Talagang napapansin ko kung paano ang ingay ay hindi lang background noise—ito ang gumagawa ng karakter ng pelikulang Filipino. Sa marami kong pinanood at pinakinggan, makikita mo kung paano ginagamit ang jeepney engine, tricycle clutch, tawaran sa palengke, o even kulambo na kumakalampag bilang parte ng texture ng isang eksena. Kapag tama ang layering ng mga tunog na ito, nagkakaroon ng lalim ang isang frame: parang nabubuhay ang lungsod o baryo sa mismong dibdib ng manonood.
Madalas, ginagamit din ang ingay para mag-portray ng emosyon. Sa mga tense na eksena, hindi lang volume ang inaadjust kundi ang frequency — may high-frequency hiss para sa anxiety, low rumble para sa impending doom. At kapag gusto ng director ng lyrical o poetic moment, minsan silent pause ang mas malakas sa ingay: walang ibang sasabihin kundi ang mismong katahimikan kasunod ng kalat-kalat na tunog ng araw-araw.
Bilang tagahanga na mahilig ding mag-record ng field sounds sa gabi, napansin ko rin ang praktikal na bahagi: location sound kadalasan madami ang unwanted noise kaya mas maraming trabaho sa ADR at Foley sa post. Pero kapag pinagsama nang maayos ang clean field recordings, Foley, at mga synthesized textures, lumilitaw ang pelikula na tunay at may sariling tunog—na tumatagos sa pakiramdam ko at sa puso ng kuwento.