ตอนที่ 22: ตลาดแลง

บรรยากาศภายในศาลากลางบ้านค่อยๆ ผ่อนคลายลงหลังจากเสียงมอเตอร์ไซค์ของบักรุ่งแผดคำรามจางหายไปพร้อมกับฝุ่นสีแดงที่ตลบอบอวล กำนันพงษ์เดินลงจากศาลาด้วยใบหน้าเรียบเฉยแต่แฝงไปด้วยความหนักใจที่ลูกชายตัวดีดันไปวางเดิมพันใหญ่โต ส่วนชาวบ้านคนอื่นๆ เริ่มทยอยแยกย้ายกันไปจับกลุ่มคุยถึงเรื่อง "ศึกดำนา" ที่กำลังจะเกิดขึ้นในอีกไม่กี่วันข้างหน้า บนศาลาตอนนี้เหลือเพียงย่าบุญมา กริช อิปิ๊ และพ่อผู้ใหญ่บ้านที่ยังคงยืนขมวดคิ้วมองดูเศษเชือกไนลอนที่มีรอยมีดครูดจนรุ่งริ่งในมือของอิปิ๊

“มันเอาคักอีหลีเนาะบักอันนี่” พ่อผู้ใหญ่ส่ายหน้าพลางถอนหายใจ

“กริชเอ๊ย... ลุงขอโทษแทนบักรุ่งมันนำเด้อ มันเป็นเด็กน้อยใจร้อน มักเอาชนะจนลืมหูลืมตาบ่ขึ้น แต่มึงกะคือไปรับคำท้ามันหลาน การดำนาหน้าแล้งในดินนาสีทองมันบ่แม่นเรื่องเล่นๆ เด้ ดินมันเหนียวสิปักลงกะยาก สิถอนเท้าขึ้นกะลำบาก” กริชยิ้มให้พ่อผู้ใหญ่ด้วยแววตาที่ยังคงความมุ่งมั่น

“ไม่เป็นไรครับลุง ผมถือว่ามันเป็นบททดสอบ ถ้าผมจะอยู่ที่นี่และพัฒนาที่นี่จริง ๆ ผมก็ต้องทำให้เห็นว่าผมไม่ได้มาแค่สั่งงานหรือขีดเขียนในไอแพด แต่ผมพร้อมจะลงไปคลุกโคลนกับทุกคน” ย่าบุญมาเดินเข้ามาตบบ่าหลานชายเบาๆ แววตาของหญิงชราที่เคยกังวลบัดนี้เปลี่ยนเป็นประกายแห่งความเชื่อมั่น

“ย่าเห็นดีนำเจ้า ในเมื่อมันดูถูกคนเมืองกรุงว่าหยิบโหย่ง เจ้ากะต้องแสดงให้มันเห็นว่าสมองคนเฮามันกะช่วยทุ่นแรงกายได้ คือดั่งประตูน้ำที่เจ้าเฮ็ดนั่นล่ะ” ย่าหันไปหาอิปิ๊ที่ยืนกำมือแน่นอยู่ข้างๆ

“ปิ๊... ย่าฝากหลานชายย่านำเด้อ อาทิตย์ที่สิฮอดนี่ เคี่ยวเข็ญมันให้หนัก อย่าให้มันเสียชื่อสถาปนิกบ้านนาเฮาเด้อ”

“บ่ต้องห่วงเลยจ้าย่า” อิปิ๊ตอบเสียงดังฟังชัดพลางหันมามองกริชด้วยสายตาเจ้าเล่ห์

“อ้ายกริชเตรียมตัวไว้เลยเด้อ ปิ๊สิบ่ให้พักจนกว่าสิปักดำตรงแถวปานไม้บรรทัด พรุ่งนี้ตีห้า... ปิ๊สิไปปลุกอ้ายที่บ้านห้ามสายแม้แต่นาทีเดียว”

หลังจากส่งย่าบุญมากลับบ้าน กริชและอิปิ๊ก็กลับมาที่นาสีทองเพื่อสำรวจแปลงนาที่จะใช้แข่งขัน แสงแดดยามเย็นทอดเงายาวลงบนพื้นน้ำที่ขังเต็มเปี่ยม กริชนั่งลงบนขอบคันนาพนมมือไหว้เจ้าที่เจ้าทางตามความเชื่อที่ย่าเคยสอน กริชหลับตาลงกึ่งหนึ่งริมฝีปากขยับร่ายมนตร์บอกกล่าวเจ้าที่เจ้าทางด้วยเสียงพึมพำแต่หนักแน่น

"สาธุ... ลูกชื่อกริช เป็นหลานของย่าบุญมา ลูกชายพ่อไกรเจ้าของผืนแผ่นดินแปลงนี้ วันนี้ได้มาเหยียบย่ำที่ดินตรงนี้ ขอขมาลาโทษหากทำอะไรล่วงเกินไปโดยไม่รู้ตัว และขออนุญาตเจ้าที่เจ้าทาง เจ้าทุ่งเจ้าท่า ช่วยคุ้มครองปกป้องกันภัย ให้ลูกทำงานได้ราบรื่น ปลอดภัยจากอันตรายทั้งปวงด้วยเถิด"

แรงอธิษฐานนั้นดูจะส่งผลให้บรรยากาศรอบตัวเริ่มขลังขึ้นอย่างประหลาด เขาโน้มตัวลงใช้มือขวาแตะพื้นดินเบาๆ ก่อนจะหยิบเศษดินขึ้นมาเพียงปลายนิ้วแล้วนำมาเจิมที่หน้าผาก เป็นการฝากตัวเป็นลูกหลานพระแม่ธรณี เพื่อขอให้แผ่นดินนี้หนุนนำพละกำลังและคุ้มครองดวงชะตาในการศึกที่กำลังจะมาถึง

“อ้าย... ยังสิเบิ่งไอแพดอีกเบาะ ในตมมันไม่มีไวไฟเด้ออ้าย” อิปิ๊เอ่ยแซวพลางนั่งลงข้างๆ

“ผมไม่ได้จะเล่นเน็ตหรอกปิ๊” กริชหันหน้าจอที่เต็มไปด้วยกราฟและตัวเลขให้อิปิ๊ดู

“ผมกำลังคำนวณ 'ความเร็วในการปัก' กับ 'มุมการถอย' ถ้าบักรุ่งมันเน้นความไว มันจะเสียแรงเปล่าในช่วงท้ายเพราะความเหนื่อยล้า แต่ถ้าผมใช้ระบบที่คงที่ ผมจะแซงมันได้ในครึ่งหลัง” อิปิ๊มองหน้ากริชแล้วหลุดหัวเราะออกมา

“อ้ายกริช... อ้ายนี่มันคนบ้าวิศวกรรมอีหลีเนาะ แต่ปิ๊จะบอกอะไรให้อย่างหนึ่ง การดำนามันบ่ใช่แค่คณิตศาสตร์"

"แต่มันคือการคุยกับดิน คุยกับต้นกล้า ถ้าอ้ายเครียดเกินไป ต้นข้าวอ้ายมันสิบ่โตเด้” อิปิ๊ขยับเข้ามาใกล้ พลางหยิบต้นกล้าที่วางอยู่ใกล้ๆ มาส่งให้กริช

“พรุ่งนี้ปิ๊สิสอนอ้ายเรื่อง 'จังหวะหัวใจ' การปักดำที่ไวที่สุดคือการปักตามจังหวะหายใจ อ้ายต้องลืมไอแพดไปบ้าง แล้วฟังเสียงดินดูดเท้าอ้าย... ถ้าอ้ายทำได้ บักรุ่งกะสู้ไม่ได้หรอก”

กริชมองสบตาอิปิ๊ ท่ามกลางบรรยากาศเงียบสงบของทุ่งนายามโพล้เพล้ เขาเริ่มรู้สึกว่าการท้าทายครั้งนี้ไม่ได้เป็นเพียงการแข่งเพื่อเอาชนะคนกวนประสาทอย่างบักรุ่ง แต่มันคือการเรียนรู้ที่จะเชื่อมโยงตัวเองเข้ากับจิตวิญญาณของบ้านเกิด

“ปิ๊... ขอบคุณนะที่อยู่ข้างผมเสมอ ถ้าไม่มีปิ๊ ผมคงหน้าหักไปตั้งแต่วันแรกที่เจอประตูน้ำแล้ว” กริชพูดด้วยน้ำเสียงจริงใจ อิปิ๊หน้าแดงซ่านท่ามกลางแสงสลัว เธอรีบลุกขึ้นยืนแล้วปัดฝุ่นที่ผ้าซิ่น

“โอ๊ย! อย่าฟ้าวขอบใจ ปิ๊สิเขี้ยวอ้ายจนหลังเดาะแน่ ๆ ไปเถอะอ้าย กลับไปพักผ่อน พรุ่งนี้ นรกของอ้าย สิเริ่มต้นขึ้นแล้ว”

กริชหัวเราะร่าพลางเดินตามหลังสาวไทบ้านคนเก่งไปบนคันนา ในใจของเขาเต็มไปด้วยแผนการ และในมือของเขาเริ่มมีรอยหยาบกร้านจากการทำงานหนัก รอยเหล่านี้เองที่จะเป็นเครื่องพิสูจน์ศักดิ์ศรีของเขาในวันแข่งที่กำลังจะมาถึง

หลังจบบทสนทนาที่ริมคันนา กริชและอิปิ๊เดินกลับมาที่รถกระบะคู่ใจ กริชอาสาขับรถไปส่งอิปิ๊ที่บ้านผู้ใหญ่บ้านตามระเบียบ แต่ก่อนจะถึงทางเข้าหมู่บ้านรถต้องอ้อมออกไปอีกทาง สายตาของกริชก็ไปสะดุดเข้ากับแสงไฟวับแวมจากตะเกียงและหลอดนีออนหน้ารถเข็นที่ตั้งเรียงรายอยู่สองข้างทางถนนลูกรัง

“ปิ๊... แวะตลาดนัดเย็นตรงนั้นหน่อยได้ไหม ผมอยากหาอะไรไปตุนไว้ให้ย่าหน่อย” กริชเอ่ยชวน

“ได้จ้าอ้าย ตลาดแลงบ้านเฮามีของดีหลายเด้อ แต่อ้ายกริชสิกินเป็นเบาะ” อิปิ๊หัวเราะร่าขณะที่รถจอดสนิท

บรรยากาศตลาดแลง (ตลาดเย็น) ของหมู่บ้านโคกอีแหลวคึกคักไปด้วยชาวบ้านที่เลิกงานจากนา กลิ่นควันไฟจากเตาถ่านที่ย่างปลาดุกและหมูพวงลอยอบอวล กริชเดินตามอิปิ๊เข้าไปด้วยความตื่นตาตื่นใจ สิ่งของที่วางเรียงรายอยู่บนแผงไม้ไผ่หลายอย่างทำให้สถาปนิกหนุ่มต้องหยุดมองด้วยความฉงน

“ปิ๊... นั่นคืออะไร ทำไมมันดูเหมือนแมลงปีกแข็งสีดำๆ เต็มถาดเลย” กริชชี้ไปที่ถาดสังกะสีใบใหญ่

“โอ๊ย! นั่น ‘แมงคาม’ จ้าอ้าย เพิ่นเอาไว้ให้เด็กน้อยเล่นชนกัน หรือบางคนกะเอาไปคั่วกิน แซ่บเด้อ” อิปิ๊อธิบายพลางยิ้มขำเมื่อเห็นกริชขยับตัวถอยห่างเล็กน้อย กริชเดินต่อไปยังแผงข้างๆ เห็นก้อนสีขาวๆ กลมๆ บรรจุอยู่ในห่อใบตอง

“แล้วนี่ล่ะ ขนมไทยเหรอ”

“บ่แม่นขนมจ้าอ้าย นั่นมัน ‘ไข่มดแดง’ ของหายากปานทองคำพู้นล่ะ เอาไปแกงใส่ผักหวานหรือหมกใส่ไข่ แซ่บลืมบ้านเลขที่เลยล่ะอ้ายกริช อยากลองเบาะ” อิปิ๊ทำท่าจะหยิบให้ แต่กริชรีบโบกมือพัลวัน

“เอาไว้ก่อนปิ๊... ผมยังไม่พร้อมสำหรับทองคำชนิดนี้” กริชยิ้มแห้ง ๆ ก่อนจะหันไปสนใจตะกร้าใบหนึ่งที่วางอยู่บนพื้น มีพืชรูปร่างประหลาด ผิวมันๆ สีเขียวเข้ม

“อันนี้ล่ะปิ๊ เหมือนฝักถั่วแต่มันดูใหญ่และเบี้ยว ๆ”

“อันนั้น ‘บักบ้า’ หรือฝักสะบ้าจ้า เอาไว้เล่นสะบ้างานบุญ หรือเอามาสระผมกะได้เด้อ”

กริชเดินสำรวจต่อไปเรื่อยๆ เขาพบกับ ‘ปลาจ่อม’ ที่ส่งกลิ่นแรงจนเขาต้องขยับจมูกหนี และ ‘หน่อไม้ไร่’ ที่เผาจนเปลือกดำกรอบ เขาเริ่มเข้าใจว่าวิถีชีวิตที่นี่ผูกพันกับธรรมชาติอย่างลึกซึ้ง ทุกอย่างรอบตัวคืออาหารและเครื่องมือเครื่องใช้ กริชตัดสินใจซื้อแค่ปลาดุกย่าง ข้าวจี่ และผลไม้นิดหน่อยพอประทังหิว เมื่อกลับขึ้นรถและขับมาถึงหน้าบ้านผู้ใหญ่บ้าน กริชจอดรถนิ่งอยู่ครู่หนึ่ง ความเงียบของชนบทแผ่ซ่านเข้ามาในรถ

“ปิ๊... ขอบคุณมากนะสำหรับวันนี้ ที่ช่วยปกป้องผมตอนอยู่ที่ศาลา” กริชเอ่ยขึ้นเบา ๆ อิปิ๊ที่กำลังจะเปิดประตูรถชะงักหันมามอง แสงไฟหน้าปัดรถทำให้เห็นดวงตาที่เป็นประกายของเธอ

“บ่เป็นหยังดอกอ้าย คนบ้านเฮาถ้าตั้งใจจริง ปิ๊เชื่อว่าผีปู่ตาเจ้าทุ่งเจ้าท่าเพิ่นสิคอยคุ้มครอง อ้ายกริชกะเป็นคนดี... ปิ๊เบิ่งออก”

“พรุ่งนี้ตีห้า... ผมจะรอนะครับ ครูปิ๊” กริชยิ้มให้

“เตรียมใจไว้อาลัยได้เลยอ้ายกริช นรกโคลนตมรออ้ายอยู่” อิปิ๊ยิ้มกว้างก่อนจะโดดลงจากรถแล้ววิ่งเข้าบ้านไป ทิ้งให้กริชนั่งยิ้มอยู่คนเดียวท่ามกลางความมืด

กริชขับรถกลับบ้านย่าด้วยใจที่พองโต เขาไม่ได้กลัวคำท้าของบักรุ่งอีกต่อไป แต่เขากลับตื่นเต้นที่จะได้ตื่นมาเรียนรู้ "ลมหายใจของต้นกล้า" ในเช้าวันพรุ่งนี้ รอยดินที่หน้าผากยังคงอยู่ราวกับเป็นเครื่องเตือนใจว่า บัดนี้... เขาคือส่วนหนึ่งของแผ่นดินนี้อย่างแท้จริงแล้ว