Chapter 2

MAYA’S POV

Gumising ako bago pa man sumikat ang araw. Ang bahay ay tahimik pa, tanging ang tunog ng sarili kong paghinga ang naririnig ko. Mabilis akong nagbihis at bumaba ng hagdan alam ko ang una kong dapat gawin: ihanda ang kaniyang kape. Hindi masyadong matamis, hindi rin pait. Eksakto. Paulit-ulit niya itong binanggit kaya hindi ako magkakamali ngayon.

Nang bumaba siya, hindi man lang niya ako tiningnan. Umupo siya sa tapat ng kaniyang mesa at inabot ang tasa.

"Ang sabi ko eksakto ang tamis. Ito naman ay parang tubig na may kulay," sabi niya at ibinaba ang tasa nang bahagya ang lakas. "Gawin mo ulit."

Pinisil ko ang aking palad. "Pasensya na po. Gagawin ko po ulit agad."

Bumalik ako sa kusina at sinimulan muli. Kinakabahan ako habang ibinabalik ang bagong gawang kape sa harap niya. Sinubukan niya ito at tumango nang bahagya — walang ngiti, pero hindi na rin nagreklamo. Iyon na sapat na para sa akin.

Pagkatapos niyang umalis, sinimulan ko ang paglilinis. Mula sa sala, pasilyo, hanggang sa kusina. Walang katulong gusto niya na ako lang ang gumagawa nito. Sa kalagitnaan ng pagwawalis, bumalik siya bigla at nakita akong nagpapahinga sandali habang hawak ang walis.

"Bakit nakatigil ka? May oras ka bang sayangin? Habang nagpapahinga ka, may nawawala na oras ko at ang oras ay pera. Ang perang utang ng pamilya mo."

Tumayo ako agad at yumuko. "Pagod lang po sandali. Itutuloy ko na po agad."

"Pagod? Apat na oras ka lang na gising. Ang ama mo ay nagdulot ng taon ng pagod sa akin. Kaya huwag mong asahan na maiintindihan ko ang pagod mo. Magtrabaho ka hangga't hindi ka pa tapos."

Buong maghapon ay ganoon ang takbo ng oras. Kapag may mali, sinasabi niya nang direkta at masakit. Kapag tama naman, walang salitang pasasalamat tahimik lang iyon. Isang hapon, habang naglilinis ako ng kaniyang opisina, nakita ko ang isang tumpok ng mga labahang kailangang plantsahin. Kahit hindi niya sinabi, ginawa ko na iyon. Nang umuwi siya at nakitang maayos na ang lahat, tiningnan niya ako nang matagal.

"Sino ang nagsabi na hawakan mo ang mga damit ko?"

Huminto ako sa pag-aayos ng mesa. "Wala po. Akala ko po kailangan niyo na bukas. Ayoko po na magmadali kayo."

Lumapit siya nang isang hakbang. "Huwag kang mag-aakala na dahil mabait ka, babawasan ko ang utang ninyo. Ginagawa mo lang ang dapat mong gawin dito. Huwag kang maghanap ng parangal."

"Hindi po ako naghahanap ng parangal. Gusto ko lang po na hindi kayo mahirapan kahit paano."

Tumingin siya sa mga maayos na damit, pagkatapos ay sa akin.

"Huwag mong gawin ulit iyon nang hindi ako nag-uutos. May mga tauhan ako para diyan, hindi ikaw. Manatili ka sa mga gawaing itinakda ko para sa iyo. Naiintindihan ba?"

"Opo. Naiintindihan ko po."

Kinagabihan, hindi siya kumain sa hapag-kainan. Nasa opisina siya at sarado ang p***o. Naghanda pa rin ako ng pagkain at iniwan sa labas ng p***o niya kasama ang isang pirasong papel na may nakasulat na: Mainit pa po ito. Kainin niyo po bago lumamig.

Kinabukasan, nakita kong walang laman na ang plato at naiwan sa labas ng p***o. Walang sulat na pabalik, pero malinis ang plato. Sa loob ko, alam ko kahit hindi niya sabihin, alam niyang nandiyan ako para sa kaniya. At sapat na iyon.

Sa mga sumunod na araw, mas lalo naging istrikto siya. Kapag late ako ng limang minuto sa pag-aayos ng kaniyang almusal pinapagalitan ako. Kapag hindi tama ang pagkakalagay ng kaniyang mga gamit inuulit ko. Pero hindi ako sumagot nang masama. Tinanggap ko ang lahat. Alam kong hindi ako naririto para maging masaya. Naririto ako para tuparin ang kasunduan. At hangga't hindi nababayaran ang utang ng pamilya ko gagawin ko ang lahat. Kahit pa mahirap. Kahit pa minsan ay pakiramdam ko ay hindi ako tao sa sarili kong tahanan.

Isang gabi, habang naglalakad ako sa pasilyo papunta sa aking kwarto, narinig ko ang pagbukas ng p***o niya.

"Maya."

Huminto ako at lumingon. Nakatayo siya sa pintuan, medyo magulo ang buhok, parang galing sa trabahong maghapon.

"Opo? May kailangan po kayo?"

Tinitigan niya ako nang matagal, tila nag-iisip kung dapat ba siyang magsalita.

"Wala. Magpahinga ka na. Bukas... maaga tayo."

"Sige po. Magandang gabi po."

Pumasok na siya at isinara ang p***o. Pero sa gabing iyon, alam ko — unti-unti na siyang nasasanay sa presensya ko. Hindi pa pagmamahal iyon, alam ko. Pero hindi na rin poot. At iyon ang simula.

TO BE CONTINUED