Clean-Up

Clean Up

Chapter 3

Helena Cardenas POV

"Ate, hanggang dito na lang po kami."

Huminto ang traysikel sa isang malaking bakal na gate na halos natatakpan na ng makakapal na baging.

"Pasensya na po. Hindi na kami puwedeng pumasok diyan."

Napalingon ako sa unahan.

Mahaba ang daan na tila nilalamon ng katahimikan.

"Maglakad ka na lang papasok."

"Opo, Manong. Maraming salamat."

Ngumiti ako at iniabot ang pamasahe.

"Mag-ingat ka."

Tumango ako.

Hindi ko alam kung bakit tila may kakaibang lungkot sa paraan ng pagkakasabi niya ng mga salitang iyon.

Parang may gusto pa siyang sabihin.

Ngunit pinili niyang manahimik.

Unti-unting umalis ang traysikel hanggang sa tuluyan na itong nawala sa aking paningin.

At doon ko lang tuluyang naramdaman...

Ako na lang mag-isa.

Huminga ako nang malalim.

Mahigpit kong hinawakan ang lumang sobre ni Nanay Leticia.

"Kaya mo 'to, Helena."

Pagkatapos ay nagsimula akong maglakad.

Sa bawat hakbang ko ay mas lalo kong napapansin ang kakaibang kalagayan ng lugar.

Kung ang labas ng bayan ay puno ng buhay...

Ang daan patungo sa mansiyon ni Don Isagani ay tila isang mundong matagal nang nakalimutan.

Makipot ang sementadong kalsada.

Halos hindi na ito makita dahil sa makakapal na damong tumubo sa magkabilang gilid.

Noon marahil ay maayos itong damuhan.

Makikita pa ang bakas ng dating bermuda grass.

Ngayon...

Napalitan na iyon ng matataas na carabao grass na halos abot-baywang.

Humahampas ang mga ito sa aking mga binti habang naglalakad ako.

May mga tuyong dahon na lumilipad sa bawat ihip ng hangin.

Naririnig ko ang mga kuliglig.

Mga ibong hindi ko kilala.

At ang paulit-ulit na pagaspas ng mga sanga.

Parang may nagmamasid.

Napalingon ako sa paligid.

Wala.

Ako lang.

Ngunit hindi mawala ang kakaibang pakiramdam.

Parang may mga matang sumusunod sa bawat hakbang ko.

Mas lalo akong napabuntong-hininga nang makita ko ang mga nagbagsakang puno.

May mga punong tila ilang taon nang nakahandusay sa gilid ng daan.

Hindi man lamang pinutol.

May mga sanga na humaharang sa daanan.

May mga halamang matagal nang nalanta.

Mga paso na wala nang laman.

Mga namuong lumot sa mga batong dekorasyon.

Kung hindi ko alam na may nakatira rito...

Iisipin kong matagal nang abandonado ang lugar.

"Napakayaman daw ni Don Isagani..."

"Pero bakit parang walang nag-aalaga sa bahay niya?"

Mas lalo akong nagtaka.

Hindi lamang ang paligid ang tila namatay.

Kahit ang hangin...

Parang mabigat.

Parang may dinadalang napakalalim na kalungkutan.

Mahigit sampung minutong paglalakad ang lumipas.

Hanggang sa unti-unting lumitaw sa aking harapan ang mansiyon.

At kahit napabayaan...

Hindi maikakailang napakaganda nito noon.

Isa itong napakalaking Spanish-inspired mansion.

May malalawak na balkonahe.

Matataas na haligi.

Malalaking arko.

At napakaraming bintanang yari sa kahoy.

Ngunit ngayon...

Halos balutin na ito ng mga baging.

May mga basag na salamin.

Kalawangin ang ilang bahagi ng bakal na balkonahe.

May mga tuyong dahon sa bubong.

At tila wala nang taong naglilinis sa napakalawak nitong bakuran.

Pakiramdam ko ay nakatayo ako sa harap ng isang palasyong unti-unting kinakain ng panahon.

At kasabay ng pagkasira ng bahay...

Parang may unti-unti ring namatay sa pusong naninirahan dito.

Lumapit ako sa malaking pintuan.

Huminga nang malalim.

At kumatok.

Tok... Tok... Tok...

Tahimik.

Makalipas ang ilang segundo...

Unti-unting bumukas ang napakalaking pintuang kahoy.

Lumabas ang isang matandang babae.

Siguro'y nasa animnapu pataas na ang edad nito.

Nakaputing apron.

Mahigpit ang pagkakatali ng buhok.

At mababakas sa mukha ang mahabang panahon ng paglilingkod.

Sinipat niya ako mula ulo hanggang paa.

"Sino ka?"

"Anong kailangan mo rito?"

Magalang naman ang tono niya.

Ngunit halatang nag-iingat.

Ngumiti ako.

"Ako po si Helena."

"Pinapunta po ako rito ni Nanay Leticia."

Biglang nagbago ang ekspresyon ng matanda.

"Ha?"

"Si Letty?"

"Opo."

Nanlaki ang kanyang mga mata.

"Saglit lang."

"Hintayin mo ako rito."

Mabilis siyang pumasok muli.

Narinig ko pa ang mabilis niyang mga yabag paakyat ng hagdan.

Ilang minuto akong naghintay.

Hanggang sa muli siyang bumalik.

"Pumasok ka."

"Bababa na si Don Isagani."

Tumango ako.

"Salamat po."

Pagpasok ko sa loob ng mansiyon ay hindi ko napigilang mapamangha.

Napakalawak.

Napakataas ng kisame.

May napakalaking crystal chandelier sa gitna.

Mga antigong muwebles.

Mga oil paintings.

Mga rebultong yari sa marmol.

Malalaking kurtina.

At napakagandang hagdanang paikot.

Halatang napakayaman ng may-ari.

Ngunit...

May kakaibang bagay.

Madilim.

Hindi dahil kulang ang ilaw.

Kundi dahil tila walang buhay ang buong bahay.

Makapal ang alikabok sa mga mesa.

May puting telang nakatakip sa ilang mamahaling sofa.

May mga lumang orasan na hindi na umaandar.

May mga paso ng bulaklak na matagal nang natuyo.

Ang bawat sulok ng bahay ay tila may sariling kuwento ng pagdurusa.

Parang matagal nang walang tumawa rito.

Walang nagdiwang.

Walang nabuhay.

Tahimik.

Napakatahimik.

Halos marinig ko ang sariling tibok ng puso ko.

Bigla kong narinig ang mabibigat na yabag mula sa ikalawang palapag.

Isa.

Dalawa.

Tatlo.

Unti-unti itong lumalapit.

Lumingon ako.

At doon ko siya unang nakita.

Si Don Isagani.

Matangkad.

Ngunit kapansin-pansing pumayat.

Napakaputla ng balat.

Halatang matagal nang hindi nasisikatan ng araw.

Nakatakip ang halos buong katawan niya ng mahabang manggas at makapal na damit kahit mainit ang panahon.

Tanging mukha lamang niya ang nakalantad.

Mahaba ang buhok.

Balbas-sarado.

May bahagyang eyebags.

Ngunit kahit ganoon...

Hindi maitago ang pagiging guwapo niya noong kabataan.

May kabaitan sa kanyang mukha.

Ngunit mas nangingibabaw ang matinding pagod.

At higit sa lahat...

Napakabigat ng kanyang aura.

Parang pasan-pasan niya ang bigat ng buong mundo.

Huminto siya sa aking harapan.

"Kaibigan mo si Leticia?"

Mahina ngunit mabigat ang kanyang tinig.

"Opo."

Iniabot ko ang sulat.

Tahimik niya iyong tinanggap.

Habang binabasa niya ang bawat linya...

Unti-unti kong nakita ang pagbabago ng kanyang mukha.

Namula ang kanyang mga mata.

Bahagyang nanginig ang kanyang kamay.

May isang luhang pilit niyang pinigilan.

Matagal siyang hindi nagsalita.

Tila bumalik ang napakaraming alaala sa kanyang isipan.

Nang matapos niyang basahin ang sulat ay marahan niya itong itinupi.

At saka niya ako tiningnan.

"Anong plano mo ngayon?"

Natigilan ako.

Hindi ko inaasahan ang tanong.

"Ako po..."

"Hindi ko pa alam."

Napabuntong-hininga siya.

"Ikaw ba ang biyuda ni Emilio?"

Mabigat ang tanong.

Tahimik akong tumango.

"Hmm."

Hindi na siya nagtanong pa tungkol sa kaso ko.

Ni hindi niya ako tinanong kung totoo bang pumatay ako.

Hindi niya ako hinusgahan.

Sa unang pagkakataon matapos ang limang taon...

May isang taong hindi agad tumingin sa akin bilang isang kriminal.

"Ano ang alam mong gawin?"

"Nakapagtapos ka ba ng high school?"

"Opo."

"At nakapagkolehiyo rin po ako."

Bahagya siyang nagtaas ng kilay.

"Saan?"

Sa pagkakataong iyon ay hindi ko na itinago ang katotohanan.

"Sa loob po ng kulungan."

Sandaling natahimik ang buong sala.

Pagkatapos ay bahagya siyang ngumiti.

"May mabuti rin palang naidudulot ang bilangguan."

Hindi iyon panunuya.

Parang simpleng obserbasyon lamang.

"Kurso?"

"Accounting po."

"Board passer?"

Napayuko ako.

"Hindi pa po."

"Plano ko sanang mag-review."

"Pero pagkalabas ko ng kulungan..."

"Kailangan ko munang maghanap ng trabaho."

"Kailangan kong mabuhay."

At higit sa lahat...

Kailangan kong ipaglaban ang mga anak ko.

Tahimik siyang tumango.

"Matutulungan kita."

Nanlaki ang mga mata ko.

"Talaga po?"

"Pero..."

Hindi pa pala siya tapos.

"Hindi kita patitirahin dito nang walang kapalit."

Agad akong tumango.

"Naiintindihan ko po."

"Kung kaya mong gawing umaga ang gabi..."

"At gabi ang umaga..."

"Tatanggapin kita."

Napakunot-noo ako.

Hindi ko man lubos na naintindihan ang ibig niyang sabihin...

Ramdam kong hindi magiging madali ang trabahong naghihintay sa akin.

"Marami akong ipagagawa sa negosyo."

"Kaya mo ba?"

Mahigpit kong hinawakan ang laylayan ng aking damit.

Pagkatapos ay buong tapang akong tumingin sa kanya.

"Opo."

"Lahat po ay kakayanin ko."

Hindi na ako natatakot sa hirap.

Pagkatapos ng limang taon sa bilangguan...

Wala nang trabahong mas mahirap kaysa mabuhay nang walang pag-asa.

Bahagya siyang tumango.

"Mabuti."

"Magaganda ang sinabi ni Leticia tungkol sa'yo."

"Kaya kita tatanggapin."

Parang nabunutan ako ng napakalaking tinik.

"Maraming salamat po, Don Isagani."

Tinawag niya ang matandang babae.

"Martha."

"Samahan mo siya."

"Sa guest room."

"Opo, Don."

Tahimik akong sumunod kay Martha paakyat ng hagdan.

Una.

Ikalawa.

Ikatlo.

Hanggang sa ikaapat na palapag.

Pagbukas niya ng isang malaking pintuan ay napahinto ako.

Nanlaki ang mga mata ko.

Napakalaki ng guest room.

Mas malaki pa ito nang ilang ulit kaysa sa buong bahay na minsan naming tinirhan ni Emilio noong bagong kasal pa lamang kami.

May king-size canopy bed.

May sariling sala.

May fireplace.

May walk-in closet.

At napakalalaking bintanang tanaw ang buong kabundukan.

Ngunit...

Kasabay ng paghanga ko ay ang matinding lungkot.

Makapal ang alikabok sa bawat sulok.

May mga sirang kabinet.

May mga kahong hindi na nabuksan.

May mga antigong upuang putol ang paa.

May mga kurtinang kupas na ang kulay.

May amoy ng lumang kahoy at nakatiwangwang na alaala.

Parang matagal nang walang taong tumira rito.

Napabuntong-hininga ako.

Mahaba pa ang landas na tatahakin ko.

Ngunit sa kabila ng lahat...

Mas maayos pa rin ang silid na ito...

Kaysa sa malamig, masikip, at madilim na selda na limang taon kong tinawag na tahanan.

At sa unang pagkakataon matapos ang napakahabang panahon...

May kama na akong matatawag na akin.

Bagama't hindi ko pa alam...

Na ang lumang mansiyong ito ay nagtatago rin ng mga lihim na unti-unting magpapabago sa aking buhay.