Prologue

Seren Evangeline Del Valle

"Hey baby, why are you crying?" nag-aalalang tanong ko sa tatlong taong gulang kong anak nang pumasok ito sa maliit na apartment na aming tinutuluyan dito sa America.

"The kids don’t want to play with me… They said I don’t have daddy," patuloy ang paghikbing paliwanag nito na lalo namang dumurog sa aking puso.

Hindi ko naman ginustong lumaki ang anak ko na walang ama, pero ano nga bang magagawa kung ang mismong lalaking kasama kong bumuo sa kanya ay siya rin namang parehong taong nagtulak sa aming mag-ina para lumayo sa kanya.

Nanatili namang tikom ang aking labi at mahigpit na lang na niyakap si Cyrus, ang tatlong taon kong anak hanggang sa tuluyan na siyang kumalma.

"Mama… is Cyrus bad, kaya wala akong Papa?" mahinang tanong pa niya sa akin habang ang kanyang maliit na kamay ay mahigpit lang ring nakayakap sa aking leeg.

Marahan ko namang itong binuhat bago kami naglakad papunta sa maliit na sofa sa aming tinutuluyan. Hinaplos ko rin ang kanyang kulay tsokolateng buhok na namana niya sa kanyang ama bago itong malungkot na pinakatitigan.

"You’re not bad, baby. It’s just happen that not all kids has their Papa while they are growing. Some kids they have Papa but they don’t have Mama," pilit na paliwanag ko naman sa kanya kahit pa alam kong sa murang edad niya ay hindi pa niya lubos na mauunawaan ang lahat.

Mas lalo namang humigpit ang pagkakayakap ng aking anak sa akin at mas lalo ring isiniksik ang kanyang mukha sa aking leeg habang pilit na pinipigilan ang kanyang paghikbi.

"But… Cyrus wants a Papa. I want a Papa, Mama," muling umiiyak na sabi pa nito.

Sa ganoong tagpo naman kami nadatnan ni Daddy na galing sa kanyang trabaho sa isang maliit na factory malapit sa aming tinutuluyan.

Agad itong lumapit sa aming mag-ina at kaagad na kinuha ang aking anak upang siya naman ang umalo dito dahil maging si Daddy ay batid rin ang sobrang kalungkutan ng bata.

"Bakit malungkot ang apo ko, ha? May nang-away ba sa apo ko?" ani pa ni Daddy.

Kahit naman dito ko na sa America isinilang at pinalaki ang aking anak, sinigurado pa rin namin ni Daddy na maituturo pa rin sa kanya ang sarili naming wika. Dahil kahit siguro ilang beses kong itanggi sa aking sarili, patuloy pa rin akong umaasa na balang araw ay makakauwi rin kami sa sarili naming bansa.

Kagaya ng sinabi sa akin ng aking anak ay ganoon rin ang kanyang sinabi sa kanyang lolo, kaya naman habang nagkukwento si Cyrus kay Daddy ay hindi naman nito maiwasan ang hindi mapatingin sa aking pwesto na tila ba ang awa sa kanyang mga mata ay hindi lang para sa aking anak kundi maging para rin sa akin, sa sitwasyon na meron kami sa ngayon.

Si Daddy na rin ang nagpatulog kay Cyrus habang ako naman ay nagluto na lang rin ng aming hapunan. Kailangan ko rin kasi pumasok sa cafe na aking pinagtatrabahuhan kaya naman pagkatapos kong magluto ay agad na rin akong nagtungo sa aking silid para makapagbihis na rin.

Sa aking muling paglabas sa sala ay naroon na rin si Daddy na naghahain sa maliit naming mesa ng mga pagkaing aking inihanda kanina.

"Kumain ka na muna rito Seren, at baka mamaya ay maraming tao sa pinapasukan mo at hindi ka pa makakain nang tama sa oras," pag-anyaya pa sa akin ni Daddy.

Hindi na rin naman ako tumutol pa sa kanyang sinabi at agad na rin siyang sinamahan sa pagkain dahil gaya nga ng sabi niya kanina, hindi ko sigurado kung ano ang aabutan ko mamaya sa trabaho. May araw kasi na madalang ang mga customer namin pero may mga pagkakataon rin naman na ni ang umupo at umihi ay hindi namin magawa dahil sa dami ng aming trabaho.

Ilang sandali ring nabalot ng katahimikan ang pagitan namin ni Daddy hanggang sa hindi na rin siya nakatiis pa at marahan niyang ibinaba ang kanyang hawak na kubyertos at saka hinawakan ang aking kamay dahilan upang mapalingon ako sa kanyang dako.

"Why you don’t go back in the Philippines, anak? Mas magiging maayos ang buhay ninyong mag-ina roon at baka sakaling magkaroon ka rin ng pagkakataon at lakas nang loob na ipakilala ang apo ko sa mga Serravalle. Kahit naman hindi naging maganda ang paghihiwalay namin ng landas ni Benjamin ay alam ko namang hindi siya masamang tao. Alam kong oras na malaman niya ang tungkol sa apo ko ay hindi naman niya ito ipagtatabuyan," nananatyang paliwanag ni Daddy sa akin habang ang kamay ay nananatiling nakahawak sa aking kamay na tila ba iyon ang kanyang paraan para pakalmahin ako.

Suminghap naman ako bago siya nagawang tugunin. “Dad, alam nating pareho na hindi tayo puwedeng tumuntong muli ng Pinas. Baka nakakalimutan mo na block listed tayo roon at sa oras na tumapak tayong muli sa Pilipinas ay sa kulungan agad ang deretso natin,” pigil ang inis na paliwanag ko naman sa kaniya.

Muli ko na naman kasing naalala ang pamilyang iyon. Ang pamilya na akala ko ay tunay na nagmamalasakit sa amin. Ang pamilyang pinakamalapit sa pamilya ko at akala namin noon ay kasangga namin sa lahat ng bagay. Pero sa bandang huli ay sila rin palang pamilya na magdadala sa amin ng labis na pasakit sa buhay.

“Seren, anak, ako lang naman ang hindi puwedeng umuwi sa Pinas. Pero ikaw at ang apo ko, malaya kayong makababalik sa bansang pinagmulan mo. Kung ayaw mong ipakilala siya sa mga Serravalle ay wala namang kaso. Ang sa akin lang ay mas magiging maalwan ang buhay ninyong mag-ina kapag umuwi kayo. May mga kaibigan pa rin naman ako na puwede nating lapitan para makapagtrabaho ka sa kanila,” patuloy pa rin ang paliwanag ni Daddy.

Hanggang sa makaalis ako ng aming tinutuluyan ay patuloy pa ring tumatakbo sa aking isip ang mga sinabi ni Daddy sa akin kanina. Doon ay unti-unti kong naunawaan ang bawat punto niya. Magsisimula na ring pumasok si Cyrus sa eskuwela at kung mananatili kaming mag-ina rito at magtitiis sa kakarampot na sahod sa mga trabahong pinapasukan namin ni Daddy ay malabong mapaaral ko siya. Kaya naman bagamat may takot pa rin sa aking sistema, napagpasyahan kong sundin ang payo ni Daddy sa akin. Bahala na pagdating sa Pinas, ang mahalaga lang sa ngayon ay kahit papaano, mabigyan ko ng magandang buhay ang anak ko. Ang tanging yaman na mayroon ako.