ตอนที่ 23: บทเรียนแรกแห่งความอดทน

ความมืดมิดยังคงปกคลุมทุ่งนาสีทอง มีเพียงเสียงจิ้งหรีดเรไรที่เริ่มแผ่วลงท่ามกลางไอหมอกจางๆ ที่ลอยเหนือผิวน้ำ กริชกำลังจมอยู่ในนิทราอันแสนหวานบนแคร่ไม้ไผ่ที่เถียงนา ทว่า...

แก๊ง... แก๊ง... แก๊ง...

เสียงระฆังจากวัดเคาะตีบอกเวลาเช้ามืดดังแว่วมาตามลม ตัดสลับกับความเงียบสงัดของท้องทุ่ง แต่ในจังหวะที่กริชกำลังจะพลิกตัวเพื่อเคลิ้มหลับต่ออีกนิด เสียงประหลาดที่คุ้นเคยก็แทรกซึมผ่านม่านหมอกเข้ามา

“โชก... เชก... ปัง ปัง ปัง”

มันคือเสียงเหล็กกระทบกันของรถซาเล้งคู่ใจของ "อิปิ๊" ที่ดังสะเทือนเลื่อนลั่นมาแต่ไกล เครื่องยนต์เก่ากะทัดรัดส่งเสียงสำลักเป็นระยะๆ พร้อมกับเสียงโครงเหล็กที่เขย่ากุกกักไปตามคันนาที่ขรุขระ

“แปร๊นนนนนน”

เสียงแตรลมแบบบีบมือที่ติดอยู่กับแฮนด์รถถูกกดรัวๆ เป็นสัญญาณปลุกชั้นดีที่ทำเอากริชถึงกับสะดุ้งสุดตัวจนเกือบตกแคร่ หมดกัน... นิทราอันแสนหวานที่ถูกแทนที่ด้วยเสียงโวยวายของเครื่องยนต์และกลิ่นควันจางๆ จากรถซาเล้งที่กำลังมุ่งหน้าตรงมายังเถียงนาของเขา

“ตื่น ตื่นได้แล้วอ้ายกริช ตีห้าตรงเป๊ะ วินัยต้องมาก่อนสิไปสู้กับบักรุ่งเด้อ”

เสียงตะโกนดั่งฟ้าผ่าพุ่งตรงเข้าแก้วหู พร้อมกับเสียงเคาะหลังคาตรงห้องนอนจนกริชสะดุ้งสุดตัว เขาแทบจะกลิ้งตกเตียง ควานหามือถือและไอแพดด้วยความมึนงง แสงจากไฟฉายคาดศีรษะของอิปิ๊ส่องวาบเข้ามาจนเขาต้องหรี่ตา

“ปิ๊... นี่มันเพิ่งตีห้าเองนะ พระยังไม่ทันออกบิณฑบาตเลย” กริชพึมพำเสียงพร่า

“พระเพิ่นบ่ได้ไปท้าแข่งดำนากับไผ่นี่จ้า แต่อ้ายน่ะท้าเขาไว้” อิปิ๊ยืนเท้าสะเอวอยู่ข้างล่าง ในมือข้างหนึ่งถือคานหาบไม้ไผ่ที่แขวนตะกร้าใส่กล้าข้าวไว้จนเต็มทั้งสองข้าง

“ลงมาเร็วๆ ปิ๊เตรียมอุปกรณ์มาพร้อมแล้ว มื้อนี้เฮาสิซ้อมการทรงตัวกับ ‘คานหาบมรณะ’ นี่ล่ะ”

เสียงไก่ขันระงมรับรุ่งอรุณ กริชวักน้ำในตุ่มดินเผาขึ้นล้างหน้า ความเย็นจัดของน้ำค้างที่แทรกซึมอยู่ในตุ่มทำให้เขาพ่นลมหายใจออกมาเป็นไอจางๆ ความง่วงงุนมลายหายไปในพริบตา เขาก้าวเดินลงจากเรือนไม้หลังใหญ่ในชุดเสื้อยืดสีเข้มมัดกล้ามที่เริ่มชัดขึ้นจากการตรากตรำงานหนักในช่วงหลายวันที่ผ่านมา ขากางเกงขาก๊วยถูกม้วนขึ้นจนถึงเหนือเข่า พร้อมลุยสนามรบสีดำที่เรียกว่า "ขี้ตม"

“กริชเอ๊ย... ปิ๊เอ๊ย... มากินข้าวกันก่อนหลาน อย่าฟ้าวใจร้อนออกไปตากแดดตากลมตอนท้องกิ่ว” เสียงย่าบุญมาดังมาจากชานเรือน

บนโตกไม้ไผ่มีข้าวเหนียวร้อน ๆ ควันฉุย พร้อมกับแจ่วบองรสจัดจ้านและไข่ต้มยางมะตูม ย่าบุญมาปั้นข้าวเหนียวใส่กระติ๊บมาส่งให้หลานทั้งสอง

“กินเยอะ ๆ เด้อศึกมื้อนี้มันใหญ่หลวงนัก แฮงกายสิบ่มีถ้าท้องมันไม่อิ่ม”

กริชและอิปิ๊นั่งล้อมวงจ้ำแจ่วบองกันอย่างรวดเร็ว กลิ่นปลาร้าสับสมุนไพรช่วยปลุกอะดรีนาลีนในร่างกายให้พลุ่งพล่าน กริชรู้สึกถึงพลังงานที่ซึมซาบเข้าสู่ร่างกาย มันไม่ใช่แค่พลังงานจากคาร์โบไฮเดรต แต่มันคือพลังจากความเมตตาของย่าที่ส่งผ่านอาหารมื้อเช้า เมื่ออิ่มหนำ อิปิ๊ก็ไม่ปล่อยเวลาให้เสียเปล่า เธอเดินนำกริชไปที่กองกล้าข้าวที่ถอนเตรียมไว้ตั้งแต่เมื่อวาน

เมื่อมาถึงแปลงนาที่ย่าบุญมาให้คนมาสูบน้ำใส่เตรียมไว้ตั้งแต่เมื่อคืน กริชถึงกับยืนนิ่ง ภาพตรงหน้าคือผืนนาที่น้ำปริ่มดินจนกลายเป็นสีช็อกโกแลตเข้ม เสียงเครื่องยนต์รถไถเดินตามดังสนั่น ตึกๆๆๆๆ ลุงหวังกำลังบังคับรถไถตลบดินจนเละกลายเป็นเลนละเอียด เพื่อให้พร้อมสำหรับการฝึกปักกล้าในเช้าวันนี้

“นี่ล่ะอ้ายกริช ‘ห้องเรียนมรณะ’ ของอ้าย!” อิปิ๊ประกาศก้องท่ามกลางเสียงรถไถ

“ลุงหวังเพิ่นนวดดินให้จนนิ่มพ้อมปักแล้ว แต่อ้ายต้องข้ามคันนานี่ไปให้ได้ก่อน”

“เบิ่งปิ๊เด้ออ้ายกริช เดินตามรอยเท้าปิ๊ ห้ามว่อกแว่ก ห้ามมองอย่างอื่น”

อิปิ๊ก้าวเดินบนคันนาที่ทั้งแคบและลื่นจากน้ำค้างอย่างคล่องแคล่ว คานหาบของเธอแกว่งไกวไปตามจังหวะเดินอย่างเป็นธรรมชาติ กริชพยายามก้าวตามแต่ทว่า...

แฉลบ!

“เฮ้ย!” กริชเสียหลักเพราะดินริมคันนาอ่อนตัว คานหาบเอียงกระเท่เร่ทำให้เขาสูญเสียการควบคุม ร่างของสถาปนิกหนุ่มเกือบจะไถลลงไปในร่องน้ำข้างคันนา

“วิดพื้น 5 ที ปฏิบัติ!” อิปิ๊สั่งเสียงเข้ม

“บอกแล้วไงว่าห้ามฝืนแรงไม้คาน อ้ายต้องใช้ 'เอว' รับแรงเหวี่ยง ไม่ใช่ใช้แค่ไหล่”

กริชวางคานหาบลงอย่างระมัดระวัง แล้วก้มลงวิดพื้นบนคันนาที่เปื้อนฝุ่นดิน 1... 2... 3... 4... 5... เขาเงยหน้าขึ้นปาดเหงื่อที่เริ่มซึม แววตาไม่ได้โกรธเคือง แต่กลับเต็มไปด้วยความท้าทาย

“เอาใหม่ปิ๊... ผมเริ่มจับจังหวะมันได้แล้ว” กริชยกคานหาบขึ้นบ่าอีกครั้ง คราวนี้เขาไม่มองแค่พื้นดิน แต่เขาใช้ประสาทสัมผัสรับน้ำหนักที่ถ่ายเทไปมา เขาเริ่มเดินได้นิ่งขึ้น ความนิ่งที่เกิดจากการ 'ยอมรับ' น้ำหนักของแผ่นดิน ไม่ใช่การฝืนสู้

เมื่อมาถึงจุดที่ลุงหวังไถดินจนเนียน อิปิ๊กระโดดลงไปในโคลนที่ลุงหวังเพิ่งนวดเสร็จใหม่ๆ ดัง จ๋อม! กลิ่นโคลนสาบควายผสมกลิ่นไอดินลอยแตะจมูก

“มาอ้าย... ลงมาเรียนรู้วิธีการปักชีวิตลงดิน”

กริชก้าวลงไปในโคลนดูดที่นุ่มและเหนียว เขาคว้ากำกล้าขึ้นมาหนึ่งมัดตามที่อิปิ๊สอน “แบ่งกล้าออกมาแค่ 3-4 ต้น ต่อกอเด้ออ้าย อย่าโลภเอาเยอะ เดี๋ยวข้าวมันสิแย่งธาตุอาหารกัน” อิปิ๊เริ่มสาธิต จังหวะของเธอคือการ

“จิก-ปัก-ถอย” ที่รวดเร็วและแม่นยำ ปลายเท้าถอยหลังเป็นเส้นตรง มือซ้ายถือมัดกล้า มือขวาหยิบและปักลงสู่โคลนอย่างนุ่มนวลแต่แน่นหนา

“ลองดูอ้ายกริช... นึกว่ากำลังปักหมุดในแบบแปลนของอ้ายนั่นล่ะ แต่คราวนี้กระดาษของอ้ายคือดินและปากกาของอ้ายคือต้นข้าว”

กริชก้มตัวลง หลังของเขาโค้งขนานกับผิวน้ำ เขาพยายามปักต้นกล้าแรกลงไป แต่ดินเหนียวที่เพิ่งถูกไถมาใหม่ๆ กลับดูดนิ้วเขาไว้จนต้นกล้าลอยตุ๊บป่องขึ้นมาเหนือผิวน้ำ

“อ้ายกริช! ข้าวลอยน้ำแบบนั้นมันสิโตได้จั่งใด๋” อิปิ๊ดุพลางหัวเราะ

"เอาใหม่... กดลงไปให้ถึงชั้นดินลึก แต่อย่าลึกจนมิดยอด”

กริชสูดหายใจลึก เขาเริ่มมองเห็นจังหวะที่อิปิ๊สอน เขาใช้ความนิ่งแบบสถาปนิกมาประยุกต์ ปรับองศามือให้เอียงเล็กน้อยเพื่อลดแรงต้านของน้ำ ปึด! คราวนี้ต้นกล้าตั้งตรงสง่างามท่ามกลางเลนสีดำ

“ดีมากอ้าย! นั่นล่ะ... เริ่มเป็นผู้เป็นคนขึ้นมาแน่แล้ว” อิปิ๊ชมพลางยิ้มกว้างจนเห็นฟันขาว

ทั้งวันนั้น กริชใช้เวลาอยู่กลางแดดที่เริ่มแผดเผา หลังของเขาปวดร้าว มือเริ่มพอง แต่หัวใจเขากลับเต้นแรงอย่างที่ไม่เคยเป็นมาก่อน เขาเริ่มเข้าใจแล้วว่าทำไมบักรุ่งถึงกล้าท้าเขา เพราะงานนี้มันคือการใช้ 'ชีวิต' แลกกับ 'ผลผลิต' จริงๆ

เมื่อเข็มนาฬิกาเคลื่อนเข้าสู่ช่วงบ่าย แสงแดดจัดจ้าแผดเผาจนไอน้ำเหนือท้องนาลอยขึ้นมาเป็นริ้วๆ ความร้อนระอุทำเอาแผ่นหลังของกริชแสบพอง และความปวดร้าวจากการก้มโค้งซ้ำๆ เริ่มส่งสัญญาณเตือนไปทั่วกระดูกสันหลัง อิปิ๊ที่มองดูอยู่เห็นจังหวะการปักของกริชเริ่มช้าลง และมือที่เคยนิ่งเริ่มสั่นเทา เธอจึงยกมือขึ้นเหนือหัวแล้วตะโกนบอกลุงหวังให้หยุดรถไถ

“เซา ๆ อ้ายกริช พอก่อนมื้อนี้ ขืนอ้ายปักต่อ มีหวังหน้ามืดจมตมสิบ่คุ้มกัน” อิปิ๊ตะโกนบอกพลางกวักมือเรียก

“ขึ้นมาพักใต้ร่มหูกวางนี่มา ปิ๊เตรียมของดีไว้ถ่าแล้ว”

กริชพยุงร่างที่เต็มไปด้วยโคลนขึ้นมาจากแปลงนาอย่างยากลำบาก ขาของเขาหนักอึ้งราวกับถูกถ่วงด้วยตะกั่ว เขาค่อยๆ เดินไปล้างเนื้อล้างตัวในรางน้ำใสที่ไหลมาจากประตูน้ำไม้แดง ความเย็นของน้ำช่วยบรรเทาความร้อนในร่างกายได้เพียงชั่วครู่ ก่อนจะทรุดตัวลงนั่งบนแคร่ไม้ไผ่ใต้ร่มเงาไม้ใหญ่ อิปิ๊เดินยิ้มร่าเข้ามาพร้อมกับกระบอกไม้ไผ่ที่บรรจุน้ำสมุนไพรแช่เย็นเจี๊ยบ และถาดสังกะสีที่มี “แตงโมลูกโต” ผ่าซีกสีแดงสดน่ากิน

“เอ้า จิบน้ำเก๊กฮวยป่าเย็น ๆ นี่ก่อนอ้าย แล้วกะกินแตงโมหวานๆ นี่ซะ มันสิช่วยคลายร้อนข้างใน” อิปิ๊ส่งกระบอกน้ำให้

กริชดื่มน้ำรวดเดียวเกือบหมดกระบอกความหวานเย็นซ่านไปถึงหัวใจ เขาหยิบแตงโมขึ้นมากัดคำโตความฉ่ำของมันทำให้เขารู้สึกเหมือนได้รับพลังชีวิตกลับคืนมาหลังจากที่ล้ามาหลายชั่วโมง

“ขอบคุณนะปิ๊... ผมไม่เคยคิดเลยว่าแตงโมธรรมดาๆ จะอร่อยได้ขนาดนี้”

“กะแม่นตั๊วอ้าย อยู่เมืองกรุงอ้ายกินในห้องแอร์ มันบ่เห็นค่าของความเย็นหรอก” อิปิ๊นั่งลงข้างๆ พลางหยิบพัดใบตาลมาโบกให้เขา

“มื้อบ่ายนี้ปิ๊สิบ่ให้อ้ายลงนาแล้ว แต่อ้ายต้องนั่งเบิ่งแทน”