดสามตำลึงสามสิบอีแปะใช่หรือไม่ขอรับ” ถานจื่อก้มหน้านับเงินที่นำมาด้วยเสร็จก็ยื่นส่งให้ผู้ใหญ่บ้านตรวจ

“อืม… สามตำลึงสามสิบอีแปะพอดี เอาไปเฒ่าเหลียง เอาสัญญาส่งมาให้ข้า” ผู้ใหญ่บ้านนับเสร็จก็ยื่นมือไปเพื่อแลกสัญญาในมือเหลียงเถา

“ชิ เอามา! จากนี้ไปอย่ามาขอยืมข้าอีกเล่า” เหลียงเถารับเงินและส่งสัญญาให้ผู้ใหญ่บ้านอย่างไม่ค่อยพอใจ เขาไม่คิดว่าถานจื่อจะรอบคอบขนาดนี้

“เอาล่ะ ในเมื่อจ่ายหนี้กันหมดแล้ว สัญญานี้ข้าจะทำลายทิ้งให้เองนะถานจื่อ เจ้ากลับบ้านไปก่อนเถอะ เย็นนี้อย่าลืมมารับเสบียงเล่า” ผู้ใหญ่บ้านไม่อยากให้ถานจื่อต้องเก็บสัญญาหนี้นี้เอาไว้ เขาจึงอาสาจะทำลายทิ้งให้เองเพื่อป้องกันเหลียงเถาจะไปเล่นแง่กับคนบ้านถานอีก

“ขอบคุณผู้ใหญ่บ้านมากขอรับ” ถานจื่อพยักหน้ารับความหวังดี เขาเองก็ไม่อยากรับสัญญาหนี้นี้มาไว้ในมือนักหลังจากต้องทนทุกข์กับหนี้ก้อนนี้มานาน

“ไปเถอะ ๆ” ผู้ใหญ่บ้านยิ้มบางตอบ เขาหันหลังเดินกลับไปบ้านของตนเองแยกกับถานจื่อที่เดินกลับบ้านไปอีกทางหนึ่ง

เหลียงเถาทำได้แค่เดินฮึดฮัดเข้าบ้านไปเท่านั้น เขากำลังคิดจะไปก่อเรื่องที่บ้านถานตอนเย็นเพื่อรีดไถเสบียงอยู่พอดี แต่กลับถูกผู้ใหญ่บ้านทำให้เสียแผนอีก

ถานจื่อกลับไปถึงบ้านก็ส่งเงินที่เหลือให้ยี่ซินนำไปเก็บ เขายังเล่าเรื่องที่ไปคืนเงินแล้วถูกเหลียงเถาเล่นแง่ให้ทุกคนฟัง ทำเอาคนอื่น ๆ ได้แต่ทอดถอนใจที่พวกเขายังมีผู้ใหญ่บ้านคอยช่วยเป็นพยานอยู่ ไม่เช่นนั้นการคืนเงินก้อนนี้คงยากยิ่งแล้ว

พวกถานเซียนเซียนที่ขายของในเมืองกำลังเดินทางกลับบ้านพอดี วันนี้พวกเขาขายของหมดช้ากว่าปกติ อาจเพราะชาวบ้านช่วงนี้ไม่ค่อยมีเงิน ยังดีที่พวกเขาได้ข่าวเรื่องเสบียงจากทางการ ทั้งสี่คนจึงรีบกลับบ้านเพื่อดูว่าบ้านพวกเขาได้รับเสบียงเหล่านั้นหรือยัง ถานเซียนเซียนยังคงแลกของจากระบบอยู่บ่อย ๆ นางโชคดีที่ได้ขึ้นเขาไปแลกลูกสนกับระบบเอาไว้มากถึงหนึ่งหมื่นแต้ม หลังจากที่ใช้แต้มก่อนหน้านี้ไปจนหมด ทำให้เงินที่ขายของได้นั้นเหลือเก็บเป็นกอบเป็นกำ ถานเซียนเซียนยังไม่รู้ว่าหลังจากนี้จะขายลูกสนได้อีกนานแค่ไหน ใช่ว่านางไม่รู้ว่าลูกสนบนภูเขาลดน้อยลงไปทุกที ถานเซียนเซียนต้องหาวิธีทำเงินใหม่ในเร็ววันแล้ว