ผักดองแก้คิดถึงบ้าน

 

หลังคำสั่งพักงานถูกยกเลิกเป็นทางการ บรรยากาศภายในเรือนท้ายวังก็กลับมาคึกคักมีชีวิตชีวาอีกครั้ง เสียงน้ำกระทบอ่างไม้ดังระงมตั้งแต่ฟ้ายังไม่สาง เสี่ยวชุนกำลังง่วนอยู่กับการคัดแยกผักกาดขาวล็อตใหม่ที่เพิ่งส่งตรงมาจากครัวหลวง ส่วนหลินอวี้เหนียงนั่งจรดพู่กันบันทึกบัญชีวัตถุดิบอยู่หลังโต๊ะไม้ตัวเดิม ทว่าบนชั้นวางด้านหลังบัดนี้ถูกจัดระเบียบใหม่จนเป็นระเบียบ ทุกไหดองมีแผ่นป้ายไม้สลักหมายเลขและชื่อกำกับไว้ตัวโต ชัดเจนแม้จะมองจากระยะไกล

“อวี้เหนียง ป้ายแผ่นนี้เขียนว่าแตงกวาดองแต่ในสมุดบัญชีเจ้าลงไว้ว่าเป็นไหหมายเลขสิบเจ็ดนะ”

เสี่ยวชุนชูแผ่นไม้ขึ้นถามพลางเอียงคอสงสัย

“ถูกต้องแล้ว ไหหมายเลขสิบเจ็ดคือแตงกวาดองสูตรลดน้ำตาล ส่วนไหหมายเลขสิบแปดถึงจะเป็นหัวไชเท้าดองหวาน” นางตอบเสียงนุ่มมือไม่หยุดเขียน

“ข้าจำได้แล้วล่ะ... แต่เจ้าทำป้ายใหญ่เกินไปหน่อยไหม เกรงว่าอีกหน่อยคนคงเข้าใจว่าเรากำลังตั้งป้ายประกาศหน้าตำหนักใหญ่เสียอีก”

เสี่ยวชุนเย้าแหย่ อวี้เหนียงหัวเราะเบา ๆ ในลำคอ ก่อนจะรับป้ายมาเสียบไว้ในตำแหน่งเดิม

บทเรียนจากเรื่องไหเกินบัญชีสอนให้นางรอบคอบยิ่งขึ้น ทุกครั้งที่วัตถุดิบถูกส่งมา นางจะตรวจสอบจำนวนอย่างละเอียดก่อนลงบัญชี แยกแยะพื้นที่ระหว่างผักสดกับไหหมักอย่างเด็ดขาด ทุกไหต้องระบุวันเริ่มต้น หมุดหมายเวลาเปิดใช้ และชื่อผู้จัดเตรียมไว้อย่างครบถ้วน แม้ภาระงานจะเพิ่มขึ้นเป็นเท่าตัว แต่ความคล่องแคล่วและเป็นระบบก็ทำให้ทุกอย่างดำเนินไปอย่างราบรื่น

“วันนี้มีผักกาดขาวเพิ่มมาอีกสองตะกร้าใหญ่ ข้าตรวจสอบแล้ว ไม่มีใบไหนเน่าเสียเลยสักใบ” เสี่ยวชุนรายงานอย่างกระตือรือร้น

“ดีมาก... แยกใบที่สมบูรณ์ไว้สำหรับทำผักดองชุดใหญ่ ส่วนใบที่ช้ำเล็กน้อยให้นำมาตัดแต่งทำผักดองสูตรย่อย อย่าให้เสียของเปล่าประโยชน์”

“โอ้โห เจ้าคิดสูตรใหม่อีกแล้วหรือ”

“ไม่ใช่สูตรใหม่เสียหน่อย แค่พลิกแพลงใช้วัตถุดิบให้เกิดประโยชน์สูงสุดต่างหาก”

อวี้เหนียงแย้มยิ้มบางเบา นางหลงใหลในกลิ่นอายของการแปรรูปผักสดให้เก็บรักษาไว้ได้นาน ยามเมื่อเปิดไหแล้วโชยกลิ่นเปรี้ยวหอมพอดี หรือยามที่มีผู้คนลิ้มลองแล้วเอ่ยปากชม คือความสุขล้ำค่าในชีวิตนาง

ทว่า ทักษะฝีมือเหล่านี้ไม่ได้เกิดขึ้นจากตัวนางเพียงลำพัง หากแต่ได้รับการถ่ายทอดมาจากมารดาผู้ล่วงลับ

ทุกครั้งที่นึกถึงเรื่องนี้ ภาพหญิงวัยกลางคนผู้ยืนเคียงข้างเตาไฟในห้องครัวเล็ก ๆ ก็จะเด่นชัดขึ้นในห้วงความทรงจำ กลิ่นเกลือ กลิ่นน้ำส้มหมัก และน้ำเสียงนุ่มนวลที่คอยพร่ำสอนให้ใจเย็น รอคอยจังหวะเวลาที่ผักสะเด็ดน้ำอย่างพอเหมาะจึงค่อยบรรจงใส่ไห

“การทำผักดองต้องใช้เวลา... ถ้ารีบร้อนจนเกินไป ต่อให้ใส่เครื่องปรุงเลอค่าแค่ไหน ก็ไม่ได้รสชาติดั่งใจหรอกนะลูก”

คราวนั้นนางยังเด็กนักจึงเข้าใจว่าเป็นเพียงเคล็ดลับการถนอมอาหาร แต่เมื่อเติบใหญ่ขึ้น นางกลับตระหนักว่าปรัชญาเหล่านั้นสะท้อนสัจธรรมของชีวิต ทุกสิ่งล้วนต้องอาศัยความอดทนและเวลา บังคับเร่งรัดให้เป็นดั่งใจไม่ได้

“อวี้เหนียง” เสียงเรียกของเสี่ยวชุนดึงนางหลุดออกจากภวังค์ความคิด

“เจ้าเหม่อลอยอีกแล้วนะ”

“เปล่าหรอก... ข้าแค่คิดถึงท่านแม่”

เสี่ยวชุนชะงักฝีมือลง แววตาทอประกายความเห็นอกเห็นใจ

“ข้าเองก็คิดถึงท่านแม่ของเจ้า หากท่านยังมีชีวิตอยู่คงภูมิใจยิ่งนัก ที่เจ้านำวิชาความรู้มาต่อยอดได้งดงามถึงเพียงนี้”

“ข้าก็หวังเช่นนั้น...”

ล่วงเลยมาจนกระทั่งใกล้เวลาเที่ยงวัน ขณะที่อวี้เหนียงกำลังตรวจสอบบัญชีไหดองรอบสุดท้าย เสียงประกาศเรียกจากพนักงานส่งสารหน้าประตูก็แว่วดังขึ้น

“หลินอวี้เหนียง! มีจดหมายส่งตรงมาจากบ้านเกิดของเจ้า!”

ปลายนิ้วที่กำลังจับพู่กันชะงักกึกทันที หัวใจเต้นระรัวขึ้นมาอย่างห้ามไม่อยู่

“จดหมายจากทางบ้านหรือเจ้าค่ะ”

“ใช่ มีคนฝากฝังมาพร้อมสำรับตรวจรับ รีบออกมารับไปเสีย”

นางวางพู่กันลงบนแท่นทันที รีบเช็ดมือกับผ้าสะอาดลวก ๆ ก่อนจะสาวเท้าก้าวออกไปรับจดหมายจากผู้ดูแล กระดาษสาห่อหุ้มอย่างเรียบร้อย มุมซองจดหมายปรากฏลายมือหวัด ๆ ที่คุ้นตา พร้อมข้อความระบุชัดเจน

‘จากหลิวซื่อจิน เพื่อนบ้านเรือนเคียง’

ป้าหลิว! หญิงวัยกลางคนที่อาศัยอยู่เรือนติดกัน ผู้มักแวะเวียนมาช่วยดูแลมารดาในยามเจ็บป่วย และคอยแวะเวียนไปเยี่ยมเยียนหลินเจิ้งซาน ผู้เป็นบิดาอยู่เสมอ

อวี้เหนียงสูดลมหายใจเข้าลึกเพื่อเรียกสติ ก่อนจะค่อย ๆ แกะซองกระดาษออกอย่างทะนุถนอมแล้วกวาดสายตาอ่านทีละบรรทัด

‘ถึงอวี้เหนียง... ป้าเขียนจดหมายฉบับนี้เพื่อแจ้งข่าวคราวของพ่อเจ้า ก่อนอื่นอย่าเพิ่งตระหนกตกใจ อาการเจ็บป่วยของพ่อเจ้าดีขึ้นตามลำดับ ช่วงสองสามวันมานี้ เขาเริ่มฝืนพยุงตัวลุกจากเตียง ออกมานั่งรับลมที่ลานหน้าบ้านได้บ้างแล้ว แม้จะยังเดินเหินไม่สะดวกและต้องพักเหนื่อยเป็นระยะก็ตามที...’

‘เรื่องหนี้สินค่ารักษายังคงค้างคาอยู่บ้าง แต่เงินที่เจ้าส่งกลับมาช่วยบรรเทาภาระไปได้มาก ป้ากับเพื่อนบ้านช่วยกันดูแลเรื่องอาหารการกินให้ ไม่ต้องเป็นห่วง พ่อเจ้ามักพร่ำเพ้อถามถึงเจ้าเสมอว่าอยู่ในวังหลวงเป็นอย่างไรบ้าง กินอิ่มนอนหลับหรือไม่ เขามักนั่งมองลานบ้านแล้วรำพันถึงผักดองฝีมือเจ้า บอกว่าตั้งแต่เจ้าเข้าวัง บ้านก็เงียบเหงาลงถนัดตา...’

‘ตั้งใจทำงานและรักษาสุขภาพด้วย อย่าหักโหมจนลืมพักผ่อน ป้าจะช่วยดูแลบ้านเรือนให้ตามกำลัง ขอให้เจ้าสบายใจได้... หลิวซื่อจิน’

อวี้เหนียงอ่านข้อความจนจบประโยคสุดท้าย หยาดน้ำตาใส ๆ เอ่อคลอเบ้าตา ความกดดันที่แบกรับมาเนิ่นนานพลันมลายหายไปสิ้น บิดาของนางอาการดีขึ้นแล้ว ท่านไม่ต้องทนทุกข์นอนซมอยู่บนเตียงตลอดวันอีกต่อไป แม้ภาระหนี้สินจะยังคงหลงเหลืออยู่ แต่วินาทีนี้ความโล่งอกท่วมท้นจนแทบกลั้นสะอื้นไม่อยู่

เสี่ยวชุนรีบเข้ามาโอบไหล่เพื่อนรัก

“มีข่าวดีใช่ไหม สีหน้าเจ้าดูโล่งใจขึ้นมาก”

“ท่านพ่อลุกขึ้นเดินได้แล้ว... ป้าหลิวบอกว่าอาการท่านดีขึ้นมากจริง ๆ”

อวี้เหนียงแย้มยิ้มทั้งน้ำตา

“นับเป็นข่าวดีที่สุดเลยนะ อวี้เหนียง”

ทว่า เมื่อนึกถึงหนี้สินที่ยังคงค้างชำระและความจำเป็นที่ต้องใช้เงินตรา อวี้เหนียงก็พลอยทอดถอนใจ

“ข้าอยากกลับไปเห็นกับตาเหลือเกิน อยากรู้ว่าท่านทานข้าวได้มากน้อยแค่ไหน และอยากกลับไปนั่งคุยพะเน้าพะนอเหมือนเก่า”

“เมื่อถึงกำหนดวัน เวลาของเจ้ามาถึง เจ้าจะได้กลับไปทำทุกอย่างที่ปรารถนาอย่างแน่นอน” เสี่ยวชุนบีบมือให้กำลังใจ

ค่ำคืนนั้น หลังจากสะสางภารกิจประจำวันเสร็จสิ้น อวี้เหนียงไม่ได้เข้านอนทันที นางเลือกหยิบผักกาดขาวกลีบสวยที่คัดเก็บไว้ ออกมาล้างทำความสะอาดอย่างประณีต บรรจงหั่นเป็นชิ้นพอดีคำแล้วหมักเกลือเตรียมไว้ เสี่ยวชุนที่เดินผ่านมาเห็นแสงไฟสว่างลอดออกมาจากห้องครัว จึงเดินเข้ามาเอ่ยทัก

“ดึกดื่นค่อนคืนเช่นนี้ ไยเจ้ายังไม่ยอมไปนอนอีกเล่า”

“ข้าอยากหมักผักดองสักไห”

“พรุ่งนี้ทำก็ได้ วันนี้เจ้าเหนื่อยล้ามาทั้งวันแล้วนะ”

“ข้าอยากทำตอนนี้”

อวี้เหนียงหยิบขวดเกลือและเครื่องปรุงสูตรดั้งเดิมขึ้นมาผสมผสานในสัดส่วนที่แม่เคยพร่ำสอน ทุกการเคลื่อนไหวเต็มไปด้วยความทรงจำอันอบอุ่น มารดามักคอยห้ามปรามยามนางแอบหยิบชิมผักสดก่อนหมัก เสียงหัวเราะและบรรยากาศเก่า ๆ ย้อนกลับมาหล่อเลี้ยงหัวใจ นางบรรจงตักผักลงในไหใบเล็ก กดอัดแน่นสนิท ก่อนจะผูกปากไหด้วยผ้าดิบและเขียนป้ายกำกับไว้ด้วยลายมือตนเอง

‘สูตรของท่านแม่’

นี่ไม่ใช่ผักดองสำหรับส่งครัวหลวง แต่มันคือรสชาติแห่งความคิดถึงที่นางตั้งใจเก็บไว้เยียวยาหัวใจดวงน้อยของตนเอง