โทมัส ฮอบส์

การวางโทมัส ฮอบส์ไว้บนจอภาพยนตร์มักเลือกเน้นความเป็นมหากาพย์ของอำนาจและความกลัว

ในมุมมองของคนดูรุ่นเก่าอย่างฉัน ผู้กำกับมักแปลงแนวคิดฮอบส์ให้กลายเป็นตัวละครที่เป็นตัวแทนของสถาบันหรือบุคคลผู้ยิ่งใหญ่—คนที่ใช้ความกลัวและการควบคุมเป็นเครื่องมือสร้างความมั่นคง ฉากที่ชวนให้นึกถึง 'There Will Be Blood' มักถูกยกมาเป็นตัวอย่างชั้นดี: ไม่ต้องมีฉากปราศรัยยิ่งใหญ่ แต่มีภาพการกระทำที่โหดร้าย การกระทำเหล่านั้นพูดแทนคำว่ารัฐคือผู้ที่ให้ความปลอดภัยแลกด้วยอำนาจของตน

ผู้กำกับที่ฉลาดจะเล่นกับสัญลักษณ์—เงาที่ยาวบนอาคารสูง แผนผังเมืองที่เหมือนเครื่องจักร กล้องที่จับมือกำลังเซ็นสัญญา—ทั้งหมดนี้สร้างภาพของ 'เลวีอาธาน' ที่เป็นทั้งคนและระบบ ฉันมักชอบเวลาที่หนังไม่พูดตรงๆ ว่าฮอบส์ถูกต้องหรือไม่ แต่ปล่อยให้ผู้ชมรู้สึกถึงความดิบและการแลกเปลี่ยนระหว่างเสรีภาพกับความมั่นคง ซึ่งทำให้ตัวละครฮอบส์ที่ปรากฏบนจอมีมิติและน่ากลัวในแบบที่เข้าใจได้

ท้ายที่สุด การตีความแบบนี้ทำให้ฉันคิดถึงการเมืองในชีวิตจริงมากกว่าทฤษฎีบนหน้ากระดาษ เพราะภาพยนตร์สามารถทำให้แนวคิดของฮอบส์กลายเป็นประสบการณ์ที่จับต้องได้ — ทั้งอบอุ่นและเย็นชากับการยอมแลกข้อจำกัดเพื่อความสงบ

พูดถึงโทมัส ฮอบส์แล้ว สิ่งที่ผมมักแนะนำเป็นอันดับแรกคือต้นฉบับที่ชัดเจนและเข้าถึงได้อย่าง 'Leviathan' ในรูปแบบหนังสือเสียงฉบับภาษาอังกฤษที่อ่านช้าและมีการออกเสียงชัดเจน โดยเฉพาะฉบับบันทึกสาธารณะที่มีนักอ่านหลายคนทำไว้ซึ่งหาได้บนแพลตฟอร์มหรือคลังเสียงสาธารณะต่าง ๆ

ดิฉันคิดว่าเหตุผลที่ควรเริ่มจาก 'Leviathan' แบบหนังสือเสียงคือมันเป็นผลงานที่ชัดเจนที่สุดในการถ่ายทอดแนวคิดหลักของฮอบส์ เช่นรัฐอำนาจสูงสุด สัญญาสังคม และธรรมชาติของมนุษย์ การฟังในรูปแบบเสียงจะช่วยให้จับจังหวะประโยคยาว ๆ และผูกความหมายกับโทนของผู้เล่า ทำให้เข้าใจน้ำเสียงเชิงปรัชญาได้ดีขึ้นกว่าการอ่านเร็ว ๆ

เมื่อฟังแล้ว ควรจับคีย์เวิร์ด เช่น 'state of nature' และ 'social contract' แล้วหยุดทบทวนเป็นช่วง ๆ การฟังควบคู่กับการอ่านข้อความฉบับแปลไทยถ้ามี จะช่วยเชื่อมความหมายทางภาษาได้ดีขึ้น และถ้ามีเวลาก็หาเลคเชอร์ภาษาไทยจากอาจารย์มหาวิทยาลัยที่สรุปประเด็นหลักเพิ่ม เพื่อวางบริบทประวัติศาสตร์และเทียบกับนักคิดร่วมสมัย ผลลัพธ์คือภาพของฮอบส์จะชัดเจนขึ้นทั้งในเชิงแนวคิดและความสำคัญทางการเมือง

ตั้งแต่ครั้งแรกที่ได้อ่านและดู 'Game of Thrones' ฉันรู้สึกว่าบรรยากาศทางการเมืองของโลกนั้นช่างสะท้อนความคิดของโทมัส ฮอบส์อย่างชัดเจน — โลกที่ผู้คนถูกขับเคลื่อนด้วยความกลัว การแย่งชิงเกียรติยศ และแรงจูงใจพื้นฐานเพื่อความอยู่รอด ฮอบส์บอกว่าในสภาพธรรมชาติ (state of nature) มนุษย์จะตกอยู่ในภาวะ 'สงครามทุกคนกับทุกคน' ถ้าไม่มีอำนาจสูงสุดมาควบคุม ซึ่งในเชิงสัญลักษณ์ 'บัลลังก์เหล็ก' และกษัตริย์ในวัฏจักรของเวสเทอรอสทำหน้าที่คล้าย ๆ กับสิ่งที่ฮอบส์เรียกว่า 'Leviathan' — เจ้าหน้าที่หรือสถาบันที่บังคับใช้กฎหมายและข่มขู่ให้ผู้คนยอมสละเสรีภาพบางส่วนเพื่อแลกกับความปลอดภัย

ถ้ามองจากมุมตัวละครบางคน การตัดสินใจของพวกเขามีเหตุผลแบบฮอบส์อยู่เสมอ ตัวอย่างเช่น ผู้ปกครองที่ยึดอำนาจอย่างเข้มงวดมักอ้างถึงความจำเป็นในการรักษาความสงบเพื่อปกป้องประชาชน แม้การกระทำเหล่านั้นจะโหดร้าย—นั่นคือการเลือกแบบฮอบส์: ยอมให้เผด็จการเพื่อหลีกเลี่ยงความเสื่อมโทรมของความรั้วสังคม เหตุการณ์อย่างการล้มล้างราชวงศ์ หรือการทรยศซ้อนหลังในสงครามก็สะท้อนว่าข้อตกลงทางสังคมมีความเปราะบาง ถ้าผู้นำไม่ได้รักษาความปลอดภัยและระเบียบ ระบบจะกลับไปสู่ความโกลาหลอีกครั้ง นี่อธิบายได้ว่าทำไมตัวละครบางคนจึงยอมแลกอิสระส่วนบุคคลเพื่อความคาดหวังเรื่องความคงทนของชีวิตและทรัพย์สิน

อีกด้านที่ฉันชอบคิดคือบทบาทของความกลัวและภาพลักษณ์ของอำนาจ: ฮอบส์เชื่อว่าความชอบธรรมของอำนาจมาจากความสามารถหยุดยั้งความรุนแรงได้จริง ๆ ใน 'Game of Thrones' ฉากที่แสดงการประหาร หรือการบังคับใช้กฎอย่างเด็ดขาด กลับทำให้ราชอำนาจนั้นถูกนับถือหรือหวาดกลัวมากขึ้น แต่เมื่อนำอำนาจไปใช้ในทางอธรรมและเห็นแก่ประโยชน์ส่วนตน ความชอบธรรมก็บิดเบี้ยว ผลลัพธ์คือความไม่มั่นคงซึ่งนำไปสู่ความรุนแรงใหม่ ๆ — เป็นวงจรวนซ้ำที่ฮอบส์เตือนเราไว้ สุดท้ายแล้วฉันคิดว่าเรื่องเล่านี้ไม่ได้แค่ยืนยันฮอบส์ แต่ยังตั้งคำถามว่าถ้า Leviathan กลายเป็นผู้กดขี่ เราจะมีทางเลือกอย่างไร แล้วทางออกที่เราเลือกนั้นพร้อมแลกด้วยอะไร นั่นแหละที่ทำให้เรื่องนี้ทั้งน่าสยดสยองและดึงดูดใจ

โลกแฟนตาซีที่ถูกขับเคลื่อนด้วยความกลัวและความไม่แน่นอนมักสะท้อนแนวคิดของโทมัส ฮอบส์ได้ชัดเจนมากกว่าที่คนทั่วไปคิด ข้าพเจ้าเห็นภาพของอาณาจักรที่ล้มเหลวเพราะขาดสัญญาทางสังคม — ผู้คนแย่งชิงทรัพยากร ใครแข็งแรงกว่าก็เอาไป ซึ่งคุ้นกับคำจำกัดความของฮอบส์ว่าเป็น 'สภาพธรรมชาติโดยสภาพ' ที่เต็มไปด้วยความขัดแย้งและความไม่ไว้ใจ เมื่อนักเขียนหยิบแนวคิดนี้ไปใช้ พื้นที่ว่างของอำนาจมักถูกเติมด้วยกองทัพนักรบ ผู้มีเวท หรือกองมือสังหารที่นำมาซึ่งความสงบแบบบังคับ

การตั้งคำถามว่าใครควรมีอำนาจเป็นแก่นหลักในการสร้างโลก ซึ่งฉันมักจะจินตนาการว่าเจ้าผู้ปกครองบางคนไม่ได้เป็น 'ผู้ดี' ตามแบบนิยายเทวดา แต่เป็นผลผลิตของสัญญาที่ประชาชนทำกับเขาเพื่อแลกกับความปลอดภัย การเขียนฉากการเมืองที่อิงฮอบส์จึงมักมีตัวละครที่ยอมแลกเสรีภาพเล็กน้อยเพื่อแลกกับสุขภาพและชีวิตของตน เช่น การตั้งกฎห้ามเวทมนตร์ในยามสงครามหรือการยอมให้ผู้ปกครองประกาศกฎเด็ดขาดเพื่อหยุดการจลาจล

เมื่อหยิบแนวคิดมาปรับใช้ นักเขียนยังสามารถเล่นกับความตึงระหว่างความชอบธรรมและผลลัพธ์ได้ดี — ผู้ปกครองอาจทำสิ่งโหดร้ายแต่แลกมาซึ่งความสงบยาวนาน หรือนักปฏิวัติมองว่าการโค่นล้มคือการคืนอิสระ ฉันชอบที่แนวคิดฮอบส์ไม่บอกว่าใครถูกใครผิด แต่มอบเครื่องมือให้สร้างความขัดแย้งและคำถามเชิงจริยธรรมในเรื่องราวได้อย่างเข้มข้น เป็นเหตุผลว่าทำไมงานใหญ่เช่น 'A Song of Ice and Fire' มักสะท้อนทิศทางนี้ และการอ้างอิงถึงงานปรัชญาอย่าง 'Leviathan' ก็ช่วยให้ธีมระบบอำนาจในนิยายมีมิติและน้ำหนักมากขึ้น

นับเป็นเรื่องที่ฉันมักจะเล่าเมื่อพูดถึงนักแสดงที่มีช่วงเวลาโดดเด่นในอาชีพ: ทอม แฮงส์ ได้รับรางวัลออสการ์สาขานักแสดงนำชายยอดเยี่ยมจากสองบทบาทที่คนยังพูดถึงจนถึงวันนี้

รางวัลแรกมาจาก 'Philadelphia' บทของแอนดรูว์ เบ็คเก็ตต์ นักกฎหมายที่ต้องเผชิญกับการเลือกปฏิบัติและโรคเอดส์ โดยเขาชนะในงานออสการ์ปี 1994 (สำหรับภาพยนตร์ของปี 1993) บทนั้นละเอียดอ่อนและต้องสื่อสารความเจ็บปวดทั้งทางร่างกายและจิตใจ ซึ่งแสดงให้เห็นมิติการแสดงทางอารมณ์ของเขา ขณะที่รางวัลที่สองเป็นจาก 'Forrest Gump' ซึ่งชนะในงานออสการ์ปี 1995 (สำหรับภาพยนตร์ของปี 1994) ในบทฟอร์เรสต์ นักชายที่มีมุมมองบริสุทธิ์ต่อชีวิตและเหตุการณ์สำคัญของประวัติศาสตร์อเมริกา การแสดงในเรื่องนี้ผสมผสานความตลกกับความไพเราะ มีช่วงโล่ง-หลากอารมณ์ที่ทำให้ผู้ชมผูกพัน

ฉันชอบที่ทั้งสองบทแตกต่างสุดขั้ว: บทใน 'Philadelphia' เข้าถึงความเจ็บปวดและความโศกเศร้าได้ลึก ในขณะที่ 'Forrest Gump' เข้าถึงหัวใจผู้ชมด้วยความเรียบง่ายและเสน่ห์เฉพาะตัวของตัวละคร การได้รางวัลจากบททั้งสองจึงยืนยันว่าความสามารถของเขาไม่ติดอยู่กับแนวใดแนวหนึ่ง และนั่นเป็นเหตุผลที่ผลงานของเขยังคงถูกพูดถึงจนถึงทุกวันนี้

รู้หรือเปล่าว ทอม แฮงส์แต่งงานกับผู้หญิงชื่อ Rita Wilson ตั้งแต่ปี 1988 และความสัมพันธ์ของทั้งคู่กลายเป็นเรื่องราวที่แฟนหนังหลายคนติดตามอย่างอบอุ่น

ฉันมักเล่าให้เพื่อนฟังว่า Rita คือคนที่หลายคนอาจรู้จักในฐานะนักแสดง นักดนตรี และโปรดิวเซอร์ที่มีวิถีงานหลากหลาย เธอเกิดและเติบโตในครอบครัวชาวกรีก-อเมริกัน จึงนำแง่มุมวัฒนธรรมและอารมณ์แบบเมดิเตอร์เรเนียนเข้ามาในงานของตัวเองได้อย่างเป็นเอกลักษณ์ หนึ่งในผลงานที่คนจำได้ชัดคือการมีส่วนร่วมในฐานะผู้ร่วมผลิตหนังคอมเมดี้โรแมนติกกรีก-อเมริกันที่ประสบความสำเร็จทางบ็อกซ์ออฟฟิศอย่าง 'My Big Fat Greek Wedding' ซึ่งช่วยผลักดันเรื่องราววัฒนธรรมเฉพาะตัวให้เข้าถึงผู้ชมวงกว้าง

นอกจากงานโปรดักชั่นแล้ว ฉันชอบที่เธอยังมีงานด้านดนตรีด้วย—ปล่อยอัลบั้มโซโล่หลายชุด ครอบคลุมเพลงป็อป โฟล์ก และอัลบั้มเพลงคริสต์มาสที่ได้รับการตอบรับดี ทั้งยังเป็นนักแสดงรับเชิญในภาพยนตร์และซีรีส์หลากหลาย ทำให้เธอเป็นบุคคลที่ทำงานข้ามแขนงได้เก่ง และภาพลักษณ์ของเธอในฐานะคนที่อบอุ่น มีเสน่ห์ ช่วยเติมเต็มมุมครอบครัวของ Tom Hanks ได้อย่างน่ารัก

ฉากหาดโอมาฮาใน 'Saving Private Ryan' ยังคงตามหลอกหลอนผมอยู่เสมอ — นี่คือการร่วมงานครั้งสำคัญระหว่างทอม แฮงค์ กับสตีเวน สปีลเบิร์ก ที่ทำให้ภาพยนตร์สงครามมีน้ำหนักทางอารมณ์และความสมจริงแบบไม่เคยเห็นมาก่อน

ความสัมพันธ์ในการทำงานของทั้งสองคนในเรื่องนี้รู้สึกเหมือนการผสมผสานทักษะ: ฝั่งผู้กำกับที่จับรายละเอียดฉากรบและการตัดต่อให้คนดูรู้สึกร่วมกับฝั่งนักแสดงที่นำบทบาทของกัปตันมิลเลอร์มาเล่นอย่างเป็นธรรมชาติ ผมชอบการที่สปีลเบิร์กไม่ยอมหลีกเลี่ยงความโหดร้ายของสงคราม แต่ยังคงให้พื้นที่กับความเป็นมนุษย์ของตัวละคร แฮงค์ในบทนี้มีช่วงเงียบและสายตาที่บอกเล่าอดีต บทสนทนาสั้น ๆ แต่หนักแน่นทำให้ฉากส่วนตัวระหว่างเพื่อนร่วมรบมีความหมายมากกว่าฉากแอ็กชันหลายฉากสำหรับผม นั่นคือสิ่งที่ทำให้ภาพยนตร์เรื่องนี้ยังคงถูกพูดถึงและศึกษาเรื่องการสร้างภาพยนตร์สงครามมาจนวันนี้

ลิสต์ของฮอร์ครักซ์ที่ทอม ริดเดิ้ลสร้างเต็มไปด้วยความโหดร้ายและการคำนวณ — มีทั้งหมดเจ็ดชิ้น (นับรวมแฮร์รี่ที่ถูกทำให้เป็นฮอร์ครักซ์โดยไม่ได้ตั้งใจ) และแต่ละชิ้นถูกกำจัดด้วยวิธีที่มีทั้งความรุนแรงและความเศร้า

เริ่มจากของชิ้นแรกที่ทุกคนมักนึกถึงคือสมุดบันทึกของเขา ซึ่งถูกทำลายโดยแฮร์รี่ด้วยเขี้ยวบาซิลิสก์ในถ้ำลับของสถานที่ที่เรียกว่า 'ห้องแห่งความลับ' ต่อมาแหวนของตระกูลเกานต์ถูกทำลายโดยอัลบัส ดัมเบิลดอร์ ซึ่งการทำลายนั้นทำให้เขาได้รับคำสาปร้ายแรงจนกลายเป็นเหตุการณ์สำคัญในเรื่อง

สร้อยคอรูปล็อคเก็ตของสลิธีรินถูกทำลายโดยรอนด้วยดาบของกริฟฟินดอร์ที่ชุบพิษบาซิลิสก์ ส่วนถ้วยของฮัปเปิลพัฟฟ์จบชีวิตลงเพราะเขี้ยวบาซิลิสก์ที่ใช้ทำลายในเวลาต่อมา มงกุฎของราเวนคลอว์ถูกทำลายโดยไฟคำสาปประเภทรุนแรง (fiendfyre) ที่ถูกเรียกขึ้นโดยหนึ่งในศัตรูของพวกเขา ทำให้ห้องต้องคำสาปเป็นสถานที่สำคัญของการต่อสู้ครั้งสุดท้าย

งูนากินี ซึ่งเป็นร่างใกล้ชิดของโวลเดอมอร์ ถูกสังหารโดยเนวิลล์ด้วยดาบของกริฟฟินดอร์ขณะการสู้รบที่ฮอกวอตส์ ส่วนชิ้นที่ไม่ตั้งใจคือชิ้นในตัวของแฮร์รี่เอง ถูกลบออกโดยคำสาปสังหารที่วอลเดอมอร์ปล่อยใส่เขาในป่ามืด ทำให้ตัวเอกรอดมาได้แต่การเผชิญหน้าครั้งนั้นเย็บแผลทางจิตที่ต้องใช้เวลารักษาอย่างยาวนาน — เรื่องนี้ยังคงทำให้ฉันคิดถึงราคาที่ต้องจ่ายเมื่อใครสักคนยอมแลกวิญญาณเพื่ออำนาจมากขึ้น

ชอบคิดว่าชื่อ 'โทมัส' มักจะทำให้คนคิดถึงรถจักรน้อยจาก 'Thomas & Friends' เป็นอันดับแรก แต่เรื่องพากย์ไทยของซีรีส์นี้ไม่ง่ายจะตอบแบบขาด ๆ เลี่ยน ๆ เพราะมีหลายเวอร์ชั่นและหลายรอบการนำเข้ามาให้คนไทยดู

สิ่งที่เห็นคือการพากย์ไทยสำหรับรายการเด็กอย่าง 'Thomas & Friends' มักทำโดยทีมพากย์หลายคน ซึ่งบางครั้งนักพากย์จะไม่ได้รับเครดิตชัดเจนในทุกตอนหรือในทุกรุ่นที่ฉาย เช่น เวอร์ชั่นที่ออกอากาศทางช่องทีวีเพื่อเด็กในช่วงเวลาหนึ่งอาจใช้นักพากย์กลุ่มหนึ่ง ส่วนเวอร์ชั่นที่ลงบนแพลตฟอร์มดิจิทัลหรือวิดีโอทางอินเทอร์เน็ตอาจเป็นอีกกลุ่มหนึ่ง ทำให้ชื่อของคนพากย์ตัวโทมัสเองจึงเปลี่ยนได้ตามเวอร์ชั่นและผู้จัดจำหน่าย

ในมุมของคนดูที่ติดตามมาหลายรุ่น ผมชอบเวอร์ชั่นที่ให้น้ำเสียงสดใสและมีไดนามิก เพราะมันเข้ากับคาแรกเตอร์เด็ก ๆ ของโทมัส แต่ก็เข้าใจว่าถ้าคุณอยากรู้ชื่อนักพากย์แบบเฉพาะเจาะจง คำตอบจะขึ้นกับว่าสำหรับเวอร์ชั่นไหน—ฉบับทีวีตอนออกอากาศ, ฉบับดีวีดีที่วางจำหน่าย, หรือฉบับที่อัปโหลดโดยผู้เผยแพร่รายใหม่ ๆ สุดท้ายแล้วการยืนยันชื่อจริงมักอยู่ในเครดิตของตอนหรือข้อมูลของผู้จัดจำหน่ายที่นำเข้ามาให้ชม

ฉันคิดว่าการเอาทฤษฎีของโธมัส ฮอบส์มาแปลความขัดแย้งใน 'Attack on Titan' ให้มุมมองที่ชัดเจนในระดับโครงสร้างของสังคมมากกว่าระดับจิตวิทยาโดยตรง

ฮอบส์เสนอว่าช่วงก่อนสถาบันอำนาจที่เข้มแข็งคือสภาวะ 'สงครามของทุกคนกับทุกคน' ซึ่งสอดคล้องกับภาพของชาวเอลเดียที่ถูกขับไล่และถูกตราหน้าในโลกของมาร์ลีย์ การตราหน้าและการกีดกันทำให้ความหวาดกลัวและความไม่ไว้วางใจกลายเป็นสภาพปกติ จนเป็นข้ออ้างให้ผู้มีอำนาจในมาร์ลีย์ใช้ความรุนแรงและการควบคุมเพื่อรักษาความปลอดภัยของตนเอง

การปิดล้อมของเกาะพาราดิสด้วยกำแพงก็เหมือนการสร้างสัญลักษณ์ของสัญญาสังคมแบบย้อนกลับ: ชาวผู้อยู่อาศัยยอมสละเสรีภาพบางอย่างเพื่อความปลอดภัย แต่การที่ข้อมูลถูกปิดกั้นและการสืบทอดอำนาจในรูปแบบลับ ๆ ทำให้สัญญานั้นเปราะบาง เมื่อสัญญาแตกความรุนแรงที่ถูกกดไว้จึงปะทุ ฮอบส์จะบอกว่าทางออกคือการมอบอำนาจสูงสุดแก่ผู้มีอำนาจเดียว (พระราชา หรือกรณีในนิยาย อาจเป็นอำนาจรัฐที่เข้มแข็ง) เพื่อยุติสงครามภายใน แต่ในบริบทของเรื่อง การรวมอำนาจกลับกลายเป็นเงื่อนไขที่นำไปสู่การละเมิดและการกดขี่ซ้ำ ซึ่งตั้งคำถามว่าอำนาจเช่นใดจึงจะเป็น 'เลวร้ายน้อยที่สุด' ได้จริง ๆ

สุดท้าย ฮอบส์ช่วยให้เข้าใจเหตุผลเชิงโครงสร้างของการเกิดความรุนแรงและการตอบโต้อย่างเป็นระบบในเรื่อง แต่วิธีแก้ของฮอบส์ — อำนาจรวมศูนย์เพื่อความมั่นคง — อาจไม่แปลเป็นทางออกที่ชัดเจนสำหรับโลกที่ถูกทำให้แตกแยกด้วยประวัติศาสตร์ ความแค้น และการปิดกั้นข้อมูลแบบใน 'Attack on Titan'