ตอนที่ 15 : แปลนนาสีทอง กับก้าวแรกของการเปลี่ยนแปลง

เช้าวันต่อมา กริชตื่นขึ้นมาด้วยอาการ "หัวตื้อ" เล็กน้อยจากฤทธิ์น้ำล้างปากของพ่อผู้ใหญ่ แต่เขาก็รีบลุกมาล้างหน้าล้างตาที่บ่อน้ำเย็นฉ่ำ ก่อนจะนำไอแพดและสมุดสเก็ตช์ภาพที่ร่างแผนผัง "นาสีทอง" ไว้ออกมาวางบนโต๊ะไม้ที่ชานเรือนเถียงนา อิปิ๊ที่แวะมาดูแต่เช้าพร้อมกาแฟร้อน ๆ ยืนกอดอกมองดูแผ่นภาพจำลอง 3 มิติในหน้าจออย่างสนอกสนใจ

“เอาล่ะปิ๊... วันนี้ล่ะ ที่ผมจะกางแผนที่ฝันของผมให้พ่อผู้ใหญ่ดู คุณคิดว่าเขาจะช็อกไหม ถ้าผมบอกว่าผมจะเปลี่ยนนาข้าวเดิมๆ ให้กลายเป็นศูนย์เกษตรอัจฉริยะ” กริชเอ่ยด้วยสีหน้ามุ่งมั่น

อิปิ๊ละสายตาจากหน้าจอไอแพดที่ส่องแสงวิบวับสู้แสงแดดลามเลียปลายทุ่ง เธอจิบกาแฟดำจากแก้วสังกะสีคำใหญ่ก่อนจะหันมายิ้มกึ่งขันกึ่งเอ็นดูสถาปนิกหนุ่ม

“ช็อกน่ะช็อกแน่อ้ายกริช แต่สิช็อกเพราะความดีใจหรือสิช็อกเพราะงงจนตึ้บ ข่อยกะตอบบ่ได้เด้อ” อิปิ๊วางแก้วลง

“ไอ้ศูนย์อัจฉริยะของอ้ายน่ะ ฟังดูคือจั่งในหนังฝรั่งแท้ แต่พ่อข่อยน่ะเพิ่นอยู่กับดินมาทั้งชีวิต เพิ่นมองที่นาเป็น 'จิตวิญญาณ' บ่แม่น 'แผงวงจร' ...มาเถาะ มัวแต่กางแปลนอยู่เถียงนาพ่อกะบ่เห็นดอก ฟ้าวซ้อนท้ายซาเล้งข่อยไปบ้านข่อยหาพ่อพู้น”

กริชรีบเก็บไอแพดใส่เคสกันกระแทกอย่างดี คว้าสมุดสเก็ตช์ภาพแล้วกระโดดขึ้นซาเล้งคู่ใจของอิปิ๊ ทั้งคู่แล่นผ่านคันนาที่เต็มไปด้วยฝุ่นสีแดงจนมาถึงบ้านไม้ใต้ถุนสูงหลังงามของพ่อผู้ใหญ่บ้าน พ่อผู้ใหญ่นั่งเช็ดขวานอยู่บนแคร่ใต้ถุนบ้าน พอเห็นกริชกับอิปิ๊มาถึงก็รีบทักทาย

“อ้าว! ว่าจั่งใด๋สถาปนิกเมืองกรุง ตื่นมาแล้วแข้งขามีแรงปานวัวปานควายคือข่อยว่าบ่”

“แรงดีมากครับพ่อผู้ใหญ่ แต่ไอเดียผมมันแรงกว่า” กริชยิ้มสู้พลางวางไอแพดลงบนโต๊ะไม้ตัวยาวกลางใต้ถุนบ้าน

“วันนี้ผมอยากขอเวลาพ่อผู้ใหญ่สักครู่ ผมอยากนำเสนอโปรเจกต์ 'นาสีทอง' ครับ”

กริชเปิดหน้าจอปรากฏโมเดล 3 มิติของ "นาสีทอง" ที่เขาอดตาหลับขับตานอนร่างไว้ มันคือภาพฝันของสถาปนิกมีระบบเซนเซอร์วัดความชื้นใต้ดิน โดรนพ่นปุ๋ยอัตโนมัติ และระบบจัดการน้ำที่สั่งการผ่านมือถือ

“เอาล่ะครับพ่อผู้ใหญ่ ปิ๊... นี่คือผังนาโฉมใหม่” กริชเริ่มอธิบายด้วยแววตาเป็นประกาย

“ผมจะขุดร่องน้ำใหม่รอบที่ดินให้เป็นระบบปิด แล้วติดตั้งประตูน้ำไฟฟ้าควบคุมด้วยโซลาร์เซลล์ ตรงมุมโน้นจะเป็นโรงเรือนเพาะกล้าที่ใช้ระบบควบคุมอุณหภูมิ ส่วนพื้นที่ 50 ไร่นี้ เราจะไม่ใช้แรงงานคนหว่านแบบเดิม แต่จะใช้โดรนในการหว่านเมล็ดและพ่นน้ำหมักชีวภาพแทนครับ”

พ่อผู้ใหญ่บ้านขยับแว่นสายตา มองจุดเขียว ๆ แดง ๆ ในหน้าจอแล้วเกาหัวแกรก ๆ ส่วนอิปิ๊ชะโงกหน้าเข้ามาดูพลางขมวดคิ้ว

“อ้ายกริช... ไอ้ปุ่ม ๆ แดง ๆ นี่คืออิหยังนะ แล้วโดรนที่อ้ายว่า มันคือเครื่องบินบังคับของเด็กน้อยเบาะ”

“มันคือเทคโนโลยีการเกษตรครับปิ๊ มันจะช่วยให้เราทำงานแม่นยำขึ้น ไม่เหนื่อยแรง” กริชตอบอย่างมั่นใจ พ่อผู้ใหญ่เอ่ยขึ้นช้า ๆ

“ไอ้ระบบที่เจ้าว่าน่ะ มันเท่คักอยู่ดอก แต่เจ้าลืมไปอย่างหนึ่งเบาะเ ”

“ลืมอะไรครับ” กริชถามอย่างกระตือรือร้น

“เจ้าลืมว่า... นาบ้านเฮามันมีชีวิต” พ่อผู้ใหญ่วางขวานลง

“คลองไส้ไก่ที่เจ้าวาดมาเป๊ะ ๆ น่ะ ถ้าปีไหนน้ำหลากมาแรง ๆ มันสิเซาะตลิ่งพัง แล้วไอ้เซนเซอร์วัดดินน่ะ ถ้าบักทึกมันเดินไปเหยียบปึกเดียว มันสิยังวัดค่าได้อยู่เบาะลูก” อิปิ๊แอบพยักหน้าเห็นด้วยอยู่เงียบๆ พ่อผู้ใหญ่พูดต่อ

“การใช้เทคโนโลยีมันดี แต่บ้านเฮามันหาช่างมาซ่อมของพวกนี้ยากกว่าหาปลาในนาเด้อ ถ้าวันหนึ่งอินเทอร์เน็ตล่ม หรือแผงวงจรมันไหม้เพราะแดดเมืองไทย ข้าวเราจะไม่แห้งตายทั้งทุ่งเหรอ” กริชนิ่งไปทันที คำถามของพ่อผู้ใหญ่คือ "โจทย์หน้างาน" ที่เขาลืมคำนวณในสตูดิโอติดแอร์

“ผม... ผมอาจจะลืมมองเรื่องความทนทานของอุปกรณ์ในสภาพแวดล้อมจริงไปครับ” กริชยอมรับเสียงแผ่ว

“บ่เป็นหยังหลานเอ๊ย ไอเดียเจ้ามันดี แต่มันต้อง 'ไฮเทคผสมไฮทัช'” พ่อผู้ใหญ่ยิ้มให้กำลังใจ

“ถ้าเจ้าอยากเริ่มเปลี่ยนแปลง ก้าวแรกมันบ่แม่นการติดตั้งเซนเซอร์ แต่มันคือการปรับพื้นที่ให้เข้ากับธรรมชาติก่อน... ป่ะ! เดี๋ยวพ่อสิพาไปดูร้านวัสดุก่อสร้างในเมืองดูซิว่า อุปกรณ์ 'อัจฉริยะ' ของเจ้า มันสิหาซื้อได้ในรัศมีร้อยกิโลนี่เบาะ” กริชเริ่มเข้าใจแล้วว่า การปฏิวัติทุ่งนาสีทองไม่ได้เริ่มที่หน้าจอไอแพด แต่มันเริ่มจากการเข้าใจดิน ฟ้า อากาศ และข้อจำกัดของพื้นที่จริงๆ

กริชพยักหน้ารับคำท้าทายของพ่อผู้ใหญ่ เขาเก็บไอแพดลงกระเป๋าด้วยความรู้สึกที่เปลี่ยนไปเล็กน้อย ความมั่นใจแบบหนุ่มเมืองกรุงเริ่มถูกแทนที่ด้วยความสงสัยว่าโลกความจริงนอกแบบจำลอง 3 มิติหน้าตาเป็นอย่างไร

“ป่ะ! อ้ายกริช ขึ้นรถ!” พ่อผู้ใหญ่ตะโกนเรียก พลางเดินไปเปิดประตูรถกระบะคันเก่งของแกที่จอดอยู่ใต้ร่มไม้

“ปิ๊! ขึ้นมานำกันลูก เดี๋ยวมื้อนี่พ่อสิพา 'สถาปนิกเมืองกรุง' ไปเปิดหูเปิดตาเบิ่งตลาดวัสดุบ้านเฮาแน”

กริชและอิปิ๊กระโดดขึ้นไปนั่งเบาะหลัง รถกระบะพ่อผู้ใหญ่แล่นฝ่าฝุ่นสีแดงไปตามถนนลูกรัง กลิ่นดินและกลิ่นแดดพัดเข้ามาทางหน้าต่างรถ จนกระทั่งมาถึงร้าน "สมศักดิ์การค้า" ซึ่งเป็นร้านวัสดุก่อสร้างที่ใหญ่ที่สุดในละแวกหมู่บ้านโคกอีแหลว

หน้าร้านมีถังปูนวางเรียงราย มีม้วนลวดหนาม และสังกะสีแผ่นเลื่อมที่วางพิงผนังปูนเอาไว้ เฮียสมศักดิ์เจ้าของร้านนั่งกระดิกเท้าอ่านหนังสือพิมพ์อยู่ในเคาน์เตอร์ไม้เก่าๆ พอเห็นรถกระบะพ่อผู้ใหญ่มาจอด แกก็นิ่งไปนิดหนึ่งก่อนจะร้องทัก

"พ่อผู้ใหญ่"

“เฮียสมศักดิ์ นี่หลานชายแม่ใหญ่บุญมา เพิ่นอยากได้ของมาทำนาแบบอัจฉริยะน่ะ มีของตามลิสต์นี้บ่” พ่อผู้ใหญ่ตะโกนนำเข้าไปขณะพากริชเดินเข้าไปในร้าน

กริชก้าวเท้าเข้าไป ปาดเหงื่อบนหน้าผากแล้วเดินเข้าไปยื่นไอแพดโชว์หน้าจอรายการวัสดุให้เฮียสมศักดิ์ดู

“อาเฮียครับ ผมต้องการท่อ PVC เกรดหนาพิเศษสำหรับระบบแรงดันน้ำ, เซนเซอร์วาล์วไฟฟ้า 12 โวลต์แบบโซลินอยด์, แล้วก็แผ่นโพลีคาร์บอเนตใสสำหรับทำหลังคาโรงเรือนครับ อ้อ... ถ้ามีชุดบอร์ดควบคุม Arduino ด้วยจะดีมากเลยครับ” เฮียสมศักดิ์ค่อย ๆ ลดหนังสือพิมพ์ลง มองหน้ากริชสลับกับมองหน้าจอไอแพดเหมือนเห็นตัวประหลาดจากต่างดาว แล้วก็หลุดขำออกมาจนพุงกระเพื่อม

“อะไรนะหลาน วาล์วไฟฟ้า แผ่นโพลีอะไรนะ ที่ร้านเฮียมีแต่สังกะสีแผ่นเรียบกับแผ่นลอน, ท่อเกษตรสีฟ้าทั่วไปเกรดธรรมดา, แล้วก็ปูนตราช้าง... อ้อ! ถ้าอยากได้ตัวควบคุมน้ำ เฮียมีแต่วงกบไม้กับบานพับเหล็กนะ เอาไปประยุกต์เอาเองได้ไหม” กริชยืนอึ้งไปครู่ใหญ่

“แล้ว... แล้วสายไฟสำหรับโซลาร์เซลล์เกรดที่ใช้กับตู้คอนโทรลล่ะครับ”

“มีแต่สายไฟบ้านสีขาวธรรมดานั่นล่ะหลานเอ๊ย... ของแปลก ๆ ที่หลานว่ามาน่ะ เฮียว่าต้องสั่งจากกรุงเทพฯ พู้นล่ะ หรือไม่กะต้องขับรถเข้าตัวเมืองอุบลฯ ไปดูร้านใหญ่ ๆ พู้น” เฮียสมศักดิ์พ่นควันบุหรี่มวนโต

“แต่อย่าลืมนะหลาน ทางเข้านาเจ้าช่วงหน้าฝนหรือตอนน้ำหลากน่ะ รถสิบล้อส่งของจากเมืองมันเข้าบ่ได้เด้อ ถนนมันขาด”

กริชเดินคอตกออกมาที่รถกระบะ ในมือมีเพียงเทปพันเกลียวกับกาวทาท่อที่เขาหยิบติดมือมาเพราะเกรงใจเฮียสมศักดิ์ เขาพิงตัวข้างรถมองดูความว่างเปล่าของรายการวัสดุที่ไม่มีอะไรหาได้เลยในพื้นที่

“เป็นจั่งใด๋อ้ายกริช เจอ 'ของจริง' เข้าไป อัจฉริยะสิพักผ่อนก่อนบ่” อิปิ๊เย้าหยอกพลางยื่นขวดน้ำเย็นให้

“ไม่มีเลยปิ๊... แม้แต่ท่อสเปกที่ผมต้องการยังไม่มี แล้วผมจะสร้างระบบน้ำอัจฉริยะได้ยังไง ในเมื่อสายไฟพื้นฐานยังหาที่นี่ไม่ได้เลย” กริชบ่นอย่างหัวเสียพลางมองไปที่ทางถนนที่ขรุขระ พ่อผู้ใหญ่เดินเข้ามาตบไหล่กริชดัง ปึก!

“หลานกริช... พ่อบอกแล้วว่าก้าวแรกมันบ่แม่นเครื่องจักร การที่เจ้าสิเปลี่ยนนา 50 ไร่ให้เป็นทอง เจ้าต้องออกแบบจากสิ่งที่เจ้ามี ไม่ใช่สิ่งที่เจ้าอยากได้” พ่อผู้ใหญ่ชี้ไปที่กองไม้ไผ่ที่ชาวบ้านมาวางพิงไว้หลังร้านวัสดุ

“ไอ้เซนเซอร์วาล์วไฟฟ้าของเจ้ามันแพงคัก แต่ถ้าเจ้าใช้รอก ใช้ไม้ไผ่ ใช้แรงโน้มถ่วงน้ำที่ไหลลงจากสระ... เจ้ากะคุมน้ำได้คือกัน แถมเสียกะซ่อมเองได้ ช่างหวังเพิ่นกะช่วยเจ้าได้”

กริชนิ่งไป สายตามองดูท่อ PVC สีฟ้าที่หน้าร้านสลับกับกองไม้ไผ่ คำพูดของพ่อผู้ใหญ่เหมือนกระตุกหนวดสถาปนิกของเขาให้ตื่นขึ้น ถ้าเขาออกแบบตึกระฟ้าด้วยคอมพิวเตอร์ได้ ทำไมเขาจะออกแบบ "ระบบไฮเทคในคราบวัสดุพื้นบ้าน" ไม่ได้

“จริงด้วยครับพ่อผู้ใหญ่...” กริชเงยหน้าขึ้น แววตาเริ่มกลับมามีประกาย

“ถ้าหาซื้อไม่ได้ ผมจะออกแบบมันขึ้นมาใหม่จากของในหมู่บ้านนี่แหละ! ปิ๊! พ่อผู้ใหญ่ครับ พาผมไปโรงไม้ลุงหวังด่วนเลยอิปิ๊ฉีกยิ้มกว้าง

“เออ! มันต้องจั่งซี้สิอ้ายกริช! พ่อ... ฟ้าว ออกรถ พาสถาปนิกบ้านเฮาไปหาลุงหวังเร็ว”