เชฟอิ๊ก มีหนังสือสูตรอาหารหรือคุกบุ๊กให้ซื้อไหม?

เคยสงสัยไหมว่าถ้าต้องการหาเล่มสูตรของเชฟแก้วจะเริ่มจากตรงไหนก่อนดี — ผมชอบเริ่มจากร้านหนังสือใหญ่ก่อนเพราะสะดวกและมักมีของใหม่เข้าร้านบ่อย ๆ เวลาที่เดินดู ผมมักเจอหนังสือทำอาหารวางอยู่ที่ชั้นคู่มือครัวของร้านอย่าง SE-ED, Naiin หรือ B2S ซึ่งบางครั้งจะมีเล่มของเชฟท้องถิ่นวางรวมกับหนังสือคอลเล็กชันสูตรอาหารทั่วไป บางครั้งสาขาที่เป็นร้านหนังสือขนาดใหญ่หรือร้านนำเข้าอย่าง Kinokuniya ก็มีเล่มที่หายากกว่าให้เลือก ถ้าเล่มนั้นออกโดยสำนักพิมพ์ท้องถิ่น มักจะมีจุดจำหน่ายตามงานสัปดาห์หนังสือหรืองานเทศกาลอาหาร ซึ่งเป็นโอกาสดีที่จะได้เซ็นชื่อหรือซื้อชุดพิเศษ ฉันมักตรวจดูป้ายประกาศของสำนักพิมพ์หรือช่องทางของเชฟเพื่อดูประกาศวางจำหน่ายโดยตรง เพราะบางครั้งมีพิมพ์จำกัดและแจกจำหน่ายเฉพาะงานอีเวนต์เท่านั้น

ชื่อ 'เชฟอิ๊ก' ฟังแล้วมีเสน่ห์แบบที่ทำให้จินตนาการอยากพาไปสำรวจทันที — ในมุมมองของคนที่ติดตามเรื่องราวพวกนี้มานาน ผมมองว่าเชฟอิ๊กเป็นตัวละครในนิยาย/การ์ตูนที่สร้างโลกอาหารขึ้นมาเป็นฉากหลังสำคัญ ร้านของเขาจึงออกแบบให้สะท้อนบุคลิกและธีมของเรื่อง: มักจะตั้งอยู่ในตรอกเล็ก ๆ ของเมืองสมมติ มีบรรยากาศอบอุ่น เสิร์ฟเมนูที่ผสมผสานความทรงจำกับเทคนิคสมัยใหม่ ผู้เขียนมักใช้ร้านเป็นพื้นที่เล่าเรื่องให้ตัวละครได้เติบโต เล่าอดีตผ่านรสชาติ และสร้างความเชื่อมโยงระหว่างตัวละครกับผู้อ่าน — นั่นทำให้ร้านจริง ๆ อยู่เฉพาะในพื้นที่ของเรื่องเท่านั้น แต่มีรายละเอียดเพียงพอที่แฟนสามารถจินตนาการได้อย่างชัดเจน มุมมองนี้ไม่ได้หมายความว่าร้านจะอยู่แค่ในหนังสือหรืออนิเมะแบบแห้ง ๆ เท่านั้น เหมือนที่เห็นใน 'Shokugeki no Soma' ตัวอย่างของร้าน/เมนูที่เริ่มต้นจากความคิดสร้างสรรค์กลายเป็นแรงบันดาลใจให้คาเฟ่ป็อปอัพหรือเมนูพิเศษในโลกจริง ผู้เขียนสามารถออกแบบเมนูที่อ่านแล้วอยากลองจริง ๆ จนมีเชฟหรือแฟนคลับมาลองทำ และหัวใจของการเป็นร้านจริงหรือไม่จริงอยู่ที่เจตนาดั้งเดิม: ถ้าผู้สร้างต้องการให้เป็นสถานที่ในโลกจริง จะมีการโปรโมต ประกาศจากผู้เกี่ยวข้อง และมักจะมีกิจกรรมจริงร่วมด้วย แต่ถ้าเป็นองค์ประกอบเชิงสัญลักษณ์ ร้านก็จะยังคงแค่ฉากในเรื่องที่เติมเต็มพล็อตและอารมณ์ ในฐานะแฟนคนหนึ่ง ฉันสนุกกับการแบ่งแยกว่าอะไรคือโลกสมมติและอะไรถูกดึงเข้าสู่โลกจริง เพราะกระบวนการนั้นเองที่ทำให้เรื่องราวมีชีวิต บางครั้งการจินตนาการว่าร้านตั้งอยู่บนมุมถนนที่มีกลิ่นเครื่องเทศคลุ้ง หรือว่าบ้านแถวริมคลองที่มีแผงไม้เก่าแก่ ก็ทำให้เราสัมผัสความเป็นไปได้ได้เหมือนกัน สุดท้ายแล้ว ไม่ว่าจะเป็นร้านจริงหรือร้านในเรื่อง ความพิเศษอยู่ที่ว่ามันเชื่อมโยงคนกับอาหารและความทรงจำเอาไว้ได้อย่างอบอุ่น

บอกเลยว่าเรื่องนี้น่าติดตามมาก — ในมุมของแฟนรายการที่ติดตามตั้งแต่ตอนแข่งจบ ฉันเห็นภพมักจะปล่อยสูตรอาหารสั้น ๆ ให้แฟน ๆ ผ่านโพสต์และคลิปเล็ก ๆ บนโซเชียลมีเดียของเขา ประเภทที่เห็นบ่อยคือสูตรที่ดัดแปลงจากเมนูการแข่งขันของ 'MasterChef' ทำให้คนทำตามได้ที่บ้านโดยไม่ต้องใช้อุปกรณ์ซับซ้อน เมื่อมองแบบเจาะลึกขึ้น ฉันมักจะเก็บลิงก์และภาพหน้าจอไว้ เพราะบางครั้งสูตรไม่ได้อยู่ในที่เดียวตลอด — บางครั้งเป็นโพสต์ในอินสตาแกรม บ้างเป็นคอมเมนต์ใต้คลิปวิดีโอ หรือแม้แต่สตอรี่ที่หายไปหลัง 24 ชั่วโมง ทำให้การตามเก็บสูตรแบบครบชุดต้องใช้เวลานิดหน่อย แต่พอรวมกันแล้วก็มีคอลเลกชันสูตรที่ใช้งานได้จริงและมีสไตล์เป็นของตัวเอง นี่เป็นแหล่งที่ดีถ้าคุณชอบทดลองทำตามสูตรจากรายการและอยากได้เวอร์ชันบ้าน ๆ ของภพ

การจะหา 'เชฟบุ๊ค' ฉบับ eBook ตอนนี้ไม่ยากเท่าที่คิด เพราะมีทั้งสโตร์สากลและสโตร์ไทยที่มักนำหนังสือทำอาหารเข้ามาขายเป็นประจำ ทั้งนี้แพลตฟอร์มหลักที่ผมมักเจอบ่อยคือ Amazon Kindle, Google Play Books และ Apple Books สำหรับเวอร์ชันสากล ส่วนฝั่งไทยจะมีร้านอย่าง MEB, Ookbee, และ SE-ED eBook รวมถึงบางครั้งสำนักพิมพ์ก็วางขายในเว็บไซต์ของตัวเองหรือบนร้านขายหนังสือออนไลน์อย่าง Naiin การตั้งราคาจะต่างกันไปตามลิขสิทธิ์การแปลและรูปแบบไฟล์: eBook ที่เป็นเล่มแปลจากต่างประเทศมักตั้งราคาเทียบเป็นดอลลาร์ (ประมาณ $4.99–$14.99) ซึ่งแปลงเป็นไทยประมาณ 180–520 บาท ขณะที่ผลงานไทยหรือฉบับดิจิทัลที่จัดจำหน่ายภายในประเทศมักอยู่ในช่วง 79–399 บาท แต่ช่วงโปรโมชันราคามักลดลงเยอะจนเห็นราคา 29–99 บาทได้เหมือนกัน การเลือกซื้อควรเช็กรูปแบบไฟล์และการป้องกันลิขสิทธิ์ (DRM) เพราะบางร้านให้ไฟล์ EPUB ที่เปิดบนแอปทั่วไปได้สบาย ขณะเดียวกันบางร้านผูกกับแอปของตนเองเท่านั้น ผมเองมักชอบดูตัวอย่างฟรีก่อนตัดสินใจ และสังเกตรายละเอียดว่าเป็นเวอร์ชันครบเล่มหรือเป็นสรุปสูตร เพราะบางครั้งชื่อคล้ายกันแต่เนื้อหาต่างกัน นอกจากนี้ยังมีการรวมแพ็กหรือบันเดิลกับหนังสือเล่มพิมพ์หรือคอร์สออนไลน์ ซึ่งถ้าคุณต้องการคอลเลกชันก็อาจคุ้มกว่าซื้อแยกทีละเล่ม จากประสบการณ์ส่วนตัว ถ้าต้องการราคาประหยัดแนะนำเช็กช่วงเทศกาลและหน้าโปรโมชั่นของสโตร์ไทยเพราะลดหนักจริง ส่วนถ้าต้องการไฟล์ที่เข้ากันได้กับเครื่องอ่านทั่วไป เลือกสโตร์ที่ให้ไฟล์ EPUB หรือร้านที่รองรับการดาวน์โหลดไปเก็บไว้ในคลังจะสะดวกกว่า สุดท้ายแล้วการซื้อ 'เชฟบุ๊ค' ฉบับ eBook ให้คุ้มค่ามากที่สุดคือเปรียบเทียบราคาในสองสามแพลตฟอร์มก่อนกดซื้อ และคำนึงถึงความสะดวกในการอ่านบนอุปกรณ์ที่คุณมี — นี่แหละเป็นวิธีที่ผมใช้แล้วพอใจและทำให้ชั้นหนังสือดิจิทัลเติบโตอย่างรวดเร็ว

เคยสงสัยไหมว่าชื่อเรื่องที่เราเห็นบ่อยๆ อย่าง 'แก้วลืมคอน' จะมีรูปแบบอ่านหรือฟังได้ไหม? บอกตามตรงว่าฉันเป็นคนชอบสะสมเวอร์ชันต่างๆ ของงานโปรด ดังนั้นเมื่อเจอชื่อเรื่องที่ชอบแล้วจะดูทั้งเล่มกระดาษ อีบุ๊ก และหนังสือเสียง โดยทั่วไปแล้วนิยายไทยที่ได้รับความนิยมมักมีอีบุ๊กออกบนร้านค้าดิจิทัลหลักและบางเรื่องก็ถูกทำเป็นหนังสือเสียงโดยสำนักพิมพ์หรือผู้ผลิตอิสระ สำหรับ 'แก้วลืมคอน' ถ้ามีเวอร์ชันอิเล็กทรอนิกส์จริง จะพบได้บนร้านอีบุ๊กที่ขายหนังสือไทย ส่วนหนังสือเสียงก็มีโอกาสเป็นโปรเจ็กต์พิเศษของสำนักพิมพ์หรือวางให้ฟังในแพลตฟอร์มเฉพาะทาง ถ้าต้องให้คำแนะนำแบบคนที่ชอบสะสมงานแบบเดียวกับ 'บุพเพสันนิวาส' ของใครหลายคน ก็มักสำรวจเพจกองทัพแฟนคลับ เพจสำนักพิมพ์ หรือตรวจหน้ารายละเอียดหนังสือหน้าเว็บของผู้เขียน — บ่อยครั้งข้อมูลว่ามีอีบุ๊กหรือหนังสือเสียงจะถูกประกาศที่นั่น และถ้ามีการทำหนังสือเสียงจริง เสียงบรรยายกับการตัดต่อจะเป็นตัวตัดสินว่าควรลงทุนซื้อหรือไม่

แวบแรกที่ได้ยินชื่อ 'เชฟอิ๊ก' ก็จับความรู้สึกได้ว่าเขาไม่ใช่เชฟธรรมดา ๆ ตัวละครคนนี้ปรากฏในนิยายเรื่อง 'ครัวกลางสายลม' ซึ่งเป็นนิยายที่ผสมความอบอุ่นของครอบครัวเข้ากับความเข้มข้นของเวทีการประกวดอาหารระดับสากล ในเรื่องเขาเป็นคนที่เติบโตมาจากหมู่บ้านชายฝั่งเล็ก ๆ ที่คนในชุมชนยังคงใช้วัตถุดิบจากท้องถิ่นอย่างภาคภูมิใจ ตั้งแต่เด็กอิ๊กเรียนรู้การแกะเปลือกปู จับปลาตู้ ทำปลาร้ารสจัดจากย่าของเขา สิ่งพวกนี้กลายเป็นพื้นฐานรสชาติอันเป็นเอกลักษณ์ที่เขาใช้ผสมผสานกับเทคนิคครัวสมัยใหม่เมื่อก้าวเข้ามาในโลกของภัตตาคารใหญ่ ๆ ฉากหลังของอิ๊กมีชั้นเชิงทางอารมณ์ที่เข้มข้น เขาไม่ได้มาจากครอบครัวที่สนับสนุนความฝันแบบตรงไปตรงมา พ่อของเขาอยากให้ทำงานที่มั่นคง แต่แม่และย่าเป็นคนปลูกฝังความรักในอาหารให้ชัดเจน ช่วงวัยรุ่นอิ๊กเคยออกไปทำงานเป็นพนักงานครัวในเมืองหลวง ถูกฝึกแบบโหดและพบกับความล้มเหลวหลายครั้ง ก่อนจะมีโอกาสร่วมงานกับเชฟผู้มีชื่อเสียงที่เป็นเหมือนครู ทำให้อิ๊กได้เรียนรู้ทั้งเทคนิคและวิธีจัดการความกดดันบนเส้นทางอาชีพ ความสูญเสียคนใกล้ชิดในวัยเด็ก—น้องชายที่จากไปเพราะอุบัติเหตุ—เป็นแรงผลักดันให้เขาอยากทำอาหารที่พูดแทนความทรงจำและความรักได้ ความน่าสนใจของเชฟอิ๊กไม่ได้อยู่ที่ฝีมือการทำอาหารอย่างเดียว แต่เป็นวิธีที่เขาใช้ครัวย้ำความสัมพันธ์กับชุมชนและความทรงจำ ตัวละครเขามีมุมอ่อนโยนกับเด็กๆ และผู้สูงอายุ แต่ก็มีความดุดันและเข้มงวดเมื่อต้องเผชิญกับการแข่งขัน ฉากไฮไลต์อย่างหนึ่งคือเมื่ออิ๊กใช้วัตถุดิบพื้นบ้านมาตีความใหม่เป็นเมนูไฟน์ไดนิ่งที่กรรมการยอมรับ นอกจากนั้นยังมีเส้นเรื่องย่อยที่น่าสนใจ เช่น ความสัมพันธ์ที่ซับซ้อนกับเชฟคู่แข่งและการกลับไปเยี่ยมหมู่บ้านเพื่อคืนรสชาติเดิมให้ชุมชน ทำให้เรื่องราวมีทั้งความทะเยอทะยานและความอ่อนโยน ผมชอบที่นิยายไม่ได้ทำให้เขาเป็นฮีโร่สมบูรณ์แบบ แต่ให้ความเป็นมนุษย์ ทั้งความผิดพลาด ความรับผิดชอบ และการเติบโต ซึ่งทำให้บทบาทของเชฟอิ๊กน่าจดจำและอบอุ่นในเวลาเดียวกัน

ล่าสุดผมสังเกตเห็นว่ามีคนพูดถึงฉบับอีบุ๊กของ 'ทองนพเก้า' ในกลุ่มนักอ่านไม่น้อยเลย และจากประสบการณ์ส่วนตัวกับงานวรรณกรรมไทยคลาสสิก บอกได้ว่าโอกาสที่จะมีฉบับอีบุ๊กค่อนข้างสูง เพราะหลายสำนักพิมพ์เริ่มแปลงผลงานเก่าเป็นดิจิทัลเพื่อตอบความต้องการของผู้อ่านยุคใหม่ ผมพบว่าเมื่อสำนักพิมพ์ถือสิทธิ์อยู่ มักจะมีทั้งรูปแบบไฟล์สำหรับอ่านบนแท็บเล็ตหรือสมาร์ทโฟน และบางครั้งก็มีการจัดหน้าใหม่ให้เหมาะกับการอ่านบนจอ เรื่องลิขสิทธิ์จึงเป็นตัวกำหนดว่าผลงานใดจะมีหรือไม่มีอีบุ๊ก บางครั้งผลงานที่เคยพิมพ์นานแล้วถูกนำมาพิมพ์ใหม่ในรูปแบบอีบุ๊กโดยสำนักพิมพ์รายอื่นด้วย ทำให้มีตัวเลือกในตลาดเพิ่มขึ้น สำหรับหนังสือเสียง สถานการณ์จะแตกต่างออกไปเล็กน้อย เพราะต้องมีผู้บรรยายและการผลิตเสียงซึ่งมีต้นทุนสูง ทำให้ไม่ใช่ทุกเล่มที่จะมีเวอร์ชันเสียง แต่ผมได้เห็นผลงานคลาสสิกบางเรื่องถูกทำเป็นหนังสือเสียงโดยสำนักพิมพ์หรือบริษัทผลิตเสียงเพื่อจำหน่ายบนแพลตฟอร์มสตรีมมิ่งเสียงหรือขายเป็นไฟล์ดาวน์โหลด ดังนั้นถ้าคุณอยากได้ทั้งอีบุ๊กและหนังสือเสียงของ 'ทองนพเก้า' ให้คาดหวังได้ว่ามีความเป็นไปได้ แต่ความแน่นอนขึ้นอยู่กับทางสำนักพิมพ์และสิทธิ์การเผยแพร่ของผลงาน ถ้าชอบฟังเวอร์ชันเสียงมาก ๆ ส่วนตัวผมจะยินดีมากถ้ามีฉบับบรรยายดี ๆ เพราะเรื่องราวแบบนี้พอฟังแล้วจะได้อรรถรสอีกแบบหนึ่ง

ตั้งแต่ครั้งแรกที่ได้เห็นเชฟอิ๊กยกจานนั้นขึ้นมา ฉันก็ติดใจรสชาติและการเล่าเรื่องที่มันพาไปได้ไกลกว่าแค่อาหารจานหนึ่ง ในนิยามของแฟนๆ เมนูซิกเนเจอร์ที่ทุกคนพูดถึงคือข้าวอบซอสกระหรี่สูตรพิเศษของเชฟอิ๊ก — ข้าวหอมกรุ่นที่มีเอกลักษณ์จากการผสมเครื่องเทศแบบเอเชียตะวันออกเฉียงใต้กับเทคนิคการเคี่ยวแบบฝรั่ง แล้วท็อปด้วยชิ้นเนื้อสไลซ์บางที่ผ่านการมีกลิ่นควันเล็กน้อย พอทานรวมกันแล้วจะได้ทั้งความนุ่มของเนื้อ ความเปรี้ยวอมหวานจากซอส และความหอมของข้าวที่ซับซอสเข้าไปจนแทบละลายในปาก ฉันชอบรายละเอียดเล็กๆ น้อยๆ ที่เชฟอิ๊กใส่ลงไป เช่น การแต่งด้วยใบมะกรูดทอดกรอบหรือการบีบมะนาวแบบไม่ได้มากไป ซึ่งทำให้รสชาติมีมิติเพิ่มขึ้นอย่างไม่น่าเชื่อ การที่เมนูนี้กลายเป็นไอคอนของแฟนๆ ไม่ได้เกิดจากเรื่องราวอาหารอย่างเดียว แต่เกิดจากโมเมนต์ในซีรีส์ที่เชฟอิ๊กทำจานนี้ในเวลาจำกัด ทอดอารมณ์ของตัวละครและแฟนๆ ให้จดจ่อกันจนกลายเป็นมุมน่าจดจำ คลิปสั้นๆ ของฉากที่ไหลไปในโซเชียลและมีคนทำตามสูตรนั้นจนเกิดกระแส มุมมองของฉันมองว่ามันวางทั้งทักษะและความเป็นกันเองไว้ด้วยกัน ขณะที่รสชาติเข้าถึงง่ายสำหรับคนทั่วไป ด้านเทคนิคก็ยากพอให้คนรักทำอาหารรู้สึกท้าทาย เหมือนฉากที่ทำอาหารแล้วทุกอย่างลงตัวใน 'Shokugeki no Soma' — นั้นแหละความรู้สึกของแฟนๆ ต่อเมนูนี้ สิ่งที่ทำให้ฉันยังยืนยันว่าเมนูนี้คือซิกเนเจอร์แท้ๆ คือการที่มันสร้างเรื่องเล่าให้กับแฟนคลับได้ — มีคนเล่าเรื่องการทานครั้งแรกในวันสำคัญ มีคนปรับสูตรให้เข้ากับวัตถุดิบท้องถิ่น มีผลงานแฟนอาร์ตและรีวิวที่พูดถึงกลิ่นรสประหลาดที่ติดปากเป็นเดือนๆ มันไม่ใช่แค่ของอร่อย แต่มันคือประสบการณ์ร่วมที่เชื่อมคนดูเข้าด้วยกันในระดับอารมณ์ ถ้าจะบอกว่าเมนูนี้คือภาพแทนของเชฟอิ๊กก็คงไม่เกินจริง เพราะทุกองค์ประกอบ — รส กลิ่น การนำเสนอ และช่วงเวลาที่ปรากฏต่อสายตาแฟนๆ — ถูกออกแบบให้กลายเป็นเรื่องเล่า ฉันยังจำความรู้สึกได้เมื่อเห็นแฟนๆ หันมาล้อเลียนฉากนั้นด้วยมุกประจำและสูตรที่ดัดแปลงจนกลายเป็นวัฒนธรรมย่อยของกลุ่ม ทำให้รู้สึกว่าเมนูหนึ่งจานจะสามารถเชื่อมโยงคนได้ขนาดนี้จริงๆ

มีข้อมูลที่น่าสนใจเกี่ยวกับสำนักพิมพ์ อจท. ที่อยากเล่าแบบจับใจความให้ชัดเจนก่อน: ในภาพรวมแล้วหลายสำนักพิมพ์ในไทยรวมถึงสำนักพิมพ์ที่เป็นหน่วยงานราชการหรือองค์กรมักจะมีรูปแบบเอกสารดิจิทัลให้อ่านได้ ทั้งไฟล์ PDF และ e-book (เช่น ePub) ซึ่งอาจปล่อยให้ดาวน์โหลดหรือจำหน่ายผ่านหน้าร้านออนไลน์ของตนเองหรือผ่านแพลตฟอร์มจำหน่ายหนังสือดิจิทัลโดยตรง ผมมักพบว่าถ้าเป็นสำนักพิมพ์ที่มีความเป็นทางการสูง จะเน้นแจกไฟล์ PDF สำหรับคู่มือหรือเอกสารเผยแพร่ ส่วนงานวรรณกรรมเชิงพาณิชย์อาจนำขึ้นขายเป็น e-book ผ่านร้านใหญ่ เช่น MEB หรือร้านหนังสือออนไลน์อื่น ๆ ในกรณีของหนังสือเสียง โอกาสที่จะมีมากเท่ากับ e-book ค่อนข้างต่ำถ้าเป็นสำนักพิมพ์ขนาดเล็กหรือหน่วยงาน แต่บางครั้งก็มีการร่วมมือกับผู้ให้บริการหนังสือเสียงเพื่อผลิตเป็นโปรเจกต์พิเศษได้ สรุปง่าย ๆ คือ ถ้าต้องการซื้อ e-book ให้ลองมองหาบนร้านหนังสือดิจิทัลหรือหน้าเว็บของสำนักพิมพ์ หากอยากได้หนังสือเสียง ควรตรวจสอบแพลตฟอร์มหนังสือเสียงเฉพาะทางหรือช่องทางจำหน่ายของสำนักพิมพ์โดยตรง เพราะไม่ใช่ทุกเล่มจะถูกแปลงเป็นเสียง แต่มีช่องทางทดแทนให้เลือกค่อนข้างหลากหลายและสะดวกดี