ผู้แต่งเรื่องอิเหนาเป็นใครและมีประวัติอย่างไร

อยากเล่าแบบชอบคุยกับเพื่อนที่ชอบวรรณคดีโบราณหน่อย: เรื่องของผู้แต่ง 'อิเหนา' จริง ๆ เป็นปริศนาที่ชวนให้ขบคิดมากกว่าจะมีคำตอบเด็ดขาด ฉันมองแบบคนที่อ่านแบบติดตามรายละเอียดทางภาษาและพิธีกรรมการแสดง พบว่าไม่มีชื่อผู้แต่งชัดเจนในแบบที่นักประวัติศาสตร์สมัยใหม่คาดหวัง เรื่องนี้ถูกส่งต่อผ่านปากต่อปากและการบันทึกโดยแยกย่อยหลายเวอร์ชัน บทที่เราอ่านกันในสมัยรัตนโกสินทร์มักเป็นผลผลิตจากการถ่ายทอดรวมทั้งการเรียบเรียงซ้ำครั้งแล้วครั้งเล่า หลักฐานเชิงประวัติศาสตร์ที่ชัดเจนคือกลุ่มคัมภีร์และต้นฉบับที่ยังหลงเหลืออยู่ ซึ่งนักวิชาการใช้วิเคราะห์ภาษา คำสำนวน และฉันทลักษณ์เพื่อชี้อายุของข้อความ หลายต้นฉบับมีโน้ตของผู้คัดลอกหรือเจ้าของ แต่โน้ตเหล่านั้นมักบอกแค่ชื่อผู้คัดลอกหรือวันที่คัด ไม่ได้บอกผู้เขียนต้นฉบับจริง ๆ อีกส่วนที่น่าสนใจคือการเปรียบเทียบกับวรรณกรรมมลายูและอินโดนีเซีย เพราะเนื้อหาและโครงเรื่องมีร่องรอยของการแลกเปลี่ยนวัฒนธรรมข้ามภูมิภาค ฉันยังชอบคิดถึงแง่มุมการแสดง: 'อิเหนา' ปรากฏในรูปแบบละครพื้นบ้าน โขน และการเล่าเรื่องในงานพิธีต่าง ๆ ซึ่งช่วยยืนยันว่ามันเป็นผลงานที่เติบโตจากชุมชน ไม่ใช่ผลงานของผู้เดียวที่นิยามไว้ตั้งแต่แรก การเข้าใจว่าไม่รู้ผู้แต่งแน่ชัดกลับทำให้เรื่องนี้มีเสน่ห์ เพราะทุกเวอร์ชันเป็นหน้าต่างของชุมชนที่ส่งต่อเรื่องราวต่อกันมาอย่างมีชีวิต

เราเคยสงสัยมานานว่าเรื่องราวยิ่งใหญ่ในเวทีละครโบราณอย่าง 'อิเหนา' จะมาจากคนๆ เดียวหรือเป็นผลรวมของหลายเสียงกันแน่ และพอมานั่งไล่ดูภาพรวมแล้วก็ต้องบอกว่าไม่มีคำตอบเดียวที่เด็ดขาดนัก ต้นตอของ 'อิเหนา' ในความเข้าใจของฉันคือเรื่องเล่าที่เดินทางข้ามหมู่เกาะและชายฝั่งเอเชียตะวันออกเฉียงใต้—รากของมันใกล้เคียงกับไซเคิลนิทาน 'ปัญจิ' ของชวา-จักรวาลอินโดนีเซีย และยังมีกลิ่นอายของวรรณคดีมลายูที่เรียกว่า hikayat ซึ่งถูกเล่าและดัดแปลงไปตามภาษาและบริบทของแต่ละท้องถิ่น เมื่อเข้าสู่สยาม เรื่องราวนี้ถูกปรับให้เข้ากับรสนิยมศิลปะในราชสำนัก ถูกเรียบเรียงให้เข้ารูปแบบฉันทลักษณ์ไทย และกลายเป็นมรดกทางการละครที่ใช้ทั้งในละครหน้ากากและละครร้อง การเรียกผู้แต่งเพียงคนเดียวจึงมักไม่ตรงกับความเป็นจริง ในประวัติศาสตร์วรรณกรรมของเรา วรรณกรรมประเภทนี้มักเกิดจากการเล่า ปรับ ปรุง และบันทึกโดยนักเล่าในวัง นักบทร้อง หรือนักปราชญ์ที่ไม่ได้เซ็นชื่อเป็นผู้แต่งคนเดียว บางเวอร์ชันอาจมาจากการแปล-เรียบเรียงของกวีคนหนึ่ง แต่อีกเวอร์ชันก็ถูกแก้ไขโดยคนอื่นในชั่วอายุหลายรุ่น ฉะนั้นฉันมองว่า 'อิเหนา' คือผลงานรวมใจของวัฒนธรรม ที่สะท้อนการแลกเปลี่ยนระหว่างชวา มลายู และสยาม และที่สำคัญคือมันถูกทำให้เป็นของเราเมื่อถูกใช้ในพิธีกรรมและการแสดงพื้นบ้าน การที่ไม่มีชื่อผู้แต่งเดี่ยวไม่ได้ทำให้เรื่องนี้ด้อยค่า ตรงกันข้าม มันเพิ่มความน่าสนใจให้การศึกษาว่าแต่ละยุคและแต่ละเวทีตีความตัวละครและเหตุการณ์อย่างไร สำหรับฉัน ความเป็นกลุ่มนี้กลับช่วยให้ภาพ 'อิเหนา' มีหลายชั้น ทั้งด้านความโรแมนติก การเมือง และพิธีกรรม ซึ่งทำให้ทุกครั้งที่ได้ดูหรือนึกถึงฉากจากละคร ฉันยังคงเห็นทั้งความเก่าแก่และการปรับตัวของวรรณกรรมชิ้นนี้อยู่เสมอ

เคยสงสัยไหมว่าใครเป็นผู้แต่ง 'อิเหนา' — คำตอบสั้น ๆ ก็คือไม่มีชื่อผู้แต่งปรากฏชัดเจนในบันทึกประวัติศาสตร์แบบที่เราคุ้นกับงานสมัยใหม่ ฉันมองว่า 'อิเหนา' เป็นงานรวบรวมที่เกิดจากการแปล แปลง และปรับแต่งเรื่องราวจากตำนาน Panji ของชวาและมาเลย์เข้ามาอยู่ในบริบทสยามอย่างเป็นธรรมชาติ ข้อมูลเชิงเอกสารชี้ว่าแบบข้อความของ 'อิเหนา' ที่เราอ่านกันมีร่องรอยการเขียนขึ้นครั้งแรกราวปลายอยุธยาไปจนถึงต้นรัตนโกสินทร์ แต่ละฉบับมีความแตกต่างกันทั้งคำเล่าและฉันทลักษณ์ จึงทำให้ผมเชื่อว่างานนี้ถูกร้อยเรียงโดยกวีในสำนักหรือวงละครหลายคน มากกว่าจะเป็นผลงานของกวีคนเดียว งานมีคำยืม ชื่อเมืองและบุคคลที่มีกลิ่นมาเลย์-ชวา ผสมกับรูปแบบฉันทลักษณ์ไทย ทำให้เห็นภาพของการแลกเปลี่ยนวัฒนธรรมข้ามภูมิภาคมาอย่างต่อเนื่อง การไม่รู้ชื่อผู้แต่งสำหรับฉันกลับเป็นเสน่ห์อย่างหนึ่ง เพราะมันเปิดช่องให้เรื่องถูกเล่า-ปรับ-เพิ่ม จากปากสู่ปากและจากสำนักสู่สำนัก ทำให้ 'อิเหนา' กลายเป็นงานรวมเสียงของคนหลายยุคหลายชั้น แม้จะอยากรู้ว่าใครเขียนขึ้นจริง แต่ความไม่แน่นอนนั้นเองทำให้ผมรู้สึกว่าผลงานยังมีชีวิตและยังคงพูดกับคนไทยได้จนถึงทุกวันนี้

เรื่องราวของ 'บุษบา อิเหนา' แผ่ขยายไกลกว่าที่คนทั่วไปนึกถึง และต้นฉบับจริง ๆ ไม่มีชื่อผู้แต่งเป็นคนใดคนหนึ่งชัดเจนในความหมายแบบสากล ฉันเห็นมันเหมือนกับผลงานชนิดปากต่อปากที่เดินทางข้ามหมู่เกาะและราชสำนักมาเรื่อย ๆ จนกลายเป็นตำนานเวอร์ชันต่าง ๆ ที่คนในยุคต่าง ๆ เอาไปดัดแปลง บทเดิม ๆ มักถูกยกให้มีรากฐานจากตำนาน 'Panji' ของชวาและงานวรรณกรรมมลายูอย่าง 'Hikayat' ซึ่งแพร่กระจายไปในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ทั้งทางการค้าและการทูต ในมุมมองของคนที่ชอบศึกษาวรรณกรรมระดับภูมิภาค ฉันมักจะชี้ให้เห็นว่าเมื่อเรื่องราวพวกนี้เข้ามาในสยาม ก็ถูกนำไปเขียนใหม่ในรูปแบบบทประพันธ์และละครท้องถิ่นหลายครั้ง ในไทยมีร่องรอยของการดัดแปลงเป็นบทละครและลิลิตที่ใช้ภาษาร้อยกรองสวยงาม ทำให้ลักษณะตัวละครและโครงเรื่องมีเอกลักษณ์เฉพาะ ไม่ว่าใครจะเป็นผู้เริ่มต้นต้นฉบับ ฉันคิดว่าสิ่งที่สำคัญกว่าชื่อผู้แต่งคือกระบวนการดัดแปลงและการส่งต่อซึ่งทำให้เกิดเวอร์ชันต่าง ๆ ของ 'บุษบา อิเหนา' ตามจังหวะประวัติศาสตร์ของสยาม มองในแง่ประวัติศาสตร์วรรณกรรม มันเป็นตัวอย่างที่ดีของงานวรรณกรรมเชิงไหลเวียน (fluid tradition) ที่ไม่มีผู้ประพันธ์เดียวแต่เป็นผลจากการรวมพลังของนักเลงกลอน นักเล่าเรื่อง และคณะละคร พออ่านหรือชมแล้วฉันมักประทับใจกับวิธีที่ผู้สร้างสรรค์ไทยดึงเอาธีมความรัก การเมือง และศีลธรรมจากต้นตอมาเย็บเข้ากับบริบทท้องถิ่นจนกลายเป็นสิ่งที่คนไทยรู้สึกว่าเป็นของตัวเอง นั่นทำให้ 'บุษบา อิเหนา' มีความหลากหลายและยังคงถูกนำกลับมาสร้างใหม่ได้อยู่เสมอ

เราเคยติดตามที่มาของ 'อิเหนา' จนคลุกคลีกับฉบับเก่า ๆ ในหัวใจเลย — เรื่องนี้ไม่ใช่งานเขียนโดยคนไทยคนเดียวที่คิดขึ้นจากศูนย์ แต่มันเป็นผลผลิตของการผสมผสานทางวรรณกรรมที่เดินทางข้ามทะเลและวัฒนธรรมหลายชั้น ชั้นแรกๆ มาจากวรรณกรรมชวาโบราณที่เรียกรวมกันว่าเรื่องราว 'Panji' ซึ่งเป็นชุดนิทานเกี่ยวกับเจ้าชายผู้พลัดพราก รักต้องสู้ และพรางตัวเพื่อทดสอบความรักที่มีฉากหลังเป็นราชสำนักชวา เรื่องราวเหล่านี้มีอายุหลายร้อยปีและแพร่กระจายไปยังพื้นที่มลายู จนเกิดเป็นฉบับมลายูที่คนมักเรียกกันว่า 'Hikayat Inao' หรือชื่อใกล้เคียง ซึ่งเป็นสะพานสำคัญที่พาเรื่องไปถึงคาบสมุทรและต่อมายังสยาม ฉบับไทยของ 'อิเหนา' ที่เราอ่านในรูปแบบละครและฉบับลายมือ มีการปรับแต่งให้เข้ากับรสนิยมและค่านิยมในราชสำนักไทยอย่างชัดเจน — บทสนทนา การเพิ่มบทเพลง การเชื่อมโยงคุณธรรมแบบพุทธ รวมทั้งการแปลงชื่อ ตัวละคร และรายละเอียดเชิงพิธีการ ทำให้ 'อิเหนา' ในบ้านเรามีกลิ่นอายเฉพาะตัว ถึงอย่างนั้นโครงเรื่องหลัก โศกนาฏกรรมของความรัก การพลัดพราก และการทดสอบความจงรักภักดี ยังสะท้อนเชื้อสายจากต้นตอชวาและมลายูได้ชัดเจน การระบุผู้แต่งคนเดียวของ 'อิเหนา' จึงเป็นเรื่องยาก — สิ่งที่เห็นคือการสืบทอดแบบปากต่อปาก งานจารึกในราชสำนัก และการคัดลอก-ดัดแปลงโดยช่างละคร นักบรรณรักษ์ และครูศิลป์หลายยุค หลายฉบับถูกแต่งเติมหรือย่อความตามวัตถุประสงค์ด้านพิธีกรรมและความบันเทิง ในมุมของคนอ่านอย่างฉัน นี่คือเสน่ห์ของงานโบราณชิ้นนี้: มันเป็นผืนผ้าแพรวพราวที่ถักทอจากด้ายหลายสีทั้งชวา มลายู อินเดีย และท้องถิ่นไทย ทำให้ทุกครั้งที่อ่านหรือชม เหมือนได้เห็นชั้นเวลาและร่องรอยการเดินทางของเรื่องราวไปพร้อมกัน

ชื่อ 'ร้อยป่าไว้ด้วยรัก' ฟังดูเหมือนงานวรรณกรรมชนบทที่อบอุ่นใจ และเมื่อมองจากน้ำหนักของภาษาแล้ว ผู้แต่งมักเป็นคนที่เชี่ยวชาญการสื่อถึงธรรมชาติและความสัมพันธ์ระหว่างคนกับป่า จากการอ่านงานแนวนี้มานาน ผมเห็นได้ว่าเจ้าของผลงานประเภทนี้มักจะมีรากฐานมาจากพื้นที่ชนบทหรือเติบโตท่ามกลางธรรมชาติ ทำให้รายละเอียดเรื่องพืช สัตว์ และวิถีชุมชนปรากฏอย่างละเอียดอ่อนในหน้าเล่าเรื่อง ถึงแม้ชื่อผู้แต่งของ 'ร้อยป่าไว้ด้วยรัก' อาจไม่ได้เป็นที่คุ้นหูในวงวรรณกรรมกระแสหลัก แต่บางครั้งงานประเภทนี้มักออกมาในรูปแบบหนังสืออิสระ หนังสือชุมชน หรือการตีพิมพ์ผ่านสำนักพิมพ์ขนาดเล็กก่อนจะเป็นที่รู้จัก ในฐานะคนที่ชอบสังเกตสไตล์การเขียน ผมมักจะจับได้ว่าผู้แต่งมีพื้นฐานการอ่านวรรณกรรมคลาสสิกและพื้นบ้าน ผสมกับการสังเกตชีวิตประจำวันอย่างละเอียด จังหวะการเล่าเรื่องมักไม่รีบร้อน ให้เวลาแก่บรรยากาศและตัวละครมากกว่าจะพึ่งพาโครงเรื่องดราม่าหนัก ๆ นี่เป็นเหตุผลที่ผลงานอย่าง 'ร้อยป่าไว้ด้วยรัก' อ่านแล้วอบอุ่นและให้ความรู้สึกเหมือนได้ยืนฟังคนในชุมชนเล่าเรื่องราวของบ้านตัวเองให้ฟัง ความประทับใจส่วนตัวคือหนังสือแนวนี้มักทำให้ฉันอยากออกไปเดินป่า หรือนั่งคุยกับคนเฒ่าคนแก่ในหมู่บ้านนาน ๆ เพื่อเก็บรายละเอียดชีวิตที่หายากในสังคมสมัยใหม่

เคยสงสัยไหมว่าต้นตอความโรแมนติกและฉากดราม่าใน 'อิเหนา' มาจากไหนบ้าง — สำหรับผม การอ่านมันเหมือนได้เจอกับงานศิลปะที่ปะติดปะต่อจากหลายโลกเข้าด้วยกัน เมื่อเริ่มลงลึก ผมเห็นร่องรอยของวรรณคดีอินเดียอย่างชัดเจน เรื่องเล่าเกี่ยวกับชะตากรรม ฮีโร่ที่ถูกลิขิต และองค์ประกอบจริยธรรมเชิงมหากาพย์มีความใกล้เคียงกับธีมใน 'Ramayana' และ 'Mahabharata' แต่สิ่งที่ทำให้ 'อิเหนา' แตกต่างคือการเอาโครงสร้างมหากาพย์เหล่านั้นมาปรับเข้ากับบริบทเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ — ทั้งการผสมผสานบทกวี บทละคร และพิธีกรรมในราชสำนัก ทำให้ตัวละครดูมีมิติที่ตอบสนองต่อค่านิยมท้องถิ่นมากกว่าการลอกแบบตรงๆ นอกจากมรดกอินเดียแล้ว การแลกเปลี่ยนทางวัฒนธรรมระหว่างชวา มลายู และภาษาเชิงวรรณกรรมของภูมิภาคก็เป็นตัวจักรสำคัญ ผมคิดถึงรูปแบบดัดแปลงจากงานกวีนิพนธ์ชวาอย่าง 'Kakawin Ramayana' ที่นำเสนอการเล่าเรื่องในสไตล์ราชสำนักและงานคติความเชื่อแบบท้องถิ่น ซึ่งลอยตัวมาถึงชายฝั่งสยามผ่านการติดต่อค้าขายและความสัมพันธ์เชิงการศาสนา ผลคือ 'อิเหนา' กลายเป็นงานที่เก็บทั้งรสชาติอินเดีย ความประณีตของศิลปะชวา และความเป็นมลายูไว้ร่วมกัน ผมยังชอบคิดว่าอีกแรงผลักหนึ่งมาจากวรรณกรรมเชิงฮีโร่-ความรักในแถบมลายูและเกาะต่างๆ ซึ่งเติมสีสันให้เรื่องราวด้วยฉากรัก การทดสอบความซื่อสัตย์ และบทบาทของผู้หญิงที่เฉียบคมมากกว่าที่จะยืนเป็นเพียงแกะดำในโครงเรื่องชายล้วน สรุปคือ 'อิเหนา' ไม่ได้เป็นงานที่เกิดขึ้นจากแหล่งเดียว แต่มันเป็นจุดตัดของเรื่องเล่าหลายเส้นทางที่ไหลมาบรรจบกัน ซึ่งทำให้ผมรู้สึกว่ามันมีทั้งความคุ้นเคยและความสดใหม่ในเวลาเดียวกัน

ในฐานะแฟนวรรณกรรมพื้นบ้านที่ชอบขุดร่องรอยของเรื่องเล่าแบบตะวันออก-ตะวันตก ผมมองว่า 'อิเหนา' ไม่ใช่ผลงานของคนเดียวที่เขียนจบแล้ววางลง แต่เป็นผลงานที่เกิดจากการยกย่อง แปล และปรับแต่งต่อเนื่องมาเป็นเวลานาน เรื่องราวต้นกำเนิดของ 'อิเหนา' น่าจะย้อนไปยังวรรณกรรมในหมู่เกาะอินโดนีเซียและมาเลย์ เช่นตระกูลนิทาน Panji และผลงานในแนว 'hikayat' ที่นักเล่าและกวีท้องถิ่นเล่าต่อกัน ปากต่อปาก การบันทึกเป็นลายลักษณ์อักษรจึงมักเกิดขึ้นทีหลัง และมักมีผู้แปล ผู้ดัดแปลง หรือกวีในราชสำนักเข้ามาผสมความคิด ทำให้แต่ละฉบับมีรสชาติและรายละเอียดต่างกันไป การอ่านฉบับเก่า ๆ ของ 'อิเหนา' ทำให้ผมเห็นว่ามีเครื่องหมายของการแก้ไขทั้งเชิงภาษา เชิงโครงเรื่อง และการเพิ่มฉากตลกหรือบทกวีที่สะท้อนรสนิยมในยุคนั้น ๆ นั่นแปลว่าแทบเป็นไปไม่ได้ที่จะชี้ว่ามี "คนเขียนคนเดียว" ที่เป็นผู้ให้กำเนิดแบบครบถ้วนเหมือนนิยายสมัยใหม่ ความเป็นมาของเรื่องนี้จึงควรถูกมองเป็นกระบวนการรวมกลุ่ม: นักเล่า คนคัดลอก นักประพันธ์บทกวี รวมทั้งผู้ชมผู้ฟังที่เปลี่ยนคำเล่าบ้างตามการตีความของตน ฉะนั้นงานศึกษาทางวรรณคดีและโหราศาสตร์เชิงประวัติศาสตร์มักพูดถึง "ชั้นของการประพันธ์" มากกว่าจะชี้ตัวบุคคลเดียว มุมมองแบบคนที่เข้าไปอ่านต้นฉบับและฟังตำนานในชุมชนบ่อยครั้ง ทำให้ผมยิ่งชื่นชมความหลากหลายของงานนี้มากขึ้น ความเป็นงานรวมหลายเสียงกลับทำให้ 'อิเหนา' มีชีวิต มิติทางอารมณ์ และความยืดหยุ่นที่ผลงานเขียนเพียงคนเดียวอาจไม่สามารถบรรลุได้ ฉากหนึ่งอาจสะท้อนอุดมคติของกวีในราชสำนัก ในขณะที่อีกฉากกลับมีมุกพื้นบ้านหรือการกล่าวถึงพิธีกรรมท้องถิ่น เมื่อนึกถึงสิ่งเหล่านี้ ผมเลยรู้สึกว่าการไม่สามารถระบุ "ผู้แต่งหนึ่งเดียว" เป็นข้อดีของเรื่องราวชนิดนี้มากกว่าจะเป็นข้อด้อย

ลองบอกเลยว่าผมติดใจกับการอ่าน 'พระอภัยมณี' ตั้งแต่ครั้งแรกที่ได้ยินเรื่องราวเพลงและผจญภัยของตัวเอก กวีผู้อยู่เบื้องหลังงานชิ้นนี้คือ 'สุนทรภู่' ผู้ได้รับการยกย่องเป็นมหากวีแห่งสยาม เขาเกิดในสมัยปลายกรุงธนบุรี-ต้นรัตนโกสินทร์ เติบโตมาในครอบครัวที่มีพื้นฐานด้านวรรณกรรมและราชการ แนวงานของเขามักใช้โคลง ฉันชอบที่เรื่องราวใน 'พระอภัยมณี' ผสมทั้งความลึกซึ้งของปรัชญา ดราม่า และอารมณ์ขันแบบประชาชน ซึ่งสะท้อนชีวิตผู้คนยุคนั้นได้อย่างชัด ความทรงจำของผมกับบทกวีเก่าๆ ยังพาไปถึงสภาพสังคมและการเดินทางของนักกวีคนนั้น สุนทรภู่เคยถูกส่งเข้ารับราชการ ถูกเนรเทศบ้างในช่วงชีวิต แต่สิ่งที่เหลือไว้เป็นมรดกทางวรรณกรรมคือการเล่าเรื่องที่จับใจคนทั่วไป งานของเขาไม่ใช่แค่บันทึกเหตุการณ์ แต่เป็นการสานวัฒนธรรมปากต่อปากเข้าไปในหัวใจผู้คนจนถึงทุกวันนี้

ความจริงแล้วเรื่อง 'อิเหนา' สำหรับฉันคือปริศนาทางวรรณกรรมที่ชวนติดตามมากกว่าการมีเจ้าของคนเดียว เมื่ออ่านร่องรอยในฉบับต่าง ๆ แล้วฉันเห็นชัดว่ามันเป็นงานที่ถูกถ่ายทอดและปรับแต่งซ้ำแล้วซ้ำเล่า ไม่ว่าจะเป็นภาษาที่มีชั้นเชิงมุขสำนวนมลายูหรือชวาที่แทรกอยู่ รอยมือคนเขียนและคอลโลฟอนของฉบับโบราณชี้ว่าไม่มีผู้แต่งเดี่ยวชัดเจน แต่เป็นผลจากการกลั่นกรองระหว่างนักเล่าและช่างคัดลอกหลายยุค ในมุมมองของฉัน หลักฐานที่แข็งแรงคือการเปรียบเทียบกับต้นตอในวรรณคดีเพื่อนบ้าน เช่นตำนานในภาษาอื่น ๆ อย่าง 'Hikayat Inderaputera' ซึ่งมีโมทีฟและโครงเรื่องใกล้เคียงกัน นั่นบอกเป็นนัยว่าตัวเรื่องมาจากการแลกเปลี่ยนวัฒนธรรมข้ามภูมิภาค มากกว่าจะมีคนแต่งเดียวที่ลงชื่อไว้ การที่ฉบับต่าง ๆ ของ 'อิเหนา' ยังมีความต่างทั้งถ้อยคำและฉาก แสดงให้เห็นว่ามันเติบโตในพื้นที่สาธารณะของการเล่าเรื่อง มากกว่าจะเป็นงาน 'ผู้แต่งเดี่ยว' แบบสมัยใหม่