جميع فصول : الفصل -الفصل 70

CATRIONA’S POVIlang araw na ang lumipas mula noong gabing iyon na nag-usap kami nang masinsinan sa aming tahanan, ngunit hanggang ngayon ay hindi pa rin maalis sa isip ko ang bawat ekspresyon at salitang binitawan ni Kael. Ang bigat ng kanyang damdamin, ang lungkot na nakaukit sa kanyang mga mata, at ang matinding galit na hindi niya naitago—lahat iyon ay parang paulit-ulit na humahampas sa puso ko sa tuwing nag-iisa ako. Alam kong bata pa siya, alam kong marami pa siyang hindi lubos na naiintindihan sa pagiging matanda at sa gulo ng damdamin, ngunit ang kanyang nararamdaman ay totoo, seryoso, at hindi basta-basta mawawala sa isang iglap lamang. Hindi ito parang laro na kapag nagsawa ka na ay ibabalik mo na lang sa dati. Ito ay tungkol sa kanyang pagkatao, sa kanyang pinagmulan, at sa sakit na dulot ng taong dapat sana ay unang nagtanggol at nagmahal sa kanya.Isang hapon, pagkatapos naming kumain ng meryenda at maghanda para sa susunod na araw ng klase, narinig namin ang pamilyar na

CATRIONA’S POVIsang araw, habang nasa labas kami ng bakuran—ako ay naglilinis ng mga damo at nag-aayos ng halaman, habang si Kael ay naglalaro ng sarili niyang laruan sa malapit—nakita naming lumapit si Kenzo. Hindi na siya naghintay ng pagtawag o pagtugon. Dahan-dahan siyang lumapit hanggang sa makarating siya sa tapat ng bakod, at doon na lang huminto para hindi kami maabala.“Pwede po ba akong magpaliwanag kahit sandali lang?” tanong niya nang maingat at may paggalang. “Hindi ko po pipilitin siyang sumagot o makipag-usap. Makikinig lang sana siya nang maikli, at kung ayaw niya na ay aalis na ako agad.”Tumingin ako kay Kael. Tumigil siya sa paglalaro at tumingin din sa amin nang matagal. Pagkatapos ay dahan-dahan siyang lumapit at tumayo sa tabi ko, hindi humahawak sa akin nang mahigpit gaya ng dati. “Sige po. Makikinig lang po ako. Pero hindi ibig sabihin noon ay maniniwala na ako o magbabago na ang isip ko.”Ngumiti nang bahagya si Kenzo, puno ng pasasalamat sa kahit kaunting pa

CATRIONA’S POVNang tuluyan nang makaalis si Kenzo sa tapat ng aming bakuran, dahan-dahang kumalma ang paligid—ngunit ang paghampas ng damdamin sa aking puso ay tila hindi agad mapapawi. Hinarap ko si Kael, na nakatayo pa rin sa gitna ng damuhan, ang balikat na nanginginig pa rin sa pagpipigil ng luha. Hindi ko na napigilan ang sarili ko; mabilis akong lumapit at niyakap siya nang mahigpit na mahigpit, na parang sa yakap na iyon ay maibibigay ko ang lahat ng lakas na kailangan niya.“Napakabuti mong anak,” bulong ko habang hinahaplos ko nang marahan ang likod niya at pinupunasan ang mga luhang dumadaloy sa kanyang pisngi. “At napakatalino mo. Tama ang lahat ng sinabi mo sa kanya. Ipinagmalaki mo ang Nanay mo… at ipinakita mo kung ano ang dapat na katangian ng isang tunay na ama—isang bagay na matagal na niyang hindi naipakita.”“Nanay,” tawag niya habang ibinabaon ang mukha sa aking balikat, “alam ko po na naghirap kayo nang sobra para sa akin. Mula sa pagkukulang sa pera, sa pagod sa

CATRIONA’S POVHindi nagtagal, nagkaroon ng pagkakataong magharap nang masinsinan sina Kenzo at Leo. Nangyari ito noong pumunta si Leo sa opisina para kausapin ako tungkol sa isang proyektong tutulong sa mga pamilyang nawalan ng kabuhayan, at nagkataong nandoon din si Kenzo para ibigay ang mga dokumentong kailangan ko para sa aking sariling gawain. Sa halip na mag-iwas o magtiis ng sama ng loob nang palihim, nagpasya silang makipag-usap nang maayos—nang walang ibang tao, nang walang tagapamagitan, at nang harapan para malinawan ang lahat ng alinlangan.Nakita ko sila mula sa bintana habang nakatayo sila sa gilid ng hardin ng opisina kung saan tahimik at walang ibang dadaan. Mula dito, hindi ko marinig ang lahat ng sinasabi nila nang malinaw, pero kitang-kita ko ang seryosong ekspresyon sa kanilang mga mukha—walang ngiti, walang biro, parehong seryoso sa kanilang pinag-uusapan. Nang makalipas ang halos isang oras, tinawag nila ako at pumasok kaming tatlo sa maliit na silid-pulong para

CATRIONA’S POVKahit na puno ng problema at abala si Kenzo sa kanyang negosyo, hindi niya kailanman nakalimutan o pinabayaan ang pagtatangkang makipagkasundo kay Kael. Araw-araw pa rin siyang nagpapadala ng mensahe—mga simpleng paalala na mag-ingat sa pagpasok at pag-uwi sa paaralan, na kumain nang tama at sa oras, na magpahinga pagkatapos maglaro, at huwag magpagutom. Minsan ay nagpapadala siya ng mga laruan o gamit sa paaralan na alam niyang kailangan ng bata, at laging kasama ang maikling sulat na walang hinihinging kapalit o pagtanggap.Isang araw, habang nasa gitna siya ng matinding pagpupulong kasama ang mga abogado at namumuhunan tungkol sa kaso ng kumpanya, tumawag siya sa akin. Akala ko ay tungkol sa negosyo o sa balita ang sasabihin niya, pero nagulat ako nang tanungin niya agad: “Kumain na ba si Kael ng tanghalian? Sabi niya kahapon ay masakit ang tiyan niya pagkatapos kumain ng matatamis. Siguraduhin mong hindi siya kakain ng maraming matatamis o matataba muna. Baka kailan