ตอนที่ 21: คำท้าดวลกลางศาลา

เช้าวันใหม่เริ่มต้นด้วยเสียง “ติ๊ง-หน่อง-ติ๊ง-หน่อง” จากลำโพงเหล็กที่ติดอยู่บนยอดเสาไม้ไผ่กลางหมู่บ้าน ก่อนที่เสียงแหบพร่าแต่ทรงพลังของพ่อผู้ใหญ่บ้านจะดังผ่านระบบประกาศตามสาย ปลุกให้ชาวบ้านโคกอีแหลวตื่นจากการพักผ่อน

“ประกาศ... ประกาศ ลูกบ้านทุกท่านทราบ มื้อนี้สิบโมงเช้า ขอเชิญพ่อแม่พี่น้องมาโฮมกัน (รวมตัวกัน) ที่ศาลากลางบ้าน เฮาสิมีประชุมเรื่องการลงแขกดำนาประจำปี และเรื่องกองทุนผ้าป่าสามัคคีวัดบ้านอีแหลว... ไผมาได้กะฟ้าวมาเด้อ มีเรื่องสำคัญสิแจ้งให้ทราบ” ย่าบุญมาที่กำลังจัดสำรับกับข้าวอยู่บนเฮือนถึงกับต้องวางมือ 

“กริชเอ๊ย... ย่าสิไปประชุมที่ศาลาแนเด้อ ลูกบ้านต้องไปฟังข่าวคราว”

“เดี๋ยวผมขับรถไปส่งครับย่า ผมเองก็อยากไปทำความรู้จักกับชาวบ้าน และอยากไปฟังเรื่องลงแขกดำนาด้วยครับ” กริชอาสาอย่างกระตือรือร้น เขาคว้ากุญแจรถพร้อมสวมหมวกปีกกว้างใบเดิม แม้แผ่นหลังจะยังปวดเมื่อยจากศึกขุดดินเมื่อวาน แต่ความตื่นเต้นในเช้าวันใหม่มีมากกว่า

ศาลากลางบ้าน: สมรภูมิหน้าเสาธง

เมื่อรถยนต์ของกริชเลี้ยวเข้ามาจอดที่ลานกว้างหน้าศาลากลางบ้าน ชาวบ้านหลายคนต่างพากันมองดูด้วยความสนใจ หนุ่มเมืองกรุงในชุดเสื้อเชิ้ตลายสก๊อตพับแขนดูแปลกตาแต่ก็ดูเข้าท่าในสายตาคนเฒ่าคนแก่ แต่ยังไม่ทันที่กริชจะเปิดประตูให้ย่าลงจากรถ สายตาของเขาก็ปะทะเข้ากับกลุ่มคนตรงหน้าที่กำลังโต้เถียงกันเสียงดัง

“มึงมันหน้าตัวเมียบักรุ่ง มึงกล้าดียังไงถึงแอบไปกรีดเชือกรอกไม้ไผ่อ้ายกริช”

เสียงแหลมสูงที่เต็มไปด้วยความโกรธเกรี้ยวของอิปิ๊ดังมาก่อนตัว เธอในชุดผ้าซิ่นพื้นเมืองสีสดใสกำลังยืนชี้หน้าด่าบักรุ่งที่วันนี้ดู "เบ่ง" เป็นพิเศษ เพราะยืนอยู่ข้างๆ กำนันพงษ์พ่อของเขาที่นั่งหน้าตายอยู่บนศาลา ในมือของอิปิ๊ถือเศษเชือกไนลอนที่ขาดวิ่นมาชูให้ทุกคนดู 

“เบิ่งเอาเด้อพี่น้อง นี่มันบ่ได้ขาดเพราะลมเด้อ แต่มันมีรอยมีดครูดไปครูดมาจนรุ่งริ่งแบบนี้ มึงมันอิจฉาเพิ่นจนหน้ามืดเบาะบักรุ่ง” บักรุ่งที่ยืนเท้าสะเอวอยู่ทำหน้าไขสือ แสยะยิ้มกวนประสาท 

“มีหลักฐานเบาะปิ๊ มึงอย่ามากล่าวหากันลอย ๆ เชือกมันอาจสิเก่า หรือวัวมึงแอบไปแทะเล่นกะได้ ไผสิไปเสียเวลาเฮ็ดเรื่องปัญญาอ่อนแบบนั้น”

“วัวบ้านมึงเบาะสิคาบมีดไปฝนเชือก!” อิปิ๊ตวาดกลับ แววตาเธอแทบจะพ่นไฟได้ 

“มึงกะฮู้อยู่เต็มอกว่าเมื่อวานมีแค่มึงที่ไปด้อมๆ มองๆ แถวนั้น ถ้าอ้ายกริชเพิ่นบ่เปลี่ยนสายสลิงทัน ป่านนี้ประตูน้ำพังทับลุงหวังไปแล้ว”

กริชเดินเข้ามาสมทบข้างอิปิ๊ แววตาของเขานิ่งสงบแต่ดูเยือกเย็น เขาไม่ได้พูดอะไรเรื่องเชือก แต่การปรากฏตัวของเขาในชุดที่ดูสะอาดสะอ้านและดูภูมิฐานแบบหนุ่มเมืองกรุง ยิ่งทำให้บักรุ่งรู้สึกหมั่นไส้

“อ้าว สถาปนิกนาซ่ามาแล้วเบาะ” บักรุ่งตะโกนทักทายอย่างยวนประสาทท่ามกลางสายตาชาวบ้านนับร้อย 

“มื้อนี้ใส่รองเท้าหรูมาประชุม ระวังเด้อ... โคลนที่ศาลานี่มันสิเปื้อนเอา หรือสิกลัวจนต้องให้ผู้หญิงออกหน้าด่าแทนวะ”

“บักรุ่ง! พอได้แล้ว!” กำนันพงษ์ตะโกนขัดขึ้นเมื่อเห็นว่าลูกชายเริ่มลามปาม แต่สายตาที่กำนันมองกริชก็ดูไม่ได้เป็นมิตรนัก 

“มาประชุมกันได้แล้ว เรื่องเชือกเรื่องน้ำกะค่อยว่ากันไปตามหลักฐาน”

หลังจากที่พ่อผู้ใหญ่บ้านแจ้งรายละเอียดเรื่องงานผ้าป่าสามัคคี และมติที่จะให้มีการลงแขกดำนาที่ "ทุ่งนาสีทอง" เป็นที่แรกเพื่อเอาฤกษ์เอาชัย บักรุ่งที่นั่งกระสับกระส่ายมานานก็ลุกขึ้นยืนพรวด

“พ่อผู้ใหญ่ ผมขอเสนออะไรหน่อย” บักรุ่งพูดเสียงดังฟังชัด 

“ในเมื่ออ้ายกริชเพิ่นเก่งนักเรื่องออกแบบเครื่องยนต์กลไก ผมกะอยากฮู้ว่าถ้าต้องก้มหน้าปักดำอยู่ในตมสู้กับแดดเปรี้ยง ๆ อัจฉริยะเมืองกรุงสิแน่คือจั่งปากเบาะ” บักรุ่งหันมาจ้องหน้ากริชตรงๆ 

“มื้อลงแขกผ้าป่า... กูขอท้ามึงแข่งดำนาตัวต่อตัวในแปลงสาธิต วัดกันไปเลยว่าระหว่าง ‘สมองเมืองกรุง’ กับ ‘แรงไทบ้าน’ ใครสิของจริง” ชาวบ้านเริ่มฮือฮากระซิบกระซาบกันถ้วนหน้า 

“จะไหวเหรอ” 

“คนเมืองจะไปสู้เด็กเลี้ยงควายได้ไง” บักรุ่งยิ่งได้ใจ เดินไปหยุดหน้ากริชกลางศาลา 

“ถ้ามึงแพ้ มึงต้องยอมรับต่อหน้าทุกคนว่ามึงมันดีแต่ในไอแพด แล้วมึงห้ามมายุ่งกับปิ๊อีกเด็ดขาด แต่ถ้ามึงชนะ... กูสิยอมเป็นขี้ข้าขุดดินให้มึงทั้งฤดูกาลเลย” อิปิ๊ที่ยืนอยู่ข้างๆ หน้าแดงซ่านด้วยความโมโห

 “บักรุ่ง มึงมันขี้โกง อ้ายกริชเพิ่นบ่เคยดำนา มึงมันหน้าตัวเมีย”

กริชยืนนิ่ง เขามองดูรอยมีดที่ครูดบนเชือกในมืออิปิ๊ แล้วสบตาบักรุ่งที่กำลังแสยะยิ้มท้าทาย เขาเข้าใจแล้วว่าถ้าไม่สยบบักรุ่งด้วยวิธีของคนที่นี่ เขาก็จะไม่มีวันได้รับการยอมรับจริงๆ กริชก้าวออกมาข้างหน้าหนึ่งก้าว สบตาบักรุ่งอย่างไม่ลดละ 

“ผมรับคำท้าครับรุ่ง...” เสียงของกริชทุ้มลึกและหนักแน่นสะท้อนก้องศาลา 

“และไม่ต้องห่วงเรื่องปิ๊หรอก เพราะผมไม่ได้มองว่าเธอเป็นสิ่งของที่จะเอามาวางเดิมพัน แต่ผมจะแข่งเพื่อพิสูจน์ว่า ‘รอยมีด’ บนเชือกของคนอย่างคุณ ทำอะไรความมุ่งมั่นของผมไม่ได้” บักรุ่งชะงักไปครู่หนึ่งเมื่อเจอสวนกลับแบบนิ่มๆ แต่มีคม ก่อนจะตะโกนเสียงหลง 

“ดี! มื้อลงแขกดำนา... มึงเตรียมตัวหลังหักได้เลยอ้ายหน้าขาว”

เสียงฮือฮาดังระงมไปทั่วศาลากลางบ้าน ทันทีที่คำว่า “รับคำท้า” หลุดออกมาจากปากของกริช ชาวบ้านต่างมองหน้ากัน บ้างก็ทึ่งในความใจกล้า บ้างก็อดสงสารหนุ่มเมืองกรุงหน้าขาวไม่ได้ เพราะรู้ดีว่าบักรุ่งนั้นมัน "กระดูกเหล็ก" เรื่องงานใช้แรงมาแต่ไหนแต่ไร

แม่ใหญ่บุญมาที่นั่งฟังอยู่นาน บัดนี้ลุกขึ้นจากอาสนะไม้เก่า ๆ เดินช้า ๆ แต่ละย่างก้าวดูมั่นคงมาหยุดยืนเคียงข้างหลานชาย มือที่เหี่ยวย่นตามกาลเวลาแต่ยังดูอบอุ่นเอื้อมไปจับแขนกริชไว้เป็นการให้กำลังใจ ก่อนที่เธอจะเงยหน้าขึ้นสบตากับกำนันพงษ์ด้วยแววตาที่เต็มไปด้วยความเหน็บแนม

“เฮอะ ฟังเบิ่งเอาเด้อพี่น้อง” ย่าบุญมาเอ่ยเสียงดังฟังชัดพลางปรายตาไปทางบักรุ่งที่กำลังทำหน้าเบ่ง 

“เป็นลูกกำนันพงษ์นี่กะดีเนาะ ไร้ประโยชน์เบิดมื้อ งานการในนาในสวนเจ้าของกะบ่เคยสิลงไปหยิบจับ เห็นแต่ขี่มอเตอร์ไซค์แว้นไปแว้น มาป่วนบ้านป่วนเมือง แต่กะช่างกล้ามาท้าคนอื่นเขาปานว่าเจ้าของเก่งคักเก่งแน่” ชาวบ้านที่นั่งฟังอยู่พากันพยักหน้าเห็นด้วย บ้างก็หลุดหัวเราะคิกคักออกมา 

“แม่นอีหลีแม่ใหญ่ เห็นแต่มันขี่รถกวนหูคนนั่นล่ะ งานนาแทบสิบ่เห็นมันก้ม” เสียงคนในศาลาพึมพำสนับสนุน ทำเอาบักรุ่งหน้าแดงก่ำด้วยความอับอาย ส่วนกำนันพงษ์ได้แต่แสร้งกระแอมไอแก้เก้อ ย่าบุญมาหันมามองกริชด้วยสายตาที่เปลี่ยนเป็นความภูมิใจ 

“ในเมื่อหลานย่ามันกล้ารับคำท้า ย่ากะเห็นดีเห็นงามนำ สิได้ฝึกไปในตัวก่อนสิลงดำนาเจ้าของอีหลี มื้อแข่งผ้าป่ากะให้มันฮู้ไปว่า คนมีความรู้กับคนมีแต่แฮง ไผสิเฮ็ดให้แผ่นดินนาสีทองมันรุ่งเรืองได้มากกว่ากัน”

กริชยิ้มกว้างออกมาอย่างมั่นใจเมื่อเห็นว่าย่าสนับสนุนเขาเต็มที่ ท่ามกลางบรรยากาศที่เริ่มคุกรุ่นไปด้วยความท้าทาย อิปิ๊ที่ยืนกำเศษเชือกไนลอนอยู่ข้าง ๆ ถึงกับยืดอกขึ้นอย่างภูมิใจในตัวกริช เธอรีบก้าวออกมาอาสาทันที 

“บ่ต้องห่วงเด้อจ้าย่า อ้ายกริชเพิ่นหน่วยก้านดี ปิ๊นี่ล่ะสิอาสาเป็นคนแนะนำ เป็นครูฝึกสอนอ้ายกริชเอง อาทิตย์หน้าก่อนวันแข่ง ปิ๊สิเคี่ยวเข็ญให้อ้ายกริชปักดำไวปานพายุเล่ยล่ะ”

“ฮ่า ๆ ๆ ดีมากปิ๊ ฝากเบิ่งแยงหลานย่านำเด้อ” ย่าบุญมาหัวเราะชอบใจ 

บักรุ่งเห็นท่าไม่ดีที่คะแนนเสียงชาวบ้านเทไปทางกริช แถมอิปิ๊ยังทำท่าทางสนิทสนมเข้าไปใหญ่ เขาก็เบิ้ลเสียงตะโกนทิ้งท้ายอย่างกวนประสาท 

“เออ! สิกินส้มตำรอดำนาซ้อมกะเชิญ อาทิตย์หน้ากูสิถ่า (รอ) เบิ่งคนเมืองกรุงหลังยอกอยู่กลางตม”

กริชไม่ได้โต้ตอบด้วยวาจา แต่เขาสบตากับบักรุ่งนิ่ง ๆ พลางนึกในใจถึงแบบแผนการดำนาที่เขาจะเริ่มร่างในสมองนับตั้งแต่คืนนี้