1

“Matagal na nating hindi nagagawa ’to...”

Dumikit ang manipis ngunit mainit na labi ng lalaki sa tainga ni Solene habang bumababa ang malalim at paos nitong boses sa kanyang balat. Nakakabighani iyon, parang may sariling kapangyarihang magpahina ng loob niya kahit ilang beses niya nang sinubukang manlaban.

“Kael... kailangan ko nang pumunta sa hospital...” mahina niyang sabi habang pilit iniiwas ang mukha sa mga halik na hinahabol ng lalaki.

“Just once,” bulong nito na tila walang balak umatras.

Parang huminto ang oras sa loob ng silid. Ang bawat haplos at bawat paghinga ay tila humahaba nang walang katapusan. Hindi namalayan ni Solene kung ilang minuto o oras na ba ang lumipas. Ang alam lang niya, pakiramdam niya’y mawawalan na siya ng malay bago tuluyang tumigil si Kael.

Nang sa wakas ay pakawalan siya nito, bagsak ang katawan niya sa kama habang habol-hininga.

“Nasaktan ba kita?” tanong ng lalaki sa mababang tinig. May kakaibang lambing doon, ngunit malamig pa rin sa kaibuturan. “Pagbalik natin, ipapabili kita ng latest na bag.”

Dahan-dahang iminulat ni Solene ang mga mata niya upang tingnan ito.

Gwapo si Kael sa paraang halos nakakasakit tingnan. Perpekto ang mga mukha nitong tila inukit nang maingat, malamig at dominante ang dating. At dahil katatapos lamang ng init ng kanilang pagsasama, may bakas pa ng pagnanasa sa mukha nitong lalo lamang nagpadagdag sa kagwapuhan nito.

Tatlong taon na silang kasal.

Sapat na iyon para malaman ni Solene kung kailan totoong nasisiyahan ang asawa niya. At alam niyang komportable ito ngayon. Kaya siguro naging mapagbigay.

Isang mapait na ngiti ang sumilay sa labi niya.

“Nakalimutan mo na ba?” paos niyang tanong. “Nasa kulungan pa rin ako.”

Bahagyang kumunot ang noo ni Kael bago walang emosyon na sumagot. “Then wait until makalabas ka bago ko ibigay.”

Parang may matalim na bagay na sumaksak sa dibdib ni Solene.

Napakadali niyang sabihin iyon, na para bang simpleng bakasyon lang ang isang taong pagkakakulong niya.

“Isang buwan na lang naman, hindi ba?” Mahinang hinaplos ng lalaki ang mukha niya na tila sinusubukang patahanin siya. “I told you before, mabilis lang ang isang taon.”

Pinilit lunukin ni Solene ang sakit na sumisikip sa lalamunan niya. Pinisil niya ang kamay nito at pilit inayos ang boses.

“Tumawag ang hospital,” mahina niyang sabi. “Sabi nila medyo hindi raw okay si Lola... May oras ka ba? Samahan mo naman sana akong dalawin siya.”

Hindi basta-basta puwedeng lumabas ng kulungan si Solene. Mabuti na lamang at dahil sa maayos niyang pag-uugali sa loob, pinayagan siyang makalabas ngayong araw para sa family leave.

Maaga siyang umalis ng bilangguan kanina. Ang plano niya talaga ay dumiretso agad sa hospital, ngunit natakot siyang mag-alala ang lola niya kapag nakita siyang nakasuot pa rin ng damit preso kaya dumaan muna siya sa bahay upang magpalit.

Hindi niya inaasahang madadatnan niya roon si Kael na kakauwi lang mula sa business trip abroad.

Nagmadali sana siyang umalis, pero mapilit itong nanatili siya sa kama kasama nito. Dahil doon, halos kalahating araw ang nasayang.

Sa isip ni Solene, kahit paano ay mabuti na rin ang nangyari. Kung magkasama silang pupunta sa hospital, siguradong matutuwa ang lola niya kapag nakita silang dalawa.

Ngunit sa sumunod na sandali, marahan ngunit malamig na binawi ni Kael ang kamay niya. Parang may biglang kumawala sa dibdib ni Solene.

“May aasikasuhin ako this afternoon,” walang pakialam nitong sabi habang tumatayo. Binuksan nito ang drawer sa tabi ng kama, kumuha ng card, at iniabot iyon sa kanya. “Bilhan mo na lang ng masarap na pagkain si Grandma.”

Hindi na nagulat si Solene.

Hindi iyon ang unang beses na ginamitan siya ng pera para tapusin ang usapan.

Hindi kailanman naintindihan ni Kael na hindi pera ang kailangan ng lola niya. Ang gusto lang nito ay makita silang masaya at maayos bilang mag-asawa.

Pagkatapos maligo at magbihis, tuluyan nang umalis ang lalaki nang hindi man lang siya nilingon.

Tahimik na napapikit si Solene.

Mabigat ang katawan niyang bumangon mula sa kama. Nanginginig pa ang mga paa niya habang nagliligpit at nag-aayos ng sarili. Kahit masakit ang katawan, pinilit niyang maghanda ng pagkain para sa lola niya.

Ngunit pagpasok pa lamang niya sa silid ng ospital, biglang nanlamig ang buong katawan niya.

Nahulog sa sahig ang dala niyang bag.

“Lola!”

Nanginginig na tumakbo siya papunta sa kama.

Mahina na noon ang katawan ng matanda kaya matagal na itong naka-confine, ngunit hindi pa niya kailanman nakitang nakakabit ito sa ventilator nang ganito.

“Lola... ako ’to... nandito na ako...” nanginginig niyang sambit habang hinahawakan ang kamay nito. “Open your eyes, please... tingnan mo ako...”

Mabigat na iminulat ng matanda ang mga mata nito. Sa gitna ng pamumutla at panghihina, bahagyang lumiwanag ang titig nito nang makita ang apo.

“Solene... dumating ka na pala...”

“Lola, anong nangyari?” umiiyak na tanong ni Solene. “Hindi ba sabi ng nurse medyo nanghina ka lang? Bakit naging ganito...”

Mahinang ngumiti ang matanda.

“Ayaw kitang alalahanin kaya sinabi kong gano’n lang...” hirap nitong sabi habang marahang hinihingal. “Solene... malapit na sigurong matapos ang oras ni Lola.”

“Huwag po!” agad na sigaw ni Solene habang mahigpit na hinahawakan ang kamay nito.

Sanay siya sa medisina. Alam niya ang ibig sabihin ng mahinang pulso at paputol-putol na paghinga.

Unti-unti nang nauupos ang buhay ng lola niya.

Parang gumuho ang mundo niya sa isang iglap.

Sunod-sunod ang pagbuhos ng luha niya habang pakiramdam niya’y pinipilas ang puso niya sa sakit.

“Shh...” Mahinang hinaplos ng matanda ang mukha niya. “Lahat ng tao dumadaan sa kapanganakan, pagtanda, pagkakasakit, at kamatayan. Huwag ka nang umiyak.”

Huminto sandali ang matanda upang huminga bago muling nagsalita.

“Masaya na ako dahil nagkaroon ako ng mabait at mapagmahal na apo tulad mo. Wala na akong pinagsisisihan...” Nangingilid ang luha sa mga mata nito. “Ikaw na lang ang inaalala ko.”

“Huwag mo akong iwan, Lola...” umiiyak na pakiusap ni Solene habang pilit na ngumumingiti kahit wasak na wasak na siya. “Isang buwan na lang makakalabas na ako. Aalagaan kita araw-araw pagkatapos no’n, okay? Hindi ba gusto mong bumalik sa probinsya? Kapag gumaling ka, uuwi tayo roon...”

“Okay...” Mahinang tumango ang matanda habang puno ng pagmamahal ang tingin sa kanya. “Isama mo si Kael. Bigyan n’yo ako ng magandang apo sa tuhod...”

Alam ni Solene na imposibleng mangyari iyon. Pero kahit masakit, pilit pa rin siyang ngumiti at tumango.

Kahit alam niyang imposibleng mangyari iyon, mariing tumango pa rin si Solene habang pilit na ngumumingiti sa harap ng kanyang lola.

“Opo, Lola... sasama siya,” nanginginig ngunit malumanay niyang sabi. “Gusto nga sana niyang pumunta rito agad, kaso may urgent matter daw sa company na kailangan niyang asikasuhin.”

Mahinang ngumiti ang matanda at dahan-dahang tumango.

“Work is important...” bulong nito.

Mayamaya, nanginginig nitong inilabas mula sa ilalim ng unan ang isang kalahating bilog na jade pendant at inilagay iyon sa palad ni Solene.

Napakaganda nito.

May ukit iyong phoenix, at kahit matagal nang itinago ay nananatiling makinis at mainit sa hawak. Kahit walang alam si Solene sa jade, alam niyang mamahalin at napakahalaga nito.

“Solene...” mahina ngunit seryosong sabi ng matanda habang pinipisil ang kamay niya. “Itago mo ’to nang mabuti. Ito ang, ”

Hindi nito natapos ang sasabihin dahil biglang bumukas ang pinto ng ward.

Agad napalingon si Solene, nakita niyang nakatayo roon si Kael.

Suot nito ang mamahaling dark suit na tila sadyang ginawa para sa perpekto nitong katawan. Malapad ang balikat, mahaba ang mga binti, at elegante ang bawat kilos. Kahit simpleng pagtayo lang nito ay may natural na dignidad at lamig na mahirap balewalain.

Ngunit sa pagkakataong iyon, hindi iyon ang unang napansin ni Solene.

Kundi ang kakaibang tensyon sa mukha nito.

“Lola...” agad niyang sabi na puno ng saya, tila batang nakakita ng pag-asa. “Kael is here. Dumating siya para dalawin ka.”

Lumapit si Kael sa kama, ngunit nanatiling malamig at mabigat ang ekspresyon nito.

Sanay si Solene na kontrolado at kalmado ang asawa niya sa lahat ng sitwasyon, ngunit ngayon ay tila may bahid ng pagkabalisa ang mukha nito.

“Solene,” mababa nitong sabi, “may sakit si Natalyn. Kailangan niya ng blood transfusion immediately.”

Natigilan si Solene.

Parang may malamig na tubig na ibinuhos sa buong katawan niya.

Akala niya... nagmamadali si Kael dahil nag-aalala ito para sa lola niya.

Pero hindi pala.

Dahil pala kay Natalyn.

Siyempre. Sa mundong ito, walang mas mahalaga kay Kael kundi ang babaeng matagal na nitong minahal, ang childhood sweetheart nitong si Natalyn.

Ang babaeng hindi niya kailanman kayang pantayan.

Mahigpit na kinagat ni Solene ang labi upang pigilan ang sakit na unti-unting dumudurog sa dibdib niya.

“Malala na si Lola...” paos niyang sabi habang namumuo ang luha sa mga mata niya. “Gusto kong manatili rito kasama siya. Kael... puwede bang sa blood bank na lang kumuha si Natalyn?”

“Bihira ang blood niya.” Mas lalong naging seryoso ang mukha ng lalaki. “Walang stock ang hospital ngayon. Ang pinakamalapit na blood bank mahigit isang oras pa ang layo. Baka hindi na umabot ang dugo pagdating.”

Mahigpit nitong hinawakan ang pulsuhan niya.

“Solene, buhay ng tao ang nakataya. Kailangan mong sumama.”

“Ayoko!” hirap na sigaw niya habang pilit kumakawala. “Gusto kong samahan ang lola ko! Please... pakawalan mo ako!”

Ngunit gaano man siya magpumiglas, walang epekto iyon kay Kael.

Napakalakas ng hawak nito, tila wala itong pakialam sa nararamdaman niya.

“Solene...” mahina ngunit desperadong tawag ng kanyang lola mula sa kama.

Nanginginig na iniunat nito ang kamay patungo sa kanya.

“Hindi ko pa nasasabi sa’yo ang totoo tungkol sa pagkatao mo... Sa totoo lang, ikaw ay—-”

“Lola!”

Tuluyan nang nahila palabas si Solene ng ward. Hindi man lang niya narinig ang huling sasabihin nito.

Diretso siyang dinala ni Kael sa blood transfusion room.

Karaniwang apatnaraang mililitro lamang ang ligtas na dami ng dugong maaaring kunin sa isang tao, ngunit matapos sabihin ng doktor na hindi pa sapat ang dugo para kay Natalyn, walang pag-aalinlangang ipinag-utos ni Kael na doblehin iyon.

Walong daang mililitro.

Halos mawalan ng kulay ang mukha ni Solene habang unti-unting dumadaloy palabas ng katawan niya ang dugo.

Pakiramdam niya’y unti-unting nawawala ang lakas sa bawat segundo.

Pagkatapos ng blood extraction, halos hindi na siya makatayo nang maayos. Namumutla siya na parang papel habang nanginginig na sumandal sa dingding.

Ngunit kahit hilo at nanghihina, pinilit pa rin niyang bumalik sa ward ng kanyang lola.

Kailangan niya itong makita.

Kailangan niyang makahabol.

Subalit pagdating niya sa harap ng silid, tuluyan nang gumuho ang mundo niya.

Huminto na ang tunog ng ventilator. At sa kama... nakahiga ang payat at malamig na katawan ng kanyang lola, natatakpan ng puting kumot.

Biglang umikot ang paningin ni Solene. Nanghina ang mga tuhod niya hanggang sa bumagsak siya sa sahig.

Hindi man lang siya makaiyak agad. Parang nawalan siya ng kaluluwa.

Piliting gumapang siya papunta sa kama habang nanginginig ang buong katawan.

“Huwag...” basag na bulong niya habang kumakapit sa gilid ng kama. “Lola... please... huwag mo akong iwan...”

Tuluyan siyang napaluhod habang yakap ang malamig na katawan ng matanda.

Doon lamang tuluyang bumuhos ang luha niya.

Napakasakit na halos hindi siya makahinga. Pakiramdam niya’y nawalan siya ng natitirang dahilan para lumaban.

Sa likod niya, muling narinig ang malamig at walang emosyon na boses ni Kael.

“Solene, my condolences.”

Parang kutsilyong tumarak sa puso niya ang bawat salita nito.

“At saka...” walang pakialam nitong dagdag, “ligtas na si Natalyn. Salamat sa dugo mo.”

Sandaling tumigil ang lalaki bago muling nagsalita.

“Also, tumawag ang kulungan. Kailangan mo nang bumalik.”