Kabanata V

Sa kabilang banda, sa iskuwater. Napakaraming bahay. Siksikian at kahit bulungan ng kapitbahay ay dinig sa kabilang bahay.

Maraming bata na nagkalat sa lansangan, may mga batang umiiyak, may mga matatamlay at ang iba ay idinadaan na lamang sa laro ang gutom.

Doon na rin nakatira ang lahat ng klase ng taong gumagawa ng crimen. Karamihan sa mga ‘yon ay mabubuting tao, natututong gumawa ng masama upang may maipakain sa pamilya.

Gabing gabi na ay pauwi pa lamang si Shevaughn o mas kilala sa pangalang Eva—sa kanilang munting tahanan, suot niya ang damit pang matanda at mayroon rin siyang wig na kulay puti at gusot-gusot—nakuha niya ‘yon sa basurahan, isinuot niya ‘yon dahil mapapakinabangan naman.

Kahit na anong oras siya dumaan sa eskinita ay hindi siya napagti-tripan ng mga tambay, lasinggero o sugarol dahil kilalang-kilala siya sa kanilang lugar na Eva-balibag ka.

“Paldo! Paldo ang Lola niyo!” 

Patalon-talon na binibilang ni Shevaughn ang ilang libong nakuha niya nang walang kahirap-hirap.

Imagine, naisipan niya lang na magpangap na matanda. Hindi niya inakala na sa katangahan niyang muntik siyang mabundol ay doon siya kumita ng malaki!

“May pambili na ako ng gamot ni Mamang! Hindi na rin kailangan mangalakal ni Papang!” sambit niya sa kaniyang sarili.

May sakit ang kaniyang Mamang at matanda na rin ang kaniyang Papang para magtrabaho pa. 

Ang iskuwater ay lugar din na tambakan ng basura kung kaya't pangangalakal na ang hanapbuhay.

Ngunit hindi ‘yon sapat dahil madaming nag-aagawan kapag may dumarating na mga truck ng basura.

Kaya kailangan pa rin dumiskarte sa labas. Kung anu-anong diskarte ang ginagawa niya para kumita.

Kung anu-anong trabaho ang pinapasukan niya basta may sasahurin siya sa maghapon, masaya na siya! 

Nasubukan niya ng mamalimos, magtinda ng sampaguita at maglako ng balot ngunit babagsak at babagsak pa rin siya sa pangangalakal.

“Multo!” sigaw ng batang nakasalubong ni Shevaughn.

Natigilan si Shevaughn, ibinulsa niya ang kaniyang pera. Nilingon ang batang natakot sa kaniyang itsura at dahil inabutan rin siya ng kabaliwan, hinabol niya ito.

“Whoo! Kakainin kita!” 

Mas lalong napatili ang bata at nang makarating ito sa maliit na court ay madaming bata roon na naglalaro na napasigaw din.

Umakto siyang multo, tinatakot ang mga batang babae at lalaki. Sigawan at bakas sa mukha ang takot sa mukha ng mga ito.

Itinigil ni Shevaughn ang pananakot nang hindi niya na mapigilan ang kaniyang tawa dahilan para magtaka ang mga bata.

“Ate Eva?!” bulaslas ng binatilyo.

Tinanggal ni Shevaughn ang kaniyang wig.

“Hoy! Si Ate Eva nga!” sigaw ng batang babae.

“Ang sama mo, Ate Eva! Patay ka sa amin!” 

“Sugod!”

Sa pagkakataong ‘yon, si Shevaughn naman ang hinabol ng mga bata’t binatilyo. Nagpaikot-ikot sila sa maliit na court.

Kahit mahirap ang buhay, napuno ng malulutong na tawa ang maliit na court.

Ang sarap makipaglaro sa mga bata! Napawi ang kaniyang pagod sa maghapon.

Ngunit natigilan si Shevaughn nang makita ang mga batang umiiyak sa sulok, sa likod ng pinagtagpi-tagpi na yerong bubong at sakong dingding.

Ang batang babae ay nasa buwan pa lang ang edad at tatlong taon naman ang batang lalaki.

Nakakaawa. . .

Nilingon ni Shevaughn ang mga batang nakalaro niya, “Kumain na ba kayo?”

Nawala ang ngiti sa mga labi nito, yumuko at sabay-sabay na umiling.

“Kanina pang umaga, Ate Eva!”

“Walang pera si Nanay!”

“Pinansugal ni Tatay ang kita ni Nanay kaya maghapon na kaming walang kain.”

“Dumidiskarte pa rin si Tatay!”

“Gutom na gutom na nga kami e.”

“May pera ka ba diyan, Ate Eva? Kahit tinapay lang oh!”

Sunod-sunod na tugon ng mga bata at binatilyo.

Hindi magkakapatid ang mga batang ‘yon pero dahil sa hirap ng buhay para na rin itong magkakapatid na pare-parehong nagugutom.

Isang beses makakain sa isang araw o ‘di kaya walang kain—nagtitiis ng gutom.

Malapit ang loob ni Shevaughn sa mga bata. Maliban sa kaniyang mamang at papang, isa sa mga rason kung bakit nais niyang kumita ng doble upang may maipantawid ng gutom.

Nakakalungkot na maraming bata ang nagugutom, hindi nakakapag-aral at walang maayos na silungan.

Kapag gobyerno ang sisisihin, ibabato sa mamamayanan; bakit nag-anak ng marami kung hindi kayang buhayin? Imbes na maghanapbuhay, inatupag ang pagpaparami ng anak.

Kapag magulang naman ang sisisihin, ibabato sa gobyerno; kung wala sanang kurap na politiko natututugunan ang pangangailangan ng mamayanan, mayroong trabaho para sa mga taong kahit hindi nakapag-aral. Marangal na kumikita, hindi lamang barya-barya.

Huminga ng malalim si Shevaughn. “Akong bahala sa inyo!”

“Talaga, Ate Eva?!”

“Paano?”

“Maghahapunan ba tayo?”

“Kanin at ulam?!”

Sapat na sanang pambili ni Shevaughn ng gamot ng kaniyang mamang ang kaniyang pera. Ngunit hindi niya matitiis ang mga bata.

Magdodoble kayod na lang ako bukas!

Nakangiting dinukot ni Shevaughn ang limang daan sa bulsa—iyon ang kinita niya sa pagdeliver ng isda kanina sa palengke.

Ang may edad sa lahat ay ang binatilyo na si Bekoy, nilapitan ito ni Shevaughn at inakbayan.

“Bekoy, bumili ka ng bigas doon kay Aling Puring, samahan mo na rin ng cornbeef, pataas, itlog at pansit canton, damihan mo— ‘yong kakasya sa ating lahat!” 

Nag-angat ng tingin si Bekoy kay Shevaughn, “Mahal ‘yong cornbeef at pansit canton, ayos na ‘yong lucky me at sardinas, Ate Eva!”

Ginulo ni Shevaughn ang makunat nitong buhok, “Sige na! Kung ano ang sinabi ko ‘yon ang bilhin mo para maiba naman!”

Alam ni Shevaughn na iniisip rin ni Bekoy na kailangan niya ng pera kung kaya't nais na lamang nitong bumili ng sardinas at lucky me.

Ngunit alam din ni Shevaughn na ‘yon na lang ang palaging ulam ng mga bata kung nagkakaroon man ng inihahain sa hapag.

“Sa susunod, kapag nakaluwag-luwag ako. . . Bibili ako ng masarap na ulam! Sa ngayon, ‘yan na muna. . .”

“Kailan kaya ‘yon, Ate Eva?”

“Kapag nakapangasawa ako matandang mayaman na madaling mamatay!” 

Napakamot sa ulo si Bekoy, “Sayang ang ganda mo kung mapupunta lang sa matanda! Hintayin mo na lang ako—aasawahin kita!”

Binatukan ito ni Shevaughn, “Siraulo!”

“Aray! Joke lang kasi ‘yon!” reklamo ni Bekoy.

“Sama ako, bekoy!” sigaw ng batang babae.

“Kami din!” 

“Oh kung may sukli, bumili ka ng candy para may pampawi ng gutom habang magluluto tayo!”

Pinaiwan ni Shevaughn ang mga dalagita upang makatulong sa paghahahanda ng kanilang lumang lutuan.

Sa gilid ng court mayroong lutuan, siya ang gumawa no'n para kapag may pera siya na maibibili na maluluto mayroon silang puwesto para magsalo-salo.

Agad ring nakabalik ang inutusan ni Shevaughn, ang mga babae ay inihahanda ang lumang lamesa na nilagyan ng dahon, ang binatilyo ang nagsaing at si Shevaughn ang nagluto ng ulam.

Pinagsaluhan nila ang simpleng pagkain. Simple ngunit masaya. Masaya siya na makitang nabusog niya sa gabing ‘yon ang mga bata.

“Salamat po, Ate Eva!” Sabay-sabay na sambit nito nang siya'y magpaalam na uuwi na.

Ang simpleng pasasalamat na ‘yon ay nagpapaligaya sa kaniyang puso.

Kita niyo ‘yon? Hindi mo kailangan maging mayaman para makatulong sa mga mangangailangan.

Busog na busog ang kaniyang puso na umuwi sa kanilang maliit na tahanan. Natigilan siya ng makapa sa bulsa ang mga calling card.

Nakatanggap siya ng tatlong calling card sa araw na ‘yon at pare-pareho ang pangalan na nakasulat!

Atty. Saintour Cole.

“Anong gagawin ko rito? Tsk!” Itinapon ni Shevaughn sa basurahan. “ Hindi ako interesado na makilala ka, Atty!”

Pinakanagpakulo talaga ng dugo niya ang gwapong lalaking sinabihan siyang may putok!

Kapag na chambahan ko ulit ang mayaman na ‘yon, ipapaholdap ko na siya sa mga tambay dito!

Malayo pa lang si Shevaughn, natatanaw niya na ang kaniyang Papang Ringhoy na palakad-lakad sa labas ng kanilang luma at maliit na bahay.

Para namang nagpo-prosisyon si Papang!

“Papang!” sigaw ni Shevaughn habang kumakaway.

Napalingon ito sa direksyon niya, “Eva, ikaw na ba iyan?”

Halos hindi makilala ni Ringhoy si Eva dahil sa itsura nitong pang matanda!

“Ako na nga!” tumakbo siya papalapit dito.

Nakahinga ng maluwag si Ringhoy nang masigurado na si Shevaughn ‘yon. Kinakabahan na siya na baka may nangyari na dito lalo pa't delikado na ang panahon ngayon.

Tumingin sa bahay si Ringhoy at sumigaw, “Esmeeee!”

“Ringhoy?!”

Nilukob ng kaba ang puso ni Esme nang marinig ang sigaw ng asawa. Dali-dali itong bumaba at lumabas nang maisip na may nangyaring masama sa kanilang Eva.

“Esmeeee!”

“Ringhoooy!”

Sumasayaw si Ringhoy, “Esme, Esme!”

“Ringhoy, Ringhoy!” tugon nito.

Mahinang natawa si Shevaughn nang makita ang kaniyang Mamang Esme at Papang Ringhoy.

“Bakit ngayong ka lang na bata ka?!” baling ni Esme kay Shevaughn. ”Ano ba ‘yang itsura mo, anak?”

Umikot si Shevaughn, “Ayos ba, Mamang? Papang, ano sa tingin mo?”

Nakangiting nag-thumbs up si Ringhoy, “Kahit anong isuot mo'y napakaganda mo!”

Ngumiti si Esme, “Tama ang Papang mo.”

Nakangiting lumapit si Shevaughn sa kaniyang mamang at papang upang magmano pagkatapos pareho itong inakbayan.

“Hulaan niyo bakit ako na gabihan?”

“Base sa itsura mo, natulugan mo ang mga bata na napapabayaan ng mga magulang!” hula ng kaniyang Papang.

“Bakit alam niyo ‘yon, papang?”

“Eh wala namang ibang nagpapasaya sa'yo kundi ang makagawa ka ng mabuti sa kapwa mo! Mahal na mahal mo ang bata sa kalye.” pinisil ni Ringhoy ang ilong ni Shevaughn. “Kaya ipinagmamalaki ko ang anak ko na ‘yan!”

Ngumiti si Shevaughn, “Pero mayroon pa! Sa tingin mo, mamang?”

“Ano pa nga ba? Maliban sa mga bata, ang maintenance ko ang pinagsisikapan mong mapag-ipunan, ang tanong. . . Saan mo nakuha ang pera?”

“Ikukuwento ko sa inyo sa loob!”

“Hindi mo ako obligasyon, anak. Kung ako ang tatanungin, ayoko na nagbabanat ng buto ka para sa gamot ko. . .” sinapo ni Esme ang pisngi ni Shevaughn. “Hindi ito ang buhay na nararapat sa’yo. . .”

“Mamang, ayaw niyo na ba sa akin?” malungkot a tanong ni Shevaughn.

Nagkatinginan si Esme at Ringhoy tila nag-uusap sa mga tingin.

“Sinong mag-aayaw sa isang anak na katulad mo? Mahal na mahal ka namin ng Papang mo.” 

Niyakap ni Esme si Shevaughn, ”Halika nga dito! Payakap si Mamang, alam kong pagod ka. Salamat sa sakripisyo mo, anak.”

“Walang anuman po, Mamang! Basta para sa inyo ni Papang, gagawin ko ang lahat.”

Hindi siya tunay na anak ng kaniyang mamang at papang pero ipinaramdam nito sa kaniya ang tunay na pagmamahal ng mga magulang at kung ano ang pakiramdam na mayroong pamilya. . .

Pagpasok nila sa kanilang maliit na bahay, iniabot ng mamang niya sa kaniya ang kaniyang luma, mumurahin at maraming gasgas na phone.

“Naiwan mo itong telepono mo, hindi ba sinabi ko na palagi mo ‘yang dadalhin para malalaman namin ng Papang mo kung na saan ka at kung anong oras ka uuwi?”

“Pasensya na, mamang! Nagmamadali ako kanina, hindi ko na kakalimutan sa susunod.” 

Binuksan ‘yon ni Shevaughn, bumungad sa kaniya ang maraming missed call at isang mensahe na napagpayanig ng mundo niya.

“Your rebellious phase is over. Starting tommorow you will live with your husband. . .”