ประสาทพิชัยนาคา

18 ปี ต่อมา

บ้านไม้เรือนเครื่องสับยกใต้ถุนสูงที่แวดล้อมไปด้วยต้นไม้ใหญ่ ให้ความรู้สึกสงบร่มรื่นและเย็นสบาย 

“จ๊ะ โจง จ๊ะ ทิง โจง ทิง”

เสียงใสของเหล่านางรำในคณะดังเคล้าไปกับเสียงนกที่แข่งกันเปล่งเสียงร้องเจื้อยแจ้ว เอ่ยออกมาเป็นการนับจังหวะโดยพร้อมเพรียง ขณะกำลังฝึกซ้อมท่าพื้นฐาน ก่อนจะเข้าบทเพลงเหมือนเช่นทุกวัน

เหล่าหญิงสาวในชุดผ้าแถบสีพื้นและสไบสีเรียบ พร้อมนุ่งโจงกระเบนที่กำลังยกขาตั้งฉากไปด้านหน้า และย่อตัวลงกดหน้าทับแต่พองาม โดยมีแม่ครูแก้วเดินกำกับจัดท่วงท่าให้นางรำในคณะอย่างใกล้ชิด 

ร่วมถึง นิล บุตรสาวเจ้าของโรงละครนอกที่กำลังเม้มริมฝีปากแน่น เพราะต้องทรงตัวบนขาเรียวเล็กเพียงข้างเดียวเป็นระยะเวลานานกว่าปกติ

ไม่รู้เหตุใดวันนี้แม่ข้าถึงทิ้งจังหวะเปลี่ยนท่านานนัก

นิลนึกบ่นอยู่เพียงในใจ เพราะความเหนื่อยล้าของเรียวขาที่เริ่มสั่นเล็กน้อย แต่ด้วยใจที่รักในการร่ายรำมาตั้งแต่เด็ก เธอจึงอดทนและฝึกต่อไปอย่างตั้งใจ โดยมิกล้าปริปากเอ่ยคำใดออกมา

“เพียงมินาน ขาก็สั่นถึงเพียงนี้ แล้วจะขึ้นรำได้อย่างไรแม่นิล”

แม่ครูแก้วที่เหลือบมาเห็นท่าทางโงนเงนของลูกสาวก็ได้แต่ส่ายหน้าเบาๆ อย่างเหนื่อยใจ จึงใช้ไม้เรียวในมือแตะระนาบเป็นเส้นตรงลงบนไหปลาร้าเบาๆ เพื่อเตือนให้คนตัวเล็กเปิดไหล่ เชิดหน้าตรง ก่อนจะเลื่อนไม้มากดลงที่หน้าทับ เพื่อบังคับให้นิลย่อตัวลงอีกเล็กน้อยให้ได้ท่วงท่าอ่อนช้อยและดูสง่างามมากที่สุด

“…”

ความเย็นเฉียบของเนื้อไม้ที่กดลงบนผิวเนื้อ ทำให้นิลสะดุ้งเล็กน้อย แต่ก็รีบสูดหายใจเข้าลึกๆ ยืดแผ่นหลังและหน้าอกขึ้นแต่กดบ่าลงเชิดคอขึ้นเล็กน้อย

หยาดเหงื่อเม็ดใสเริ่มผุดพรายตามกรอบหน้าและไรผม เปียกซึมผ่านผ้าแถบสีพื้นอย่างเห็นได้ชัด

“เป็นตัวนางหน้าขาอย่าแบะ หลังต้องตั้งตรง กดสะโพกลงอีกแม่นิล” 

เสียงเย็นเฉียบของแม่ครูแก้วเอ่ยบอกบุตรสาวของตนดังขึ้น พร้อมสอดส่องสายตามองไปยังนางรำคนอื่นๆ ที่ดูจะมีอาการไม่ต่างกัน เว้นเสียแต่แม่ชบา นางรำเอกของคณะที่ยังคงนิ่ง และเก็บท่วงท่าได้สง่างาม อ่อนช้อยไม่ต่างจากแม่ครูในตอนยังเยาว์วัย

“เริ่มที่เพลงช้า เพลงเร็ว และเข้าเพลงแม่บทเล็กต่อ!”

แม่ครูเอ่ยบอกช้าๆ อย่างใจเย็น แต่กลับทำให้เหล่านางรำโอดครวญอยู่ในใจไม่น้อย เพราะวันนี้แม่ครูขึ้นต่อเพลงแบบไม่เว้นจังหวะให้ได้พักหายใจเลยสักนิด 

แต่ทว่าด้วยความรักในการร่ายรำ และกลัวจะถูกดุทำให้ไม่มีใครปริปากบ่นออกมาเลยสักคน

คณะวงดนตรีก็เริ่มบรรเลงเพลงที่ต้องฝึกซ้อมทันที เหล่านางรำก็เริ่มเคลื่อนไหว จากท่านั่งยกมือขึ้นพนมกลางอก และขยับท่วงท่าพร้อมกันอย่างนุ่มนวล 

นิลยกมือขึ้นพนมพร้อมกับยกยืดตัวตามจังหวะ ทั้งตัวพระและตัวนางจะเริ่มประเท้าฝั่งข้างขวา เพื่อเตรียมยืด ยุบ และก้าวเท้ารำตามจังหวะ 

เสียงตะโพนและฆ้องวงรัวกระชั้นชิดขยับจังหวะเร็วขึ้น เหล่านางรำเริ่มเปลี่ยนจังหวะซอยเท้าและพลิกขยับกาย แต่ยังคงรักษาความงดงามและความอ่อนช้อยและลมหายใจเอาไว้ได้อย่างดี

ดนตรียังบรรเลงต่อไปในขณะที่นิลเริ่มเหงื่อชุ่มกาย ดวงตากลมเพ่งมองแผ่นหลังของแม่ชบาที่อยู่แถวหน้า แม่ชบาในยามนี้ขยับเยื้องย่างอย่างพลิ้วไหว ท่วงท่าอ่อนช้อยรับกับจังหวะได้อย่างไร้ที่ติ

เธอมองแม่ชบาอย่างชื่นชม และตั้งใจเอาแม่ชบาเป็นแรงผลักดันในการฝึกซ้อมและหวังจะสร้างชื่อเสียงให้คณะโรงละครนอกเช่นเดียวกันในฐานะนางรำและบุตรสาวของพ่อโรง

วงดนตรียังลงบรรเลงเพลงอย่างต่อเนื่อง พร้อมกับนางรำที่ยังคงร่ายรำต่อจนกระทั่งจบเพลง 

ทว่ายังไม่ทันที่แม่ครูจะได้เอ่ยปากติชมท่วงท่าเพื่อให้คำแนะนำที่ต้องแก้ไข เสียงฝีเท้าหนักๆ ก็ดังขึ้นจากบันไดเรือน พลันปรากฏร่างของพ่อโรง เจ้าของโรงละครนอกที่เดินเข้ามาในลานซ้อมด้วยสีหน้าจริงจัง

“เอาล่ะ พักฟังทางนี้กันก่อน” 

นายจันเอ่ยเสียงก้อง น้ำเสียงทุ้มต่ำเอ่ยออกมาอย่างมั่นคง และเต็มไปด้วยอำนาจบารมี เพราะนอกจากแม่ครูแก้วก็มีพ่อโรงที่ทุกคนต่างก็ให้ความเคารพสูงสุดไม่ต่างกัน

“ข้ามีข่าวสำคัญจะแจ้งให้พวกเอ็งรู้... สองเรื่องใหญ่”

สายตาของพ่อโรงกวาดมองเหล่านักดนตรีและนางรำในคณะ ก่อนจะมาหยุดลงที่แม่ครูเมียของตน แม่ชบา และแม่นิลบุตรสาวเพียงคนเดียวตามลำดับ

“เรื่องแรก... งานไหว้ครูในปีนี้ ทางศาลาว่าการได้ส่งหมายกำหนดการมาแล้ว จะมีงานจัดขึ้นในอีกสามเดือนข้างหน้าคณะของพวกเราได้เข้าร่วมการรำถวายมือหน้าพระพักตร์เจ้านายชั้นผู้ใหญ่ที่จะเสด็จมาครั้งนี้ด้วย”

เสียงฮือฮาดังขึ้นเบาๆ ด้วยความรู้สึกตื่นเต้น ทว่าคำประกาศต่อมาของพ่อโรงกลับทำให้ลานซ้อมกลางบ้านต้องเงียบกริบอีกครั้ง

“และเรื่องที่สอง การรำถวายมือหนนี้ จะมีการคัดเลือกนางรำ ที่จะรำถวายในพิธีบวงสรวงใหญ่ที่ปราสาทพิชัยนาคา ซึ่งจะจัดขึ้นในหมู่บ้านของเราเป็นปีแรก”

นิลเบิกตากว้าง หัวใจกระตุกวูบด้วยความรู้สึกบางอย่าง เป็นความรู้สึกตื่นเต้นปนดีใจราวกับว่าพิธีที่กำลังจะเกิดขึ้นคือสิ่งที่เธอนั้นเฝ้ารอมันมาตลอดทั้งชีวิต แต่เธอก็บอกตัวเองไม่ได้เหมือนกันว่าทำไม

“เนื่องจากปีนี้มีการยกช่อฟ้าอุโบสถหลังใหม่ และยกฐานะสำนักวัดขึ้นเป็นวัดนาคเนรมิต จึงทำให้มีการจัดพิธีแห่บวงสรวงขึ้นปราสาทพิชัยนาคา สิ่งศักดิ์สิทธิ์ที่ทุกคนเคารพนับถือด้วย”

“…”

“ข้าหวังว่า จะมีหนึ่งในพวงเอ็งในคณะของเราที่จะผ่านการคัดเลือกครั้งนี้”

“…”

“และขอให้จำคำของข้าเอาไว้ จงทำหน้าที่ของตนในฐานะนางรำละครนอกให้ดี และท่องจำไว้เสมอว่า หากวันนี้พวกเอ็งคิดจะรำ ก็จงรำด้วยความตั้งใจ ส่งไปให้สุดแขน และเมื่อคิดว่าจะมองก็จงมองให้สุดสายตา อย่าให้เสียชื่อแม่ครูของพวกเอ็ง”

เมื่อสิ้นคำประกาศของพ่อโรง บรรยากาศที่เคยตึงเครียดก็คล้ายจะผ่อนคลายลง ทว่าความนิ่งงันกลับมีแรงกดดันเข้ามาแทนที่ในใจของทุกคนแทน เพราะไม่มีใครในที่นี้ที่ไม่อยากถูกคัดเลือก

“เอาล่ะ แยกย้ายกันไปพักผ่อนได้ ประเดี๋ยวตอนบ่ายคล้อยค่อยมาต่อเพลงกันใหม่”

เสียงของแม่ครูแก้วเอ่ยสำทับก่อนจะปล่อยเลิกซ้อม เหล่านางรำทุกคนต่างก้มลงกราบไปในทิศทางที่เศียรพ่อแก่บรมครูสูงสุดตั้งอยู่บนเรือน ก่อนจะหันก้มกราบลงทางพ่อโรงและแม่ครูพร้อมกัน แล้วค่อยๆ ทยอยขยับกายลุกขึ้นแยกย้ายไปยังเรือนพักของตน

“เอ็งกับข้าอย่าไปคิดฝันเลย คนที่ได้คัดเลือกก็คงมีแค่แม่ชบาเท่านั้นเป็นแน่”

เสียงกระซิบกระซาบดังเคล้าสลับกันไปมาถึงเรื่องพิธีบวงสรวงที่ปราสาทพิชัยนาคาด้วยความตื่นเต้น ก่อนจะตามมาด้วยการคาดเดาต่างๆ นานา ที่ดังขึ้นเป็นระยะ

นิลเองที่ผ่านการซ้อมมานานจึงเลือกนั่งพักอยู่ที่เดิม มือเรียวยกขึ้นนวดหน้าขาที่สั่นระริกจนล้าไปหมด แม้กระทั่งหยาดเหงื่อยังคงไหลซึมไม่ขาดสาย 

ดวงตากลมโตลอบมองตามหลังบิดาที่เดินแยกไปคุยกับคนเป็นแม่ในอีกมุมหนึ่ง ด้วยท่าทางหยอกเย้าต่างจากท่าทีเมื่อครู่โดยสิ้นเชิง

พ่อและแม่ที่ใช้ชีวิตคู่กันมานาน แต่ก็ยังคงความรักหวานซึ้งต่อกันไม่เสื่อมคลาย จนเธอนั้นรู้สึกโชคดีที่ได้เกิดมาในครอบครัวที่อบอุ่นเช่นนี้ 

‘ปราสาทพิชัยนาคา... บวงสรวงใหญ่ปีแรกอย่างนั้นหรือ’

ในขณะที่นิลกำลังจมอยู่ในความคิดของตัวเอง ร่างระหงของแม่ชบาก็ขยับลุกขึ้นอย่างเชื่องช้า ท่วงท่าซับเหงื่อและขยับสไบของหล่อนยังคงละเมียดละไมไม่เปลี่ยน ราวกับไม่ได้ผ่านการฝึกซ้อมอันหนักหน่วงมาเมื่อครู่ 

ชบาไม่ได้เดินไปรวมกลุ่มกับนางรำคนอื่นๆ หล่อนเพียงแค่หันมาสบตากับนิลนิ่งๆ มุมปากหยักลึกขึ้นเล็กน้อย ก่อนจะเยื้องย่างแยกตัวออกไปทางเรือนพักของตน 

ทิ้งให้นิลนั่งอยู่บนลานซ้อมที่เริ่มเงียบลงตามลำพัง พร้อมกับคำสอนของบิดาที่ยังคงดังก้องอยู่ในหัวมาตั้งแต่เด็ก 

เมื่อคิดจะรำ ก็จงรำให้สุดแขน เมื่อคิดว่าจะมองก็จงมองให้สุดสายตา

มันก็คงจริงอย่างที่คนอื่นพูดกัน หากจะมีใครสักคนที่ได้รับเลือก ในคณะโรงละครนอกนี้ นางรำคนนั้นก็คงไม่แคล้วจะเป็นแม่ชบา ไม่ใช่ลูกสาวแม่ครูอย่างตนที่แม้จะฝึกซ้อมฝึกรำมาตั้งแต่เด็ก แต่ก็ยังรำสู้ท่วงท่าการร่ายรำของแม่ชบาไม่ได้

แต่แล้วอย่างไรเล่า เธอมีเวลาฝึกซ้อมอีกนานนับเดือน อย่างไรเสียเธอก็ไม่คิดที่จะยอมแพ้ ตั้งแต่ยังไม่ทันได้เริ่มหรอก

ดวงตากลมโตยังคงเลื่อนสายตามองไปยังป่าใหญ่ที่อยู่ลึกขึ้นไปจากเรือนของตน ซึ่งเป็นสถานที่ตั้งสิ่งศักดิ์สิทธิ์ที่ชาวบ้านเคารพนับถือ และทุกคนเชื่อว่าเป็นที่บำเพ็ญเพียรขององค์พญาอนธกาฬนาคราช

อีกทั้งในป่าใหญ่ลึกเข้าไปจากปราสาทนั้น ยังเป็นป่าต้องห้าม ที่ชาวบ้านในพื้นที่เชื่อกันว่าเป็นเมืองลับแล หรือที่พักอาศัยของชาวบุญวัง เป็นสถานที่ต้องห้ามไม่ให้ทุกคนขึ้นไปโดยเด็ดขาด และหากมีชาวบ้านพลัดหลงเข้าไปในนั้นก็จะไม่ได้กลับออกมาอีกเลย

นับเป็นตำนานของคนในพื้นที่ที่เล่าขานส่งต่อกันมาอย่างยาวนาน และสิ่งที่ตอกย้ำว่าพวกเขามีอยู่จริง คือแสงไฟจากคบเพลิงที่สว่างไสวในยามค่ำคืนที่รายล้อมบริเวณปราสาทพิชัยนาคา 

ในช่วงวันโกนและวันพระ พร้อมกับเหตุการณ์ลี้ลับที่เกิดขึ้นอยู่หลายครา