Prologue

Masaya ang araw na ‘to. Habang naglalakad ako papunta sa canteen, ramdam ko ang init ng araw sa likod ko at ang excitement sa school lalo na’t lunch break. 

Aminin niyo, tulad ko favorite niyo rin ang lunch time eh huwag na ipagkaila. At sa canteen.

Dito ko lagi nakikita si Ashley, best friend ko simula pa freshman year. Spotting her sa paborito naming table, kumaway siya, at ako rin agad.

“Viv! Finally! Akala ko maa-late ka ulit,” sabi niya, at may kasama ang ngiti niyang nakakagaan sa loob.

“Traffic was crazy, alam mo na,” sagot ko, umupo sa harap niya. “So, kumusta morning mo?”

“Ugh, history! I swear, Mr. Vazquez wants to kill us slowly. Lahat ng dates, revolutions… super overwhelming,” reklamo niya, sabay hinga.

Tumawa ako. “Tell me about it. Pero don’t worry, may quiz at oral recitation tayo mamaya. Mag-review tayo sa library after lunch?”

“Please! Kailangan ko talaga, at ikaw lang ang nakakapagpapa-ano talaga sakin,” sagot niya.

Talagang she's so tired, nahahalata ko naman kase sa kinikilos niya eh. Ano na naman kaya ang ginagawa nito at nagpupuyat na naman. 

Habang kumakain, pinag-uusapan namin ang morning lecture namin. History si Sir. Vazquez ang teacher namin doon.

“Alam mo ba yung tungkol sa French Revolution? Parang unbelievable na ang monarchy was overthrown. Like, centuries of rule, tapos biglang… gone,” sabi ko, habang sumusubo ng sandwich.

“Yes! And don’t forget yung Reign of Terror. Maraming people ang na-execute during that time. Crazy, diba?” dagdag niya, habang kumakain din ng pasta.

“Exactly. Ang pinakamaganda sa history, for me, is connecting events. Parang puzzle na bawat piece may purpose. You get me?” tanong ko.

Hindi naman ako matalino, talagang masipag lang akong mag review. Kase mas mabuti kung palageng nag re-review. 

Tumango si Ashley, matalino naman 'tong kaibigan ko  ang fear lang talaga niya ay 'yung pa surprised quiz at oral recitation.

Kahit ako naman mababaliw na doon eh, but I'm trying my best para lang maka sagot sa itatanong ng teacher namin. 

“Totally! Pero minsan, sobrang dami lang talaga. Like, paano mo maalala lahat ng names, dates, and causes?”

Natatawa ako sa kanya, una talaga ay nahihirapan din akong isa-isahin ang lahat. 

“Easy lang,” sabi ko, 

Hindi sa pagiging mayabang, pero kapag nagbabasa talaga ako ay ginaganahan ako. Pag-aaral lang naman kase ang inaatupag ko wala ng iba.

“Review natin today sa library, tsaka alam kung kaya naten 'to. Tandaan mo, visualization helps.”

Ngumiti ako sa kanya, nag aper pa kaming dalawa. 

After lunch, sabay kaming naglakad papunta sa library. Habang naglalakad, nagkwentuhan din naman kami. 

“So, paano yung timeline ng American Revolution?” tanong niya.

“Well, it started around 1765 with the Stamp Act. Then, the colonies slowly organized protests. By 1776, Declaration of Independence na,” sabi ko, trying to make it sound simple.

“Oh wow! Ang dali mo mag-explain!” sabi niya, halos humanga.

“Thanks! Tapos, after independence, may Constitution na pinasa, and then George Washington became the first president. Dapat tandaan mo sequence Stamp Act, protests, Declaration, Constitution, first president,” dagdag ko.

“Noted! Ang dali naman kung ganito explain mo,” sabi niya, sabay tawa.

Napatawa nalang din ako, mahaba pa ang oras kaya naman may oras pa kaming mag review. 

Pagpasok namin sa library, naghanap kami ng history books. Kumuha kami ng ilang volumes tungkol sa European Revolutions, American Revolution, at Industrial Revolution. 

Maraming tao sa library, pero ang tahimik nila bawal naman kase ang maingay dito. Palalabasin ka agad kapag nag-ingay ka eh, kaya this is the perfect place para maka pag review kami. 

Habang naglalakad sa stacks, napansin ko yung tahimik na vibe ng library perfect para mag-review.

“Okay, saan tayo uupo?” tanong niya.

“Let’s find a corner,” sagot ko. “Tahimik, hindi tayo maaistorbo, at malapit sa references.”

Naghanap kami ng table sa likod, malapit sa windows. Pag-upo namin, nagbukas kami ng books at notebooks.

“Okay, so let’s quiz each other. Who started the French Revolution?” tanong ko.

Ashley thought for a moment. “The French Revolution… um… it was influenced by the financial crisis and social inequalities, but the actual uprising started in 1789 with the storming of the Bastille,” sagot niya confidently.

May pa ganon ganon kunyare nag-iisip, may maisasagot naman pala siya confident lang talaga ang kulang sa kanya. 

“Exactly! Good job!” sabi ko, sabay smile.

“Okay, now you ask me about the Industrial Revolution,” sabi niya.

“Alright. What was one major technological innovation during the Industrial Revolution?” tanong ko.

Ashley smiled, thinking hard. “The steam engine! It revolutionized transportation and industry,” sagot niya.

“Perfect!” sabi ko, sabay clap.

Tuloy-tuloy ang review namin tungkol sa mga American Revolution, European Revolutions, key figures, causes, outcomes. 

Lahat ng details, nire-review namin para ready sa quiz at oral recitation. Minsan kami nagtatanungan ng trivia, minsan naman nagkukuwentuhan tungkol sa mga events para mas madaling tandaan.

“Viv, alam mo ba yung tungkol sa Reign of Terror? Ibang klase ‘yung mga guillotine executions,” sabi niya habang tinitingnan ang book.

“Yep! That was under Robespierre. Parang chilling talaga, pero importante sa history,” sagot ko.

Habang nagrereview, napansin ko yung oras. “Uy, time na. Mamaya quiz na kinakabahan ako,” sabi ko.

“Sus! Alam ko naman na makakasagot ka nalamangan monga si Jea sa argument eh, proud na proud talaga ako sayo,” anya.

Natawa nalang ako, oo tama siya. Nag debate kami kahapon masasabi ko naman na matalino si Jea siya nga ang top 1 eh.

Pangalawa lang ako minsan pangatlo, si Jea at ang kaibigan niyang isa ay matalino rin magagaling. 

Sabay kaming umalis sa library, papunta sa classroom ni Sir Vazquez. May nakasalubong kami at agad sumalubong saken ang pabango.

Ang bango.

Who's that man kaya?

He caught my attention huh!

Pumasok kami, umupo na kami at inantay nalang na pumasok si Sir Vazquez para maka pag simula na.

Nang pumasok si Sir Vazquez, ay agad siyang nag attendance at nag pa oral agad. Kinakabahan din ako syempre.

“I know naka pag review kayo, alam kung masasagt niyo ang mga question ko be ready. I will be randomly call your name,” wika niya. 

Dog dog dog dog.....

Yan ang tunog ng puso ko ngayon, kinakabahan ako.

“Kinakabahan ako,” saad ni Ashley.

Hinawakan ko ang kamay niya at pinakalma, sabay nalang kami napatingin sa harapan ng biglang tawagin ang pangalan niya. 

“Ashley Hernandez,”

Si Ashley ang unang tinawag na pangalan. Kitang-kita ko sa kanya ang kaba, kaya piniga ko lang kamay niya lightly sa desk para ma-encourage.

“Sir,” anya at tumayo din agad. 

Nakatingin lang ako kay sir Vazquez, may hawak siyang bond paper na alam kung doon mang gagaling ang mga tanong niya. 

“Alright, Ashley. Can you tell us what were the main causes of the French Revolution?” tanong ni Sir Vazquez.

Ashley gulped. “The main causes of the French Revolution were social inequalities, financial crises, and the influence of Enlightenment ideas on the people,” sagot niya, medyo kinakabahan pero malinaw.

Napangiti ako kahit kinakabahan nakakaya niya paring sumagot ng tama. Tumingin siya saken na may ngiti sa muka. 

“Very good!” sabi ni Sir Vazquez, sabay palakpak sa mga classmates.

Ilang estudyante ang tinanong, yung iba nakakasagot ng maiksi, yung iba tahimik lang. Lalo na si Jea, mahaba talaga ang sagot niya matalino din siya. 

Eventually, ako na ang susunod. Ngumisi ako sa sarili ko confident ako kasi nag-review naman ako kanina.

“Vivienne, what were the major outcomes of the American Revolution?” tanong ni Sir Vazquez, nakatingin sa akin.

I inhaled, thinking clearly. Nag process sa utak ko ang tanong, matagal akong naka pag sagot at narinig ko ang sinabi ni Jea. 

“I'm sure hindi niya alam ang sagot, may I answer the question sir?,’’ tanong niya.

Bida bida talaga siya kahit kailan.

“I can answer, Jea,” sagot ko.

“The major outcomes of the American Revolution included the independence of the thirteen colonies from British rule, the establishment of a democratic government based on the Constitution, and the rise of George Washington as the first president. Additionally, it inspired other nations to pursue liberty and democratic ideals, influencing revolutions worldwide.”

Tahimik ang classroom sandali, tapos namangha si Sir Vazquez. As in proud ako sa sarili ko, napatingin ako kay Jea na naiinis akong tiningnan akala niya siguro di ko masasagot.

“Excellent! Very detailed and accurate. I’m giving you full points for that answer,” sabi niya, sabay smile at nod.

Yes!

Ngumiti ako kay Ashley, proud ako sa sarili ko. Ramdam ko yung confidence na lumalabas dahil sa effort ng review namin ni Ashley. 

Napansin ko rin yung admiration sa face ni Ashley at yung respect sa ibang classmates na parang nahumaling sa sagot ko.