หน้าประตูห้องเครื่อง

 

เสียงเรียกจากห้องเครื่องทำให้เรือนพักร้างท้ายวังที่เคยสงบเงียบพลันมีบรรยากาศตึงเครียดขึ้นมา

“ผู้ดูแลครัวต้องการทราบว่า ท่านนำผักไปทำอะไร และนำไปให้ผู้ใดบ้าง”

คำพูดของคนครัวที่มายืนรออยู่หน้าประตูทำให้ เสี่ยวชุน หน้าซีดลงทันที นางเหลือบมองไหดองที่วางเรียงอยู่ตรงมุมห้อง ก่อนหันไปมอง หลินอวี้เหนียง อย่างกังวล

“อวี้เหนียง หรือว่าพวกเราจะทำให้เกิดเรื่องเข้าแล้วจริง ๆ ”

อวี้เหนียง ไม่ได้ตอบในทันที นางวางผ้าสะอาดที่กำลังเช็ดมือไว้ข้างหนึ่ง แล้วเดินไปหยิบสมุดบันทึกเล่มเล็กจากโต๊ะไม้เก่า ภายในนั้นมีรายละเอียดตั้งแต่วันที่นางขอรับผักเหลือจากห้องเครื่อง ชนิดของผัก ปริมาณที่ได้รับ ตลอดจนเกลือและเครื่องปรุงที่ใช้ในแต่ละครั้ง นางตรวจดูบันทึกอีกครั้ง ก่อนปิดสมุดอย่างเรียบร้อย

“ถ้าพวกเราไม่ได้ทำผิด ก็ไม่มีเหตุผลต้องหลบหน้าเจ้าค่ะ” นางกล่าวเสียงสงบ

 

“อีกอย่าง ข้าจดทุกอย่างไว้แล้ว อย่างน้อยก็ยังอธิบายได้ว่าใช้สิ่งใดไปบ้าง”

“แต่คนในวังไม่เหมือนคนในหมู่บ้านนะ” เสี่ยวชุน ลดเสียงลง

 

"ที่นี่ต่อให้เจ้าพูดความจริง หากผู้มีอำนาจไม่พอใจขึ้นมา คนที่ลำบากก็คือพวกเรา”

อวี้เหนียง รู้เรื่องนี้ดีกว่าใคร นางเข้าวังมาเพราะต้องการหาเงินส่งกลับไปดูแลบิดาที่กำลังเจ็บป่วย ไม่ได้ต้องการสร้างชื่อเสียง ไม่ได้คิดแย่งชิงความโปรดปรานจากผู้ใด และยิ่งไม่เคยคิดจะใช้เรื่องอาหารมาเป็นเครื่องมือสร้างความสัมพันธ์กับคนในวัง

แต่เมื่อมีผักที่ยังดีเหลือทิ้งอยู่ นางก็อดเสียดายไม่ได้ สิ่งที่มารดาเคยสอนไว้ยังฝังอยู่ในใจเสมอ ผักแต่ละต้นกว่าจะเติบโตต้องผ่านทั้งแดด ลม และฝน หากยังนำมาทำอาหารได้ ก็ไม่ควรปล่อยให้สูญเปล่าเพียงเพราะรูปร่างไม่สวยงามเหมือนผักที่คัดไว้ถวายเจ้านาย ถึงอย่างนั้นนางก็ยอมรับว่าตนเองอาจคิดน้อยไปจริง ๆ

“เจ้ารออยู่ที่นี่ก่อนนะ เสี่ยวชุน ข้าจะไปอธิบายให้ชัดเจน” อวี้เหนียง บอก

 

“หากข้าทำผิดระเบียบ ข้าก็ต้องรับผิดชอบ แต่ข้าจะไม่ยอมให้ความตั้งใจดีของพวกเรากลายเป็นเรื่องที่ใครกล่าวหาได้ง่าย ๆ”

นางถือสมุดบันทึกไว้แนบอก แล้วเดินตามคนครัวไปยังห้องเครื่อง ระหว่างทาง นางเห็นนางกำนัลสองสามคนกำลังยกถาดอาหารผ่านทางเดิน พอเหลือบมาเห็นนาง พวกนางก็หยุดพูดคุยกันชั่วขณะ ก่อนหันไปกระซิบกระซาบกับสหาย อวี้เหนียง ได้ยินเพียงบางคำ

“...ผักดอง..."

 

“...แม่ครัวใหญ่เรียกพบ...”

นางไม่หันกลับไปมอง แม้ในใจจะรู้สึกหนักอึ้งขึ้นเล็กน้อย ดูเหมือนสิ่งที่เริ่มจากการแบ่งอาหารให้คนหิวเพียงไม่กี่คน บัดนี้กลับกลายเป็นเรื่องที่คนทั้งเรือนพักอาจนำไปพูดต่อกันได้แล้ว

ห้องเครื่องของพระราชวังเต็มไปด้วยกลิ่นอาหารและเสียงขานรับคำสั่ง คนครัวแต่ละคนต่างเร่งมือทำงานตามหน้าที่ หม้อทองแดงใบใหญ่ตั้งเรียงอยู่ข้างเตา ไอร้อนลอยขึ้นปะทะเพดาน ขณะที่ผัก เนื้อ และเครื่องปรุงถูกจัดวางเป็นหมวดหมู่อย่างเป็นระเบียบ

หลินอวี้เหนียง ยืนรออยู่ด้านข้าง ไม่กล้าเดินเข้าไปเกะกะทางทำงานของผู้อื่น ไม่นานนัก จางซูเหนียง แม่ครัวใหญ่ผู้ดูแลการจัดเตรียมอาหารในส่วนนี้ ก็เดินออกมาจากด้านใน

นางเป็นสตรีวัยกลางคนที่มีสีหน้าเคร่งขรึม แววตาคมกริบ และมีท่าทีของผู้ที่คุ้นเคยกับการออกคำสั่งมากกว่าการอธิบายซ้ำสอง เมื่อคนครัวรอบข้างเห็นนางเดินมา ทุกคนก็พากันสงบปากสงบคำโดยไม่ต้องรอให้เตือน

“เจ้าเองหรือ หลินอวี้เหนียง”

“เจ้าค่ะ คารวะแม่ครัวใหญ่” อวี้เหนียง ก้มกายคารวะอย่างนอบน้อม ก่อนยื่นสมุดบันทึกด้วยสองมือ

 

“นี่คือบัญชีที่ข้าจดไว้เจ้าค่ะ ตั้งแต่วันที่ข้าได้รับอนุญาตให้รับผักเหลือจากห้องเครื่อง มีรายการผักที่ได้รับ ปริมาณที่นำไปใช้ และเครื่องปรุงที่ขอเบิกทุกครั้ง หากมีส่วนใดไม่ชัดเจน ข้ายินดีอธิบายเจ้าค่ะ”

จางซูเหนียง รับสมุดไปเปิดดูโดยไม่กล่าวอะไร นางพลิกหน้ากระดาษทีละหน้าอย่างละเอียด ตัวอักษรในสมุดแม้ไม่งดงามนัก แต่เขียนไว้อย่างเป็นระเบียบ มีวันที่กำกับชัดเจน ผักกาดขาวกี่ต้น หัวไชเท้ากี่หัว ใบที่ช้ำหรือเน่าเสียถูกแยกออกเท่าใด เกลือใช้ไปกี่ช้อน ทุกอย่างถูกจดไว้โดยไม่ขาดตกบกพร่อง

บางหน้ามีแม้กระทั่งหมายเหตุเกี่ยวกับสภาพของไหดองและผลที่เกิดขึ้นหลังจากทดลองทำ จางซูเหนียง ขมวดคิ้วเล็กน้อยเมื่อเห็นรายการหนึ่ง

“ไหแตก”

 

“เจ้าค่ะ ไหใบแรกมีรอยร้าว ทำให้น้ำดองรั่วออกมา ข้าจึงแยกผักที่ยังอยู่ในสภาพดีออกจากส่วนที่เสี่ยงเสีย แล้วนำเฉพาะส่วนที่ปลอดภัยไปใส่ไหที่สมบูรณ์ ส่วนที่มีกลิ่นผิดปกติหรือมีสภาพไม่น่าไว้วางใจ ข้าไม่ได้เก็บไว้ใช้เจ้าค่ะ”

“แล้วผักที่เสียไปล่ะ”

“ข้าจดปริมาณไว้แล้วเจ้าค่ะ ข้ายอมรับว่าเป็นความผิดพลาดในการตรวจไหก่อนเริ่มทำ ข้าควรตรวจภาชนะให้ละเอียดกว่านี้”

จางซูเหนียง เงยหน้าขึ้นมองนาง

 

“อย่างน้อยเจ้าก็รู้จักยอมรับความผิดของตนเอง”

“เจ้าค่ะ หากเป็นสิ่งที่ข้าทำพลาด ข้าย่อมไม่อาจปฏิเสธได้”

คำตอบตรงไปตรงมาทำให้คนครัวที่ยืนอยู่ไม่ไกลหันมามองหญิงสาวอย่างสนใจเล็กน้อย จางซูเหนียง ปิดสมุดลงครึ่งหนึ่ง ก่อนกล่าวด้วยน้ำเสียงจริงจัง

 

“จากบัญชีนี้ ข้ายังไม่พบว่าเจ้าหยิบฉวยวัตถุดิบที่จัดไว้สำหรับอาหารของเจ้านาย หรือเบิกเครื่องปรุงเกินกว่าที่ได้รับอนุญาต แต่เรื่องที่ข้าเรียกเจ้ามาวันนี้ ไม่ได้มีเพียงเท่านี้”

อวี้เหนียง ประสานมือรอฟัง

“เจ้ารู้หรือไม่ว่าเหตุใดห้องเครื่องจึงต้องแยกวัตถุดิบเป็นส่วน ๆ เหตุใดจึงมีคนคอยตรวจนับ และเหตุใดอาหารทุกจานจึงต้องผ่านการจัดการตามระเบียบ”

“เพื่อให้ทราบว่าวัตถุดิบถูกนำไปใช้ที่ใด ไม่ให้เกิดความสูญเปล่า และเพื่อรักษาความเรียบร้อยในการจัดเตรียมอาหารเจ้าค่ะ”

“ดี เช่นนั้นเจ้าก็น่าจะเข้าใจว่า แม้ผักเหล่านั้นจะเป็นผักที่คัดออกแล้ว แต่เมื่อออกจากห้องเครื่องไป ก็ยังถือเป็นสิ่งของที่อยู่ภายใต้การดูแลของวังหลวง”

“เจ้าค่ะ”

“แล้วเหตุใดเจ้าจึงนำไปทำผักดอง และแบ่งให้คนจากเรือนอื่นชิม”

อวี้เหนียง นิ่งไปชั่วครู่ ก่อนตอบตามความจริง

 

“ข้าเห็นว่าผักบางส่วนยังไม่เสีย เพียงแต่รูปร่างไม่สวยหรือมีตำหนิเล็กน้อย จึงขออนุญาตนำมาทดลองทำอาหารเจ้าค่ะ ส่วนที่แบ่งให้ผู้อื่นชิมนั้น เป็นเพียงอาหารปริมาณเล็กน้อยที่ทำจากผักซึ่งข้าได้รับอนุญาตแล้ว แต่ข้ายอมรับว่า ข้าควรแจ้งผู้ดูแลให้ชัดเจนก่อนนำไปแบ่งให้คนจากเรือนอื่นเจ้าค่ะ”

จางซูเหนียง วางสมุดลงบนโต๊ะ

 

“เจ้าคิดว่าการยอมรับเช่นนี้แล้วเรื่องจะจบหรือ”

“ไม่เจ้าค่ะ ข้าเพียงต้องการบอกความจริง และยอมรับในส่วนที่ข้าทำไม่รอบคอบ”

“เจ้ารู้หรือไม่ว่าการกระทำของเจ้าทำให้เกิดอะไรขึ้นบ้าง”

แม่ครัวใหญ่กวาดตามองคนครัวที่อยู่รอบด้าน ก่อนหันกลับมอง อวี้เหนียง

 

“เดิมทีคนในวังมีหน้าที่ของตนเอง คนครัวทำอาหาร นางกำนัลรับใช้ตามตำหนัก ส่วนผู้ดูแลเรือนพักก็ต้องจัดการงานภายในของตนเอง แต่ตอนนี้กลับมีคนพูดถึงเรือนพักร้างท้ายวังว่ามีอาหารพิเศษให้กิน บ้างก็สงสัยว่าเหตุใดเจ้าเพิ่งเข้าวังมาไม่นานจึงมีสิทธิ์ทำอาหารแจกคนอื่น” นางหยุดเล็กน้อยแล้วกล่าวต่อ

 

“หากมีคนเข้าใจผิดว่าเรือนพักของเจ้ามีสิทธิพิเศษ หรือคิดว่าใครอยากได้วัตถุดิบจากห้องเครื่องไปทำอะไรก็ได้ เจ้าจะรับผิดชอบอย่างไร”

อวี้เหนียง ก้มหน้าลงเล็กน้อย

 

“ข้าเข้าใจแล้วเจ้าค่ะ”