ซ้องกั๋งถูกตีความอย่างไรในฉบับนิยายแปลไทย?

ในเวอร์ชันที่เน้นความขัดแย้งภายใน ฉันมองซ้องกั๋งเป็นตัวละครที่เต็มไปด้วยความขัดแย้งทางจิตใจและการเมือง มากกว่าจะเป็นฮีโร่เพียงด้านเดียว ฉากหนึ่งที่ยังคงทิ้งร่องรอยในใจฉันคือช่วงที่ซ้องกั๋งต้องตัดสินใจรับพระราชทานอภัยโทษ — นักแปลไทยบางคนเลือกสื่อสารช่วงนี้ด้วยประโยคสั้นกระชับ ให้ความรู้สึกกดดันและพลิกผัน ขณะที่อีกฉบับใช้ถ้อยคำยาวลื่นไหล เพิ่มคำอธิบายอารมณ์ ทำให้ผู้อ่านรู้สึกเห็นอกเห็นใจมากขึ้น

ฉันเองชอบการแปลที่ไม่ปิดบังความเป็นคนดิบของเรื่อง เช่น การใช้คำไทยที่ตรงไปตรงมาในฉากการต่อสู้ หรือการสลับสำนวนเมื่อเข้าสู่บทประชุมของหัวหน้า เพื่อให้เสียงของซ้องกั๋งมีหลายชั้น — ทั้งความเป็นผู้นำ ความเหนื่อยล้า และความกลัวต่อชะตากรรม การเลือกวิธีเล่าแบบนี้ทำให้การอ่านสนุกและมีชีวิตชีวากว่าแปลแบบยกยอหรือประณีตเกินจริง

สายตาของคนอ่านสมัยใหม่มักจับภาพซ้องกั๋งในบริบทของความเป็นผู้นำที่มีทั้งเกียรติและข้อกังขา ฉันพบว่าบางฉบับแปลไทยพยายามให้น้ำหนักกับการเป็นผู้ปกป้องคนชั้นล่าง เพื่อให้เข้ากับค่านิยมร่วมสมัย ในขณะที่อีกฉบับไม่ลังเลจะเน้นการประนีประนอมกับอำนาจรัฐซึ่งนำไปสู่คำถามทางจริยธรรมที่หนักหน่วง

มุมมองนี้ทำให้ฉันคิดถึงการอ่านตัวละครในบริบทสังคมปัจจุบัน — ซ้องกั๋งอาจถูกมองเป็นผู้นำที่ถูกบีบให้เลือกทางที่หลายคนมองว่า 'ผิด' แต่มีเหตุผลทางการเอาตัวรอดของชุมชนอยู่เบื้องหลัง ฉันมักหยิบฉบับที่ให้มุมมองหลากหลายมาอ่านซ้ำ เพราะมันปล่อยให้ฉันตั้งคำถามต่ออุดมคติของฮีโร่และความหมายของความจงรักภักดีได้อย่างลึกซึ้ง

สำนวนแปลที่ฉันอ่านมักจับจุดซองกั๋งเป็นคนที่หลอมรวมความรักแก่พวกพ้องกับความกลัวต่ออำนาจรัฐไว้พร้อมกัน บางเวอร์ชันแปลให้เขาเป็นคนฉลาดในการใช้คำพูด ชักนำสมาชิก และรู้จักบริหารความสัมพันธ์ ทำให้มิติการเป็นผู้นำของเขาชัดขึ้น ขณะที่บางฉบับเลือกลงน้ำหนักไปที่ความเมตตาและการเสียสละ จนแทบกลายเป็นแนวเทิดทูน ซึ่งทำให้ความขัดแย้งทางศีลธรรมในต้นฉบับถูกลดทอนลงไป

จากมุมมองของคนอ่านที่คุ้นกับนิยายจีนคลาสสิก ฉันเห็นความต่างชัดเวลาที่แปลคำสรรพนามแบบเป็นทางการหรือสำนวนโบราณ — หากแปลแบบร่วมสมัย ผู้อ่านไทยจะเข้าใจง่าย แต่จะเสียกลิ่นอายของยุคสมัยไป ในทางกลับกันถ้าเลือกใช้ถ้อยคำโบราณมาก ๆ จะได้ความขลังแต่ผู้อ่านใหม่อาจรู้สึกห่างไกล ฉันประทับใจกับฉบับที่มีเชิงอรรถอธิบายข้อเท็จจริงทางประวัติศาสตร์สั้น ๆ เพราะมันช่วยสะพานให้ความหมายของการตัดสินใจของซ้องกั๋งกระจ่างขึ้นสำหรับคนที่ไม่คุ้นกับบริบทจีนโบราณ

เมื่อนึกถึงฉบับนิยายแปลไทยของ 'Water Margin' ภาพของซ้องกั๋งที่ฉันเห็นมักจะผสมระหว่างวีรบุรุษและคนธรรมดาที่มีข้อบกพร่องอย่างชัดเจน ฉบรรยากาศการแปลมักจะเลือกโทนภาษาที่อบอุ่นแต่ไม่หวานจนเกินไป เพื่อให้ความเป็นพี่น้องและความจงรักภักดีต่อกลุ่มไหลออกมาได้ชัด ฉันชอบฉบับหนึ่งที่เน้นบทสนทนาเรียบง่าย แปลให้ซ้องกั๋งเป็นคนพูดจาเจรจา สุภาพ แต่บางครั้งก็มีความอ่อนแอเวลาต้องเผชิญการเมืองของราชสำนัก

ในอีกฉบับหนึ่งผู้แปลเลือกใช้คำไทยที่เข้มกว่า และไม่กลัวจะโชว์ความขัดแย้งภายในตัวของซ้องกั๋งเอง — เขาไม่ได้เป็นฮีโร่ไร้ที่ติ แต่เป็นผู้นำที่ต้องตัดสินใจที่ทำให้เพื่อนร่วมแผ่นดินต้องสูญเสีย ฉันคิดว่าสไตล์การแปลแบบนี้ช่วยให้ผู้อ่านร่วมสมัยเข้าใจแรงกดดันทางศีลธรรมที่ซ้องกั๋งเผชิญ ยิ่งฉากที่เขาต้องเลือกระหว่างความจงรักต่อพี่น้องกับการยอมรับพระราชกฤษฎีกา มันถูกถ่ายทอดออกมาให้เห็นทั้งความกล้าหาญและความอับจน

การเรียบเรียงคำและการเลือกศัพท์ต่าง ๆ ส่งผลกับการตีความตัวละครอย่างมาก ในฉบับที่เป็นมิตรต่อผู้อ่านใหม่ ซ้องกั๋งจึงถูกแต่งให้ดูเป็นผู้นำที่น่าเชื่อถือ ขณะที่ฉบับที่เน้นความดั้งเดิมจะไม่ยอมลดทอนมิติความขัดแย้งของเขา — ทั้งสองทางให้มุมมองที่น่าสนใจและทำให้ฉันมองตัวละครนี้ได้หลายชั้นมากขึ้น

แปลกใจไหมที่การเลือกคำแปลเพียงไม่กี่คำสามารถเปลี่ยนภาพซ้องกั๋งได้ทั้งหมด ฉันสังเกตว่าฉบับที่เน้นถ้อยคำโบราณจะให้ความรู้สึกว่าเขาเก่าแก่และมีภูมิหลัง ส่วนฉบับที่ใช้ภาษาเรียบง่ายกลับทำให้เขาเข้าถึงง่ายและเป็นมนุษย์มากขึ้น ความแตกต่างนี้ชัดเจนเมื่อแปลบทสนทนาช่วงที่เขาต้องตัดสินโทษผู้กระทำผิด: คำแปลที่เป็นทางการสื่อถึงอำนาจ ขณะที่คำแปลเป็นกันเองชี้ให้เห็นความขัดแย้งด้านสมถะของหัวใจ

ฉันคิดว่าในไทยมีผู้อ่านหลายกลุ่ม — บางคนชอบรสโบราณ บางคนชอบความทันสมัย ดังนั้นการตีความซ้องกั๋งในฉบับแปลไทยจึงไม่มีคำตอบเดียว แต่ละฉบับเลือกถ่ายทอดด้านที่ตัวแปลเห็นว่าควรเด่นสุด และนั่นทำให้การอ่านซ้ำได้อรรถรสใหม่ ๆ ทุกครั้ง