ตอนที่ 12: ปรับปรุงเถียงนาใหม่ ขอเจ้าของเดิม

เช้าวันต่อมา อากาศสดชื่นจนกริชแทบไม่ต้องพึ่งพากาแฟสดเหมือนเก่า แสงแดดอ่อน ๆ ส่องกระทบแผงโซลาร์เซลล์ที่ตั้งตระหง่านอยู่บนหลังคา เป็นสัญญาณว่า "พลังงาน" ของสตูดิโอแห่งนี้พร้อมทำงานแล้ว กริชไม่ได้หยุดเพียงแค่การมีไฟใช้ แต่เขามองไปถึงความมั่นคงและความแข็งแรงของตัวอาคารที่โอบอุ้มความทรงจำของพ่อเขาไว้ ย่าบุญมาได้ช่างซ่อมแซมเถียงนาแล้ว

“เอาล่ะครับลุงหวัง ตรงนี้ผมอยากให้เปลี่ยนไม้ระแนงใหม่ทั้งหมด ส่วนประตูห้องเก็บของข้างล่าง ผมขอเป็นไม้แผ่นหนาหน่อยนะครับ ล็อกได้แน่นหนา เพราะข้างในผมจะเก็บอุปกรณ์ทำงานสำคัญ” กริชหันไปคุยกับ ลุงหวัง ช่างไม้ฝีมือดีประจำหมู่บ้านที่อิปิ๊แนะนำมา ลุงหวังพยักหน้าพลางเอามือลูบคลำเนื้อไม้เก่า

“ได้เลยหลานกริช ไม้พวกนี้มันผุตามกาลเวลา แต่โครงสร้างหลักที่เป็นไม้แดงยังแกร่งอยู่ เดี๋ยวลุงจะถากส่วนที่เน่าออกแล้วเข้าไม้ใหม่ให้เนียนกริบเลย ทายากันปลวก กันชื้นเอาไว้ให้ ยืดอายุการใช้งาน”

ขณะที่เสียงเลื่อยและเสียงค้อนเริ่มบรรเลง กริชปลีกตัวออกมานั่งที่มุมหนึ่งของชานเรือน เขามองดูรอยจารึกจาง ๆ บนเสาไม้ที่เขาเพิ่งขัดสะอาด รอยขีดที่บอกระดับส่วนสูงของใครบางคนในอดีต กริชหลับตาลง นิ่งสงบอยู่ครู่หนึ่งก่อนจะพึมพำออกมาเบา ๆ ในใจ

“พ่อครับ... ผมขออนุญาตซ่อมบ้านของพ่อนะครับ ผมจะไม่ทำลายของเดิม แต่จะทำให้มันแข็งแรงขึ้น เพื่อที่ผมจะได้อยู่ที่นี่และสานต่อสิ่งที่พ่อและย่ารัก ผมขอให้พ่อช่วยคุ้มครองสถาปัตยกรรมชิ้นนี้ของพวกเราด้วยนะครับ”

เหมือนมีลมเย็น ๆ พัดวูบผ่านหน้าไป กริชรู้สึกเบาใจอย่างประหลาด เขาเริ่มลงมือทาสีรักษาเนื้อไม้ด้วยตัวเอง กลิ่นน้ำมันรักษาไม้หอมฟุ้งไปทั่วบริเวณ เป็นกลิ่นแห่งการบูรณะที่ทำให้เถียงนาเก่าดูมีชีวิตชีวาขึ้นมาอีกครั้ง

กริชหยิบแปรงขึ้นมาจุ่มน้ำมันรักษาเนื้อไม้แล้วบรรจงทาลงบนพื้นกระดานอย่างใจเย็น กลิ่นไม้เก่าที่ถูกปลุกให้ตื่นขึ้นมาด้วยน้ำยาเคลือบผิวโชยหอมไปทั่วบริเวณ ช่างหวังและลูกมืออีกสองคนกำลังช่วยกันไสไม้เสียงดัง ครืด...ครืด... เป็นจังหวะสม่ำเสมอ แสงแดดรำไรที่ลอดผ่านยอดกอไผ่สะท้อนกับพื้นไม้ที่กริชเพิ่งทาเสร็จจนดูมีประกายเงางาม

กริชที่กำลังง่วนอยู่กับการจัดวางตำแหน่งวางชั้นไม้เล็ก ๆ ตรงมุมชานเรือน เสียงฝีเท้าหนัก ๆ และเสียงกระดิ่งคอวัวที่คุ้นเคยก็ดังขึ้นจากทางคันนา

“บักหล่าเอ๊ย พักกินน้ำกินท่าก่อนลูก ย่าเอาห่อข้าวมาส่ง”

ย่าบุญมาเดินจูง บักจ่อย พามันลงทุ่งมาด้วยกัน บักจ่อยวันนี้ดูจะสงบเสงี่ยมขึ้นเมื่อเห็นเถียงนาที่มันเคยหวงกำลังถูกแปลงโฉม ย่าบุญมาวางตะกร้าหวายที่มีปิ่นโตและกระติกน้ำแข็งใบใหญ่ลงบนแคร่ไม้ที่กริชจัดเตรียมไว้ใต้ร่มไม้ข้างเถียงนา

“มาเด้อช่างหวัง พักมือมาจ้ำแจ่วกันก่อน มื้อนี่มีปลาเผากับซุปบักมี้ร้อน ๆ เด้อนี่” ย่าร้องเรียกช่างทุกคนอย่างเป็นกันเอง กริชเช็ดมือที่เปื้อนน้ำมันกับผ้าขาวม้าแล้วเดินลงมาหา

“ย่าครับ ลำบากย่าต้องเดินเอามาให้ทุกวันเลย เดี๋ยววันหลังผมปั่นจักรยานไปเอาเองก็ได้ครับ”

“ลำบากอิหยังหลานเอ๊ย... ย่าพาวัวลงทุ่งกะทางเดียวกันนี่ล่ะ” ย่ายิ้มกว้างพลางมองขึ้นไปบนตัวเถียงนาด้วยแววตาชื่นชม

“ช่างหวัง... เถียงนาอันนี่มันสิแข็งแรงคือจั่งเฮือน (บ้าน) หลังใหญ่เลยเบาะ”

ช่างหวังวางกบไสไม้แล้วเดินมาล้างมือที่โอ่งน้ำเล็ก ๆ “แข็งแรงแท้แม่ใหญ่เอ๊ย! หลานแม่ใหญ่นี่เพิ่นละเอียดคัก ลายไม้ตรงไหนแตกเพิ่นให้ผมเข้าไม้ใหม่เบิด ประตูห้องข้างล่างกะใช้ไม้หนาปึก ล็อคแน่นหนาปานกุฏิหลวงปู่พู้นล่ะ” กริชนั่งลงล้อมวงกับย่าและพวกช่าง บนแคร่ไม้ใต้อุโมงค์ต้นไม้ที่เริ่มเย็นสบาย

“ย่าครับ ผมกะว่าซ่อมแซมส่วนที่ผุพัง แล้วกะเสริมโครงเหล็กรับน้ำหนักแผงไฟที่เพิ่งติดไป ประมาณอาทิตย์นึงก็น่าจะเสร็จเรียบร้อยครับย่า หลังจากนั้นผมก็นอนทำงานที่นี่ได้ยาว ๆ เลย”

“เออ... ดีแล้วลูก ซ่อมแซมให้มันดี” ย่าบุญมาตักห่อหมกปลาตองใส่จานให้หลานชาย

“อาทิตย์นึงมันกะบ่ดน (ไม่นาน) ดอก กะจังหวะดีเลยลูก เพราะหลังจากนี่ชาวบ้านเพิ่นกะสิเริ่มรวมโตกันเตรียมงานบุญเดือนสาม เจ้าสิได้ใช้เถียงนานี่ต้อนรับแขกไปในตัว”

กริชฟังย่าคุยกับช่างเรื่องสัพเพเหระ ทั้งเรื่องฟ้าฝนและเรื่องราคาปุ๋ยในตลาด เขาเริ่มรู้สึกว่าการซ่อมเถียงนาครั้งนี้ไม่ใช่แค่เรื่องของโครงสร้างสถาปัตยกรรม แต่มันคือการ "ซ่อมความสัมพันธ์" ระหว่างเขากับรากเหง้าของตัวเอง ทุกคำถามที่ย่าถามช่าง ทุกคำปรึกษาที่ช่างขอความเห็นเขา มันทำให้ที่ดิน 50 ไร่นี้เริ่มมีความหมายมากกว่าแค่โฉนดกระดาษ

“ย่าครับ... พอเถียงนาเสร็จ ผมอยากชวนปิ๊กับพ่อผู้ใหญ่มาดูแปลนนาสีทองที่ผมร่างไว้ด้วย ย่าว่าเขาจะสนใจไหมครับ” กริชถามอย่างไม่มั่นใจนัก ย่าบุญมาหัวเราะเบา ๆ พลางตบหลังหลานชาย

“คนบ้านเฮาเพิ่นมัก 'เบิ่งด้วยตา' มากกว่า 'ฟังด้วยหู' เด้อหลาน... ถ้าเถียงนานี่มันออกมางาม เพิ่นกะสิเชื่อใจเจ้าเองว่า 'นาสีทอง' ของเจ้าน่ะมันสิเป็นไปได้อีหลี”

กริชพยักหน้าพลางมองขึ้นไปที่เถียงนาที่กำลังคืนชีพ เขารู้แล้วว่าอาทิตย์แห่งการบูรณะนี้จะเป็นการเตรียมตัวเพื่อเข้าสู่สมรภูมิแห่งความคิดสร้างสรรค์ครั้งใหญ่ที่รออยู่เบื้องหน้า

ท่ามกลางบรรยากาศการพักผ่อนจิบน้ำแข็งเย็นๆ และแจ่วปลาร้าที่ต้องมีทุกมื้อ อบอวลไปด้วยกลิ่นซุปบักมี้ เสียงฝีเท้าหนักๆ ของสัตว์สี่เท้าก็ดังขึ้นอีกครั้ง พร้อมกับร่างสูงโปร่งในชุดทะมัดทะแมงของอิปิ๊ที่จูง "บักทึก" ควายหนุ่มลูกชายหล่าของเธอเดินตรงมาที่สระน้ำข้างเถียงนา

“มาจ้าบักทึก กินน้ำให้เต็มปอด มื้อนี่แดดแผดเผาปานสิย่างสดเฮาแข่นๆ (ร้อนจัดๆ) ”

อิปิ๊ปล่อยให้บักทึกลงไปแช่น้ำสลัดความร้อน ส่วนตัวเองก็สะบัดชายเสื้อไล่ลมเดินดุ่มๆ เข้ามาหาเงาร่มไม้ใหญ่ที่เถียงนาของกริชพอดี

“ปาดดด! บรรยากาศน่านอนแท้อ้ายกริช ข่อยนึกว่าอยู่รีสอร์ตห้าดาวกลางทุ่งนา” อิปิ๊เอ่ยทักทายพลางยกมือไหว้ลุงช่างและย่าบุญมาอย่างนอบน้อม ก่อนจะทิ้งตัวลงนั่งบนแคร่ข้างๆ ย่า

“ย่าจ๋า... ปิ๊ขอแจมน้ำเย็นๆ จักแก้วแนเด้อ มื้อนี่บักทึกมันดื้อคัก พาแล่นอ้อมทุ่งจนปิ๊หอบแฮก” กริชยื่นแก้วน้ำแข็งใส่น้ำฝนลอยดอกมะลิให้

“ใช้งานมันหนักเกินไปหรือเปล่าปิ๊ ดูสิ ตัวมันใหญ่กว่าคุณตั้งเยอะ”

“บ่ได้ใช้หนักดอกอ้าย แต่มันหวงถิ่นเพิ่น พอมันเห็นเถียงนาอ้ายงามขึ้น เพิ่นกะอยากมานอนเว็น (นอนกลางวัน) หม่องนี่ล่ะมั้ง” อิปิ๊หัวเราะร่วนพลางปาดเหงื่อที่ขมับ

“แต่เบิ่งไปเบิ่งมา เถียงนานี่มันเปลี่ยนไปอิหลีเนาะอ้าย ลุงหวังเฮ็ดประตูล่างได้แน่นหนาคักปานสิเก็บทองคำพู้นล่ะ” กริชยิ้มภูมิใจ

“ก็เก็บทองจริงๆ นั่นแหละปิ๊ แต่เป็น 'ทอง' ในไอแพดผมนะ ข้อมูลงานทั้งหมดอยู่ในนั้นเลย ผมถึงต้องจ้างลุงหวังมาเสริมความแข็งแรงไง” ย่าบุญมามองหลานชายกับสาวบ้านนาที่คุยกันถูกคอแล้วก็อดจะยิ้มไม่ได้

“อิปิ๊เอ๊ย... บักหลานย่ามันว่าอาทิตย์นึงสิซ่อมเสร็จ มันอยากชวนเจ้ากับพ่อผู้ใหญ่มาเบิ่ง 'แปลนนาสีทอง' ของมัน เจ้าว่าพ่อเจ้าสิสนใจเบาะ” อิปิ๊วางแก้วน้ำลง ทำหน้าครุ่นคิดเลียนแบบพ่อผู้ใหญ่

“ถ้าถามพ่อข่อย... พ่อเพิ่นมักของจริงอ้ายกริช แต่ถ้าอ้ายเฮ็ดเถียงนานี่ให้งามปานสวรรค์ได้ พ่อเพิ่นกะคงอยากฮู้ล่ะว่า 'หัวเมืองกรุง' อย่างอ้ายสิเสกทุ่งนา 50 ไร่นี่ให้กลายเป็นทองได้จั่งใด๋ แต่อ้ายต้องเตรียมตัวเด้อ... คนแถวบ้านเฮาเพิ่นบ่มักทฤษฎี เพิ่นมักเห็นผลงานที่กินได้อิหลี”

กริชพยักหน้าอย่างเข้าใจ สายตามองไปที่บักทึกที่กำลังเล่นน้ำอย่างสบายใจ และบักจ่อยที่ยืนเล็มหญ้าอยู่ข้างๆ ความแตกต่างระหว่าง "เครื่องจักรมีชีวิต" กับ "โซลาร์เซลล์บนหลังคา" เริ่มดูไม่ขัดแย้งกันอย่างที่คิด

“อ้ายกริช... ซ่อมเถียงนามาทั้งวัน มันกะสิเมื่อย (เหนื่อย) แนล่ะเนาะ มาเถาะ! ปิ๊สิพาไปพักผ่อนแบบคนบ้านโคกอีแหลว พ่อข่อยบอกว่าน้ำในนาลุ่มหลังป่านั่นมันขังอยู่ ปลาคอ (ปลาช่อน) ปลาเข็ง (ปลาหมอ) มันบอน (กระโดด) เต็มอยู่พู้น ไปหาปลามาเฮ็ดกินแลงนี้กัน”

“ห๊ะ หาปลาเหรอปิ๊ ในนานี่นะ” กริชทำหน้าเหลอหลา

“ต้องใช้เบ็ดหรือใช้แหครับ ผมทำไม่เป็นนะ”

“โอ๊ยยย! น้ำขังแค่น่องสิไปใช้แหทำไมอ้าย ใช้มือนี่ล่ะ 'สุ่ม' เอาโลด หรือไม่กะจับมือเปล่านี่ล่ะแซ่บคัก!” อิปิ๊ไม่พูดเปล่า เธอรีบเอาบักทึกไปผูกไว้กับต้นไม้ใกล้ ๆ แล้วหันมากวักมือเรียกยิก ๆ

“ฟ้าวมาอ้ายกริช! ก่อนที่แดดสิหมด” ย่าบุญมาหัวเราะร่วนพลางโบกมือไล่หลานชาย

“ไปเถอะหลาน ไปหาแนวมากินแลงนำอิปิ๊มัน เดี๋ยวทางนี้ย่าเบิ่งช่างเอง”