ฉบับของ เบื้องนั้นนฤนาถผู้ สยามินทร์ แปล มีความแตกต่างจากต้นฉบับอย่างไร?

ฉบับของ 'เบื้องนั้นนฤนาถผู้' ที่แปลโดยสยามินทร์ ให้ความรู้สึกแตกต่างจากต้นฉบับในหลายชั้น ทั้งเรื่องภาษาวาทะและการวางจังหวะเล่าเรื่อง ซึ่งฉันจำแนกเป็นประเด็นหลัก ๆ ได้ดังนี้

การเลือกน้ำเสียงและระดับภาษาเป็นสิ่งที่สะดุดตา ตั้งแต่คำนำไปจนถึงบทสนทนาแทรก หนังสือฉบับแปลมักปรับคำศัพท์ให้คนอ่านไทยเข้าถึงได้ง่ายขึ้น ทำให้อารมณ์ของตัวละครบางครั้งพลิกจากความเยือกเย็นหรือความคลุมเครือในต้นฉบับ กลายเป็นชัดกว่า หรือในบางฉากที่ต้นฉบับใช้สำนวนโบราณหรือศัพท์เฉพาะ ของต้นฉบับที่ให้ความรู้สึกห่างไกล จะถูกแปลงเป็นถ้อยคำที่คุ้นเคยกับความเป็นไทยมากขึ้น ซึ่งผมมองว่าเป็นดาบสองคม มันช่วยให้คนอ่านทั่วไปรู้เรื่องเร็วขึ้น แต่ก็อาจสูญเสียรสสัมผัสเชิงวัฒนธรรมเดิมไปบ้าง ตัวอย่างเช่น ประกอบฉากที่ใช้สำนวนเยาะหรือประชด ผู้แปลมักเลือกคำที่กระชับขึ้นเพื่อให้จังหวะฮา/ประชดชัดเจนในภาษาไทย

อีกเรื่องที่ผมสังเกตคือการจัดวางโครงเรื่องย่อยและการตัดตอน บางครั้งบรรทัดยาว ๆ ในต้นฉบับถูกตัดให้สั้นลงหรือแยกเป็นย่อหน้ามากขึ้น เพื่อรักษาจังหวะการอ่านแบบสมัยใหม่ของผู้อ่านไทย ผลคือพลังของประโยคต้นฉบับที่เล่นกับความลื่นไหลหรือการสร้างบรรยากาศถูกลดทอน ยิ่งถ้างานต้นฉบับมีบทกวี บทอธิบายเชิงเสียง หรือประโยคที่พะยี่ห้อ ฉบับแปลมักต้องตัด/เรียบเรียงใหม่เพื่อให้เข้ากับโครงสร้างภาษาไทย ซึ่งทำให้ความหมายเชิงรูปและสุนทรียะบางอย่างเปลี่ยนไป

ที่ชอบในฉบับสยามินทร์คือการใส่โน้ตประกอบหรือคำอธิบายสั้น ๆ ในบางตอน ช่วยให้ผู้อ่านไทยเข้าใจข้อมูลอ้างอิงทางประวัติศาสตร์หรือวัฒนธรรมได้รวดเร็ว แต่นั่นก็หมายความว่ามีมือของผู้แปลเข้ามาแทรกแซงการตีความบ่อยครั้ง ผมจึงมองว่าการอ่านฉบับนี้เหมือนการฟังการเล่าเรื่องที่ผ่านการกลั่นกรองอีกชั้น—ได้ความลื่นไหลและเข้าใจง่าย แต่บางช่วงต้องการความดิบและบริบทเชิงภาษาต้นฉบับกลับถูกคัดกรองออกไปเล็กน้อย ทำให้ภาพรวมเปลี่ยน รสชาติไม่เหมือนเดิม แต่ก็มีความอบอุ่นเฉพาะของการเล่าแบบไทย ๆ อยู่ในนั้นจนอาจทำให้ผู้อ่านใหม่คล้อยตามได้ไม่ยาก

ในมุมมองของคนอ่านรุ่นใหม่ ฉบับแปลโดยสยามินทร์ของ 'เบื้องนั้นนฤนาถผู้' เน้นความชัดเจนของเรื่องเล่าและความลื่นไหลในการอ่าน มากกว่าการยึดติดกับโครงสร้างต้นฉบับตรงตัว ซึ่งฉันคิดว่าเป็นการตัดสินใจเชิงกลยุทธ์เพื่อตอบโจทย์ผู้อ่านไทยยุคนี้

สังเกตได้จากวิธีแปลสำนวนและบทสนทนาที่มักแปรรูปล้อกับสำเนียงหรือการใช้สรรพนามในภาษาไทย ทำให้บทสนทนาดูเป็นธรรมชาติมากขึ้นเมื่ออ่านออกเสียง แต่แลกมาด้วยการสูญเสียรายละเอียดเชิงรูปแบบหรือความซับซ้อนของประโยคดั้งเดิม ตัวละครบางตัวเลยอาจดูใกล้ตัวขึ้นแต่ความเป็น 'อื่น' ที่ต้นฉบับตั้งใจสร้างไว้ลดลง อย่างเช่นงานแปลฉบับไทยของ 'One Hundred Years of Solitude' ที่ฉันเคยอ่าน เทคนิคแบบนี้ก็ปรากฏให้เห็นบ่อย ทำให้ประสบการณ์การอ่านเปลี่ยนไปจากเดิมค่อนข้างชัดเจน

สรุปสั้น ๆ ว่า ฉันเห็นว่าฉบับนี้เหมาะกับคนที่ต้องการเข้าถึงเรื่องโดยไม่ติดขัดเรื่องภาษา แต่ถ้าต้องการเก็บทุกรายละเอียดทางสุนทรียะหรือโครงสร้างภาษาต้นฉบับ อาจต้องอ่านควบคู่กับฉบับภาษาต้นฉบับหรือฉบับเปรียบเทียบอื่น ๆ เพื่อให้ได้ความครบถ้วนของงานวรรณกรรมโดยไม่พลาดรสที่ต้นฉบับสื่อไว้