Kabanata 5

Autumn’s Point of View

Tahimik si Jacob nang sunduin niya ako sa labas ng villa ng mga Lacsamana. Nararamdaman kong napapasulyap siya sa rearview mirror, ngunit hindi niya magawang isatinig kung anuman ang kaniyang iniisip.

Siguro’y nagulat siya, na sa halos tatlong taon kong pananahimik at pag-iwas sa aking pamilya, ay bigla akong tatawag para magpasundo sa kaniya.

Pero alam ko, na sa kabila ng tatlong taon kong pag-abandona sa mga Martinez ay nasa akin pa rin ang kaniyang katapatan.

“How’s Marco?” Mahina kong tanong.

Ramdam kong hindi na siya komportable sa katahimikan na bumabalot sa aming dalawa.

Ngunit ayaw kong mapag-usapan ang nangyari sa villa. Ayaw kong banggitin ang sinuman sa mga Lacsamana. Ayaw ko munang isipin kung gaano kawasak ang puso ko ngayon.

Ayaw ko muna.

“He’s fine. Every summer since he’s fifteen, ipinapadala siya sa El Nido para mamahala sa hotel ninyo at makita ng personal ang produksyon ng mga tela at muwebles. Naniniwala si Señor Santiago na sa paraan na ‘yon, matututo ng mas maaga sa pamamahala ng negosyo si Marco.”

Nanatili ang tingin ko sa labas ng bintana.

Sa ilang taon kong pagkawala, alam kong naipon ang galit ng nag-iisa kong kapatid sa akin. Nawala ako, kaya siya ang hahalili sa akin sa pamamahala sa ibang negosyo kahit na nakapakabata niya pa.

Bago ako umalis, ako na dapat ang magpapalakad sa mga negosyo namin dito sa Pilipinas. Habang siya, nakapokus muna sa pag-aaral at pagpapalago ng kasanayan sa iba't ibang larangan.

But I was too selfish to think about him anymore. Nang malaman na may balak ang ama ko na ipagkasundo ako sa isang mayamang pamilya, doon tuluyang naubos ang aking pasensya. Bakit niya pa ako sinanay sa pamamahala ng negosyo kung ipapakasal niya rin pala ako sa isang lalaki na papalit din sa akin sa pamamahala?

What was my training for?

At maski sa desisyon ng pagpapakasal, siya pa rin ba ang masusunod?

Kailan ako magkakaroon ng kalayaan sa sarili kong desisyon?

I was too bitter. Too scared. Kaya nang makahanap ng tyempo para maglayas at magtago, ginawa ko ang lahat para tuluyang makatakas.

Dad was merciless. Alam ko na kapag wala na ako, pipilitin niyang i-train si Marco para maihanda nang mas maaga sa pagpalit sa akin sa pamamahala ng mga negosyo.

Hindi nga ako nagkamali.

“And… Dad?” Parang banyaga ang salitang iyon.

“He’s in Mexico, m’lady.”

Mexico.

Hindi ko na kailangan na magtanong, alam ko na kung ano ang ginagawa niya sa Mexico. Madalas siyang magpunta roon para pamahalaan ang malalaking casino.

Doon din naman kasi nanggagaling ang malaking porsyon ng income namin— sa mga pasugalan.

Naalala ko pa, noong maliit pa ako, isang casino lamang ang binabalik-balikan ng aking ama sa ibang bansa. Palugi na iyon dahil kaunti na lamang ang tumatangkilik, ngunit kaysa na ibenta, dahil nagiging abala lamang sa kaniyang pamamahala sa iba pa naming negosyo, inilaban niya pa rin iyon. Naniwala siyang darating ang panahon na iyon ang magbibigay sa amin ng malaking pera— mas maginhawang buhay.

Hindi siya nagkamali. Ngunit walong taon ang kinailangan niyang tiisin at pagtrabuan ng maigi bago makatanggap ng malaking salapi.

Simula nang lumago ang casino sa Mexico, mas naging madali ang pagpasok ng pera sa aming pamilya. Nakapag-invest na siya ng malaki sa real estate, government securities at ilang private equities dahil sa kinikita namin sa casino. Dumoble ang kita, kaya mas napabilis ang pagbili ng mga lupa at pribadong isla. Napadali rin ang pagtatayo ng mga restaurant, hotel at resorts sa kahit saang parte ng bansa.

Pero kahit na mabilis ang pasok ng pera, hindi pa rin naging madali ang buhay. Mas lalong naging malamig ang relasyon namin bilang mag-ama.

“And Marco’s mom?” Malamig kong tanong nang maalala iyon.

Naramdaman kong sumulyap si Jacob sa akin, ngunit binalewala ko iyon.

“Nasa Baguio si Mrs. Martinez dahil sa isang social event. Naimbitahan siyang dumalo sa isang exhibit na ang kikitain ay ipapamigay sa mga indigenous people.”

Bata pa ako nang magkasakit si Mommy, ni hindi ko na maalala ang mukha niya o kung ano'ng hitsura niya noong nagkasakit siya. Maaga siyang binawian ng buhay.

Maaga akong naulila.

At habang mag-isa ako sa Pilipinas, ang magaling ko palang ama ay bumubuo na ng sarili niyang pamilya sa ibang bansa. Huli ko nang nalaman na nagpakasal pala sila ni Rosette— ang ina ni Marco— sa ibang bansa noong sampung taong gulang pa lang ako.

Ikiniling ko bahagya ang ulo nang mapadaan kami sa isang bagong skyscraper. May malaking symbol iyon ng letrang M sa harap.

“Is that one of Martinez's new properties?” Tanong ko.

Sumulyap saglit sa side mirror si Jacob at nakita ang gusali.

“Yes, m’lady.”

Kung ganoon, nagpatuloy pa rin si Santi sa pagtayo ng mga skyscraper sa metro manila. Hindi niya pa rin pinapabayan ang real estate company kahit na nasa Mexico siya naglalagi.

Nagpakawala ako ng buntong-hininga.

“Puwede bang huwag mo munang sasabihin sa kaniya na nakabalik na ako? Ako na mismo ang makikipag-usap sa kaniya kapag handa na ako.”

“Masusunod…” mabagal niyang tugon.

Lumiko ang sasakyan sa isang intersection. Nawala sa paningin ko iyong mataas na skyscraper, natakpan iyon ng ilan pang matataas na gusali.

Ilang taon akong sinanay ni Santi sa pamamahala ng negosyo. Sa edad na dise sais, may private tutor na ako para sa socio-economics, bonds, and business management courses. Tuwing summer, pinapadala niya ako sa mga pribadong isla para doon mag-aral kung paano pamahalaan ang mga resort at hotel na pagmamay-ari namin.

I was like an intern for five straight years. Hanggang noong nagkolehiyo ako, gumagawa siya ng paraan para maipasok ako sa real estate company namin upang maaga kong mapag-aralan kung ano ang ginagawa ng mga empleyado at executives.

Nakakapagod.

Nakakasawa.

At habang tumatagal, tingin ko’y para akong puppet na sumusunod na lang palagi sa kaniyang gusto. Walang kalayaan.

Napatulo ang pagmumuni-muni nang unti-unting tumigil ang sasakyan sa isang madilim na parking lot.

Kagaya ng bilin ko kay Jacob, gusto kong dumaan muna sa ospital bago kami dumiretso sa mansion.

Nangako akong bibisitahin ko si Abuela.

Sa huling pagkakataon, gusto kong bisitahin siya.