ไรจินโอ ปรากฏครั้งแรกเมื่อไหร่ในสื่อบันเทิง

ตำนานของไรจินโอมักถูกเล่าขานหลากหลายแบบและบางเวอร์ชันก็เติมแต่งรายละเอียดจนแทบแยกไม่ออกจากเทพนิยายเลย ในฐานะแฟนเรื่องเล่าแบบโบราณ ฉันมักนึกภาพไรจินโอเป็นสิ่งมีชีวิตที่เกิดจากพลังฟ้าผ่า—ไม่ใช่มนุษย์อย่างเดียว แต่เป็นการรวมตัวของจิตวิญญาณสายฟ้ากับวัตถุโบราณที่ถูกหล่อขึ้นโดยหมู่ช่างจากยุคก่อน กล่าวคือกำเนิดมาเพื่อเป็นทั้งผู้พิทักษ์และบททดสอบให้กับมนุษย์ที่ต้องเผชิญกับภัยพิบัติทางธรรมชาติ หลายเรื่องเล่าอธิบายว่าไรจินโอมาระหว่างพายุฝนหนัก ดวงฟ้าฉีกออกและเสียงกลองฟ้าดังขึ้น แล้วตัวตนหนึ่งก็ปรากฏขึ้นพร้อมพลังที่ควบคุมฟ้าและสายฟ้าได้ ในมุมมองเชิงเนื้อเรื่อง ตัวละครแบบนี้มักมีรากสัมพันธ์กับศาสนาและพิธีกรรมของชุมชนโบราณ ฉันเชื่อว่าบทบาทของไรจินโอไม่ได้หยุดอยู่แค่การต่อสู้กับศัตรู แต่ยังเป็นสัญลักษณ์ของการเปลี่ยนผ่าน—เมื่อชุมชนเรียนรู้ที่จะอยู่ร่วมกับธรรมชาติ เขาก็อาจกลายเป็นผู้ปกป้องใจกลางชุมชน กลับกันถ้าคนละเลยหรือใช้อำนาจด้วยความโลภ ไรจินโอก็อาจกลายเป็นภัยพิบัติที่ยากจะควบคุม เรื่องราวแบบนี้เตือนใจได้ดีว่าพลังยิ่งใหญ่ต้องมากับความรับผิดชอบ

วงการคอมิกส์รู้จัก 'The Old Guard' ตั้งแต่เวอร์ชั่นต้นฉบับออกมาเป็นหนังสือการ์ตูนแบบมินิซีรีส์ ความจริงแล้วตัวละครและแนวคิดเรื่องความเป็นอมตะแบบทีมทหารมืออาชีพปรากฏครั้งแรกบนหน้ากระดาษ ไม่ใช่บนจอหนัง ผมติดตามผลงานนี้ในฐานะแฟนการ์ตูนที่ชอบงานเขียนหนักแน่น ประเด็นของผู้เขียนถูกวางลงมาอย่างตรงไปตรงมาผ่านบทโดย 'Greg Rucka' และภาพโดย 'Leandro Fernández' ซึ่งมินิซีรีส์ชุดแรกออกเป็นเล่มสั้นๆ ประมาณห้าเล่มในปี 2017 ที่สำนักพิมพ์ Image Comics นำเสนอ เรื่องราวเปิดตัวด้วยฉากปะทะที่กระชับและตั้งคำถามเรื่องความหมายของการมีชีวิตยืนยาว ทำให้ผมรู้สึกว่าผลงานนี้ตั้งใจสื่อสารแนวคิดผ่านตัวละครแทบจะทันที การอ่านมินิซีรีส์ฉบับแรกช่วยให้เข้าใจจังหวะการเล่าและโทนเรื่องที่แตกต่างจากภาพยนตร์หรือสื่ออื่น ๆ — มันเป็นจุดเริ่มต้นที่ชัดเจนสำหรับแฟรนไชส์นี้ และเป็นที่มาที่คนรักงานคอมิกส์หลายคนจดจำจนกลายเป็นรากเหง้าที่ไม่ควรมองข้าม

พอพูดถึง 'ไรจินโอ' ภาพแรกที่ผมเห็นคือหุ่นยักษ์คลาสสิกจากยุค 90 ที่รวมร่างกันได้และมีคาแรคเตอร์สดใสชัดเจน สรุปสั้น ๆ คือ 'ไรจินโอ' มาจากอนิเมะชื่อ 'Zettai Muteki Raijin-Oh' ซึ่งเป็นซีรีส์ซุปเปอร์โรบอทของสตูดิโอ Sunrise ในช่วงต้นทศวรรษ 1990 ความโดดเด่นของมันอยู่ที่แนวคิดการรวมร่างของยานสามลำที่แปลงเป็นหุ่นยักษ์เดียวกัน ทำให้ทั้งภาพและซาวด์แทร็กช่วงรวมร่างกลายเป็นโมเมนต์ที่แฟน ๆ รอคอย ผมชอบที่ซีรีส์ไม่เพียงแค่โชว์แอ็กชัน แต่ยังมีโทนอบอุ่น ผูกกับประเด็นมิตรภาพและความกล้าแบบเด็ก ๆ ทำให้หุ่นตัวนี้รู้สึกเหมือนฮีโร่ที่ตั้งใจปกป้องโลกในมุมมองบริสุทธิ์ บทบาทหลักของ 'ไรจินโอ' ในเรื่องคือเป็นเครื่องมือปกป้องโลกจากภัยพิบัติและศัตรูเหนือมนุษย์ โดยตัวหุ่นเองก็ทำหน้าที่เป็นไอคอนที่ส่งผ่านความสนุกแบบเก่า ๆ ให้ผู้ชมรุ่นใหม่ได้สัมผัส ถ้าจะมองแบบแฟนอนุรักษ์นิยม ผมเห็นว่า 'ไรจินโอ' แทนคอนเซ็ปต์ของความร่วมมือ—สามชิ้นส่วนที่ต้องทำงานด้วยกันถึงจะชนะ เหมาะกับคนที่ชอบหุ่นรวมร่างและธีมการเติบโตของตัวละครเล็ก ๆ น้อย ๆ มากกว่าความซับซ้อนทางพล็อตลึก ๆ

น่าสนใจตรงที่ 'ไรจิน' มักถูกตีความแตกต่างกันตามสไตล์ของผู้สร้าง ทำให้ไม่มีคำตอบเดียวชัดเจนเรื่องว่าไปโผล่ใน 'ซีซั่น' ไหนโดยตรง เพราะส่วนใหญ่เขาจะมาเป็นสัญลักษณ์หรือคาแรกเตอร์ย่อยในตอนหนึ่งตอนใดของซีรีส์ที่หยิบเอาเรื่องราวพื้นบ้านญี่ปุ่นมาผสม ในมุมมองของคนที่ชอบตำนาน ผมมักเห็นฉากเด่นของภาพลักษณ์แบบคลาสสิก — เทพสายฟ้าถูกวาดด้วยกลองสายฟ้าและสายฟ้าฟาดทะลุท้องฟ้า ฉากแบบนี้มักมาในฉากเทศกาลหรือฉากขอพรที่เต็มไปด้วยควันธูป แสงสลัว แล้วมีจังหวะซาวด์เอฟเฟกต์สายฟ้ากระแทกเพื่อเน้นอารมณ์ ซึ่งพลังภาพและเสียงทำให้ฉากสั้นๆ นั้นจดจำได้ยาวนาน อีกมุมหนึ่งที่อยากเล่า คือพอเขาโผล่มาแบบพาร์อดี (parody) ในอนิเมะตลกอย่าง 'Gintama' การโชว์พลังสายฟ้าถูกดัดแปลงเป็นมุขเบาสมองและกลายเป็นฉากฮิตในชุมชนแฟน ๆ มากกว่าองค์ประกอบดราม่าแบบในงานที่จริงจัง — ฉันชอบความหลากหลายแบบนี้ เพราะมันแสดงให้เห็นว่า 'ไรจิน' ไม่ได้มีรูปแบบเดียวและสามารถปรับเข้ากับโทนเรื่องได้เสมอ

ตั้งแต่เริ่มสนใจเกมมือถือญี่ปุ่น ผมรู้สึกได้เลยว่าตัวละครจาก 'บลูอาไค' โดดเด่นตั้งแต่วินาทีแรกที่เห็นผลงานโปรโมท — แต่ถ้าต้องตอบตรง ๆ ว่าเขาปรากฏครั้งแรกที่ไหนและเมื่อไหร่ คำตอบคือในตัวเกมเอง เกมมือถือชื่อ 'Blue Archive' ที่เปิดให้เล่นครั้งแรกในญี่ปุ่นเมื่อวันที่ 4 กุมภาพันธ์ 2021 ตัวละครต่าง ๆ ถูกเปิดตัวเป็นชุด ๆ ผ่านหน้าจอเกม ตั้งแต่โปรไฟล์ความเป็นมาของแต่ละคน เสียงพากย์ และฉากเรื่องราวที่วางเอาไว้เป็นบทเริ่มต้นของจักรวาลเกม การเปิดตัวในวันนั้นจึงนับเป็นการเผยโฉมอย่างเป็นทางการของตัวละครทั้งหมดสำหรับชุมชนผู้เล่นญี่ปุ่น ในมุมมองของคนที่ติดตามข่าวและสื่อโปรโมท ผมเห็นว่าทีมพัฒนาปล่อยตัวอย่าง ภาพอาร์ต และคลิปแนะนำตัวละครก่อนหน้าเปิดบริการจริงอยู่บ้าง แต่ทั้งหมดนั้นเป็นการนำเสนอเพื่อชวนเล่นเกมเท่านั้น — ตัวตนที่สมบูรณ์ของตัวละครเกิดจากการที่ผู้เล่นได้เจอพวกเขาในเกมหลังจากวันที่ 4 กุมภาพันธ์ 2021 มากกว่าจะเป็นแค่โปสเตอร์หรือสตอรี่บอร์ดล่วงหน้า พอเกมได้รับความนิยมมากขึ้น ตัวละครเหล่านี้ก็ถูกขยายบทผ่านอีเวนต์ในเกม เพลงประกอบ และสินค้าทางการจนกลายเป็นที่รู้จักในวงกว้าง มองไกลออกไปอีกหน่อย ผมคิดว่าสื่อเริ่มต้นของตัวละครคือจุดที่ให้บริบทและพื้นเพกับพวกเขาอย่างชัดเจน — นั่นคือในแอปเกมเอง แม้ว่าภายหลังจะมีการขยายไปยังสินค้าที่ระลึก นิยายสั้น หรือคอนเทนต์โปรโมชันอื่น ๆ แต่ต้นกำเนิดยังคงชัดเจน: เกมมือถือ 'Blue Archive' (ญี่ปุ่น) เมื่อ 4 กุมภาพันธ์ 2021 ส่วนเวอร์ชันสากลของเกมตามมาในภายหลัง ทำให้คนทั่วโลกได้รู้จักตัวละครเหล่านี้มากขึ้น แต่ต้นตำรับที่ทำให้พวกเขามีตัวตนอย่างสมบูรณ์คือวันเปิดให้บริการในญี่ปุ่น ซึ่งสำหรับแฟน ๆ แบบผมแล้วยังคงเป็นวันที่มีความหมายอยู่เสมอ

ฉันชอบติดตามเรื่องราวของคนที่เริ่มจากจุดเล็กๆ และสำหรับกฤษฎา จีนะวิจารณะ เส้นทางของเขาชัดเจนที่สุดเมื่อเข้าสู่ช่วงต้นทศวรรษ 2010 ในมุมมองของฉัน เขาเริ่มปรากฏตัวในวงการบันเทิงอย่างเป็นรูปธรรมตั้งแต่ต้นทศวรรษ 2010 — นั่นคือช่วงที่มีงานถ่ายแบบ งานโฆษณา หรือการรับบทเล็กๆ ในงานบันเทิงต่างๆ ซึ่งมักไม่ถูกจดจำเท่าการเป็นนักแสดงนำ แต่ก็เป็นจุดเริ่มต้นที่สำคัญ เพราะงานประเภทนี้ทำให้คนในวงการเริ่มรู้จักชื่อของเขาและเปิดโอกาสให้ได้รับบทบาทที่ใหญ่ขึ้นตามมา ฉันมองว่าการเริ่มต้นแบบค่อยเป็นค่อยไปแบบนี้ช่วยสร้างพื้นฐาน ทั้งทักษะการทำงาน หน้ากล้อง และการเข้าใจการทำงานร่วมกับทีมผู้ผลิต อีกมุมหนึ่งคือการมองว่า ‘เริ่มเข้าวงการ’ อาจหมายถึงจุดที่มีเครดิตชัดเจนในผลงานภาพยนตร์หรือโทรทัศน์ที่คนทั่วไปจดจำได้ดีที่สุด ถ้าวัดกันแบบนั้น กฤษฎาเริ่มเป็นที่รู้จักในระดับกว้างเมื่อได้รับบทบาทที่สามารถสื่อถึงตัวตนของเขาได้ชัดเจนขึ้นในช่วงกลางถึงปลายทศวรรษเดียวกัน งานชิ้นนั้นทำหน้าที่เป็นบันไดให้เขาก้าวจากบทสมทบสู่บทที่มีน้ำหนักมากขึ้นและมีแฟนคลับติดตามมากขึ้นตามลำดับ มองในเชิงประสบการณ์ส่วนตัว การได้เห็นนักแสดงเริ่มจากจุดเล็กๆ แล้วค่อยๆ เติบโตขึ้นเป็นเรื่องน่าติดตาม มันทำให้เราเข้าใจถึงกระบวนการและความพยายามเบื้องหลังชื่อที่เราเห็นในเครดิตไม่ว่าจะเป็นงานละคร โฆษณา หรือผลงานอื่นๆ ของเขา เป็นเส้นทางที่อบอุ่นสำหรับคนดูแบบฉันและทำให้รู้สึกยินดีว่าเขามีพัฒนาการชัดเจนจากการเริ่มต้นนั้น

ความจริงแล้วผีกองกอยปรากฏในวัฒนธรรมสมัยใหม่ผ่านสื่อจีนมาตั้งแต่ยุค 90s แต่จุดเริ่มต้นที่ทำให้มันเป็นที่รู้จักกว้างขวางคือละครทีวีเรื่อง 'The Legend and the Hero' ปี 2001 ที่นำตำนานโบราณมาดัดแปลงเป็นเรื่องราวแฟนตาซีสุดอลหม่าน ก่อนหน้านั้น ผีกองกอยถูกพูดถึงในวรรณกรรมพื้นบ้านและนิทานยุคเก่า บางตำราก็ว่ามีการบันทึกเรื่องราวของภูติพรายชนิดนี้มาตั้งแต่สมัยราชวงศ์หมิง แต่กว่าจะมาเป็นที่นิยมในวงกว้างจริงๆ ต้องรอจนมีสื่อภาพเคลื่อนไหวมาสร้างให้มันมีชีวิต ผมชอบวิธีที่ 'The Legend and the Hero' ตีความใหม่โดยให้ผีกองกอยมีบุคลิกขี้เล่นแทนภาพลักษณ์น่ากลัวแบบเดิม สิ่งที่ทำให้ผีกองกอยแตกต่างจากผีจีนชนิดอื่นคือการผสมผสานระหว่างความลึกลับกับอารมณ์ขัน แม้แต่ในเกม 'Ghost of Tsushima' เวอร์ชั่นจีนยังมีการอ้างอิงถึงภูติชนิดนี้อย่างแยบยล

ลองมาย้อนดูรากเหง้าของ 'ไรจิน' กันหน่อย — ชื่อนี้ไม่ได้เริ่มจากมังงะหรืออนิเมะเรื่องใดเรื่องหนึ่งโดยตรง แต่มีต้นกำเนิดจากความเชื่อพื้นบ้านและศาสนาในญี่ปุ่น โบราณคดีและบันทึกเก่าอย่าง 'โคจิกิ' กับ 'นิฮงโชกิ' ให้ภาพรวมของเทพ เทวดา และเรื่องเล่าที่ทำให้คำว่า '雷神' หรือเทพสายฟ้าปรากฏในวัฒนธรรมญี่ปุ่น บอกได้เลยว่าภาพลักษณ์ที่เราคุ้นเคยมักถูกตัดทอนและปรับแต่งมาตามยุคสมัย งานศิลปะคลาสสิกอย่างภาพคู่ 'Fūjin and Raijin' ของศิลปินแบบโบราณ และภาพพับจอ (byobu) ที่หลายคนเห็นในพิพิธภัณฑ์ สร้างกรอบความคิดว่ารูปของเทพสายฟ้าควรเป็นอย่างไร ส่วนการปรากฏในนิยายสมัยใหม่หรืออนิเมะก็คือการยืมชื่อยืมภาพลักษณ์จากตำนานเหล่านี้ไปเล่นหรือดัดแปลงอีกทอดหนึ่ง สรุปสั้น ๆ ว่า 'ไรจิน' เป็นมาจากตำนานและศิลปะญี่ปุ่น ไม่ใช่ตัวละครต้นตอจากหนังสือหรืออนิเมะเล่มเดียว และการเห็นเขาในสื่อร่วมสมัยเป็นผลของการหยิบยืมจากมรดกทางวัฒนธรรมมากกว่าจะเป็นแหล่งกำเนิดเดียว — นี่คือมุมมองที่ผมนับว่าเป็นจุดเริ่มต้นของเรื่องราวทั้งหมด

อยากตอบให้ตรงจุดเลยว่าชื่อ 'ไรจิน' ที่ถามอาจหมายถึงตัวละครจากหลายเรื่อง และคนพากย์จะแตกต่างกันไปตามงานนั้น ๆ ผมมักเจอคำถามแบบนี้บ่อย เพราะชื่อเทพสายฟ้าแบบ 'ไรจิน' ถูกนำไปใช้ในเกม อนิเมะ และหนังหลายเวอร์ชัน ถ้าคุณหมายถึงตัวละครจาก 'Okami' หรือเวอร์ชันเกมอื่น ๆ คนพากย์ภาษาญี่ปุ่นกับเวอร์ชันไทยก็ไม่เหมือนกันอีกทั้งบางเวอร์ชันอาจไม่มีพากย์ไทยแบบทางการเลย การบอกชื่อเรื่องหรือสื่อที่ชัดเจนจะช่วยให้ผมบอกชื่อพากย์ญี่ปุ่นและไทยได้ตรงจุดมากขึ้น ผมยินดีเล่าให้ละเอียดทั้งชื่อผู้พากย์ญี่ปุ่น ตลอดจนข้อมูลเวอร์ชันพากย์ไทยที่มีอยู่ (ถ้ามี) และจะแยกให้เห็นชัดว่าเป็นพากย์ทีวี โรงภาพยนตร์ หรือเกม เพื่อให้คุณนำไปใช้ทันที