การพิสูจน์ต่อหน้าผู้ดูแล

“ยังไม่หมดเท่านั้น” จางซูเหนียง กล่าว

 

“ผักดองเป็นเพียงเครื่องเคียง ไม่ใช่อาหารหลัก หากเจ้าทำให้คนติดใจจนไม่อยากกินอาหารที่ห้องเครื่องจัดไว้ หรือมีผู้ใดนำไปกล่าวว่าครัวหลวงจัดอาหารไม่ดีเท่าอาหารจากเรือนพักของเจ้า เรื่องเล็กน้อยเช่นนี้ก็อาจกลายเป็นเรื่องใหญ่ได้”

อวี้เหนียง ฟังจนจบโดยไม่โต้เถียง แท้จริงแล้ว นางไม่เคยคิดจะเปรียบเทียบผักดองของตนกับอาหารในห้องเครื่องแม้แต่น้อย อาหารที่จัดขึ้นสำหรับเจ้านายย่อมมีขั้นตอนและความประณีตเกินกว่าที่นางกำนัลตัวเล็ก ๆ อย่างนางจะเทียบได้

สิ่งที่นางต้องการมีเพียงการใช้ผักที่เหลือให้เกิดประโยชน์ และหาโอกาสพัฒนาฝีมือที่มารดาสอนมาเท่านั้น ทว่าเจตนาของคนหนึ่งไม่ได้รับประกันว่าคนอื่นจะมองเห็นเหมือนกัน

“แม่ครัวใหญ่กล่าวถูกต้องเจ้าค่ะ” นางตอบในที่สุด

 

“ข้ามัวแต่คิดว่าจะทำอย่างไรไม่ให้ผักเสียเปล่า จึงไม่ได้คิดให้รอบด้านว่าการแบ่งอาหารให้ผู้อื่นอาจทำให้เกิดความเข้าใจผิด ข้าจะไม่ทำเช่นนั้นโดยพลการอีก หากต้องใช้วัตถุดิบหรือแบ่งอาหารให้ผู้ใด ข้าจะขออนุญาตผู้ดูแลก่อนทุกครั้งเจ้าค่ะ”

คำตอบนั้นไม่มีการแก้ตัว ไม่มีการกล่าวโทษผู้อื่น และไม่มีท่าทีแข็งขืน จางซูเหนียง จึงไม่ได้ตำหนิต่อในทันที นางมองหญิงสาวตรงหน้าอีกครั้ง หลินอวี้เหนียง ไม่ได้แต่งกายหรูหรา ทั้งยังมีใบหน้าที่ดูอ่อนเยาว์กว่านางกำนัลบางคนในห้องเครื่องด้วยซ้ำ แต่กลับมีแววตาของคนที่รู้ว่าตนเองกำลังทำอะไรอยู่

ที่สำคัญ นางไม่ได้ปฏิเสธความผิดพลาดเพียงเพื่อรักษาหน้า ถึงอย่างนั้น การยอมรับผิดได้ก็ไม่ได้หมายความว่าผักดองของนางจะมีคุณค่าเพียงพอให้วังหลวงต้องเปิดทางให้

“ในเมื่อเจ้ามั่นใจว่าสิ่งที่ทำมีประโยชน์ ข้าก็อยากรู้เหมือนกันว่าฝีมือของเจ้าดีถึงขั้นใด” แม่ครัวใหญ่กล่าว

 

อวี้เหนียง เงยหน้าขึ้น

 

“แม่ครัวใหญ่หมายความว่า...”

“พรุ่งนี้เช้า เจ้าจะได้รับผักจากห้องเครื่องตามที่ข้ากำหนด มีไหหนึ่งใบ เกลือและเครื่องปรุงตามปริมาณที่อนุญาต เจ้าจะทำผักดองหนึ่งชุดต่อหน้าคนของข้า ทุกอย่างต้องเป็นไปตามขั้นตอน ห้ามหยิบของเพิ่มเอง ห้ามเปลี่ยนวัตถุดิบโดยไม่ขออนุญาต และห้ามนำสิ่งที่ทำไปแบ่งให้ใครก่อนผ่านการตรวจสอบ” นางเน้นเสียงในประโยคสุดท้ายชัดเจน

 

“หากรสชาติไม่ดี หรือพบว่าเจ้าจัดการวัตถุดิบไม่เหมาะสม ข้าจะสั่งห้ามเจ้าทำผักดองต่อไป แต่หากเจ้าทำได้ดี ข้าจะพิจารณาว่าควรให้เจ้าทำสิ่งนี้ต่อในรูปแบบใด เข้าใจหรือไม่”

อวี้เหนียง รู้สึกเหมือนมีบางอย่างในอกคลายออกเล็กน้อย นี่ไม่ใช่คำชม และไม่ใช่การยอมรับฝีมือของนาง แต่เป็นโอกาสให้พิสูจน์ตัวเองอย่างเป็นทางการ

 

“เข้าใจเจ้าค่ะ ขอบพระคุณแม่ครัวใหญ่ที่ให้โอกาสข้า”

“อย่าเพิ่งรีบขอบคุณ รอให้ข้าชิมก่อนค่อยพูด”

 

น้ำเสียงห้วน ๆ ของ จางซูเหนียง ทำให้ อวี้เหนียง ก้มหน้ารับคำอย่างสำรวม แต่ในใจกลับเกิดความมุ่งมั่นขึ้นมา

 

“เจ้าค่ะ ข้าจะทำให้ดีที่สุด”

“ดี เช่นนั้นกลับไปเตรียมตัวให้พร้อม พรุ่งนี้อย่ามาสาย”

เช้าวันถัดมา อวี้เหนียง มาถึงห้องเครื่องก่อนเวลาที่กำหนดเล็กน้อย เสี่ยวชุน ไม่ได้รับอนุญาตให้ติดตามมาด้วย นางจึงต้องจัดการทุกอย่างด้วยตนเอง หญิงสาวยืนรออยู่ด้านข้างจนกระทั่งคนครัวนำวัตถุดิบที่ได้รับอนุญาตมาวางบนโต๊ะ

ผักกาดขาวหลายต้น หัวไชเท้าสองหัว และผักอีกเล็กน้อยถูกจัดไว้ในตะกร้า ข้างกันมีเกลือที่ตวงปริมาณไว้แล้ว เครื่องปรุงบางชนิดวางแยกในถ้วยใบเล็ก ส่วนไหเคลือบสำหรับใส่ผักดองก็ถูกตรวจสภาพและวางไว้เรียบร้อย

จางซูเหนียง ยืนอยู่ตรงข้ามโต๊ะ ข้างกายนางมีคนครัวสองคนคอยตรวจดูการทำงาน

 

“วัตถุดิบอยู่ตรงหน้าเจ้าแล้ว เริ่มได้”

อวี้เหนียง คารวะเล็กน้อย ก่อนเริ่มตรวจผักทีละต้น นางไม่ได้รีบหยิบมีดขึ้นมาหั่นทันที แต่กลับใช้มือพลิกดูใบผักกาดขาว ตรวจรอยช้ำและบริเวณโคนที่อาจมีความชื้นสะสม จากนั้นจึงแยกใบที่เสียหายออกจากใบที่ยังแน่นและสมบูรณ์

จางซูเหนียง มองการกระทำของนางเงียบ ๆ

 

“เหตุใดจึงต้องเสียเวลาแยกใบผักด้วย ในเมื่อผักทั้งหมดก็ถูกคัดมาแล้ว”

อวี้เหนียง หยุดมือแล้วตอบว่า

 

“การคัดจากห้องเครื่องช่วยให้ได้ผักที่เหมาะสมในเบื้องต้นเจ้าค่ะ แต่ระหว่างขนย้ายหรือจัดเก็บ ผักบางส่วนอาจช้ำเพิ่มได้ หากนำส่วนที่ช้ำมากไปดองรวมกับส่วนที่สมบูรณ์ ก็อาจทำให้เนื้อสัมผัสและคุณภาพของผักทั้งไหไม่สม่ำเสมอ ข้าจึงขอตรวจอีกครั้งก่อนใช้เจ้าค่ะ”

“แล้วใบที่แยกออกจะเอาไปทำอะไร”

“ข้าจะวางแยกไว้ก่อนเจ้าค่ะ หากยังใช้ทำอาหารอื่นได้ ข้าจะขออนุญาตผู้ดูแลก่อนนำไปใช้ แต่หากมีสภาพไม่เหมาะสม ข้าจะไม่ฝืนใช้เพียงเพราะเสียดาย”

จางซูเหนียง ไม่ได้ตอบรับหรือปฏิเสธ เพียงพยักหน้าให้ทำต่อ

อวี้เหนียง ล้างผักตามขั้นตอน สะเด็ดน้ำ และจัดวางไว้บนผ้าสะอาด นางตรวจดูไหอีกครั้ง ใช้มือสัมผัสบริเวณปากไหและด้านข้างเพื่อให้แน่ใจว่าไม่มีรอยร้าว จากนั้นจึงหันไปถามแม่ครัวใหญ่

 

“เกลือที่อนุญาตให้ใช้ในวันนี้มีปริมาณเท่านี้ใช่หรือไม่เจ้าคะ”

“ใช่”

“หากข้าต้องการปรับปริมาณเพราะน้ำหนักผักต่างจากที่คาดไว้ ข้าต้องแจ้งก่อนใช่หรือไม่เจ้าคะ”

“ถูกต้อง เจ้าจะใช้มากกว่าที่กำหนดไม่ได้”

“ข้ารับทราบเจ้าค่ะ”

คำถามของนางตรงไปตรงมา ไม่มีความพยายามหลบเลี่ยงกฎ และไม่ได้คิดจะหยิบเกลือเพิ่มโดยพลการ จางซูเหนียง เริ่มสังเกตเห็นว่า แม้ หลินอวี้เหนียง จะเป็นเพียงนางกำนัลที่เพิ่งเข้าวัง แต่กลับมีความละเอียดรอบคอบกับวัตถุดิบมากกว่าที่นางคาดไว้

เมื่อเตรียมผักเสร็จ อวี้เหนียง จึงเริ่มคลุกเกลือตามปริมาณที่ได้รับอนุญาต ค่อย ๆ จัดผักลงในไหอย่างเป็นชั้น ไม่อัดแน่นจนเกินไป และไม่ปล่อยให้มีช่องว่างมากเกินจำเป็น นางตรวจดูสภาพผักระหว่างทำเป็นระยะ หากพบส่วนใดที่ดูผิดปกติก็จะหยุดพิจารณาก่อน ไม่ปล่อยผ่านเพียงเพื่อให้เสร็จเร็ว คนครัวคนหนึ่งที่ยืนดูอยู่ข้างโต๊ะอดถามไม่ได้

“เจ้าทำเช่นนี้ทุกครั้งเลยหรือ”

“เจ้าค่ะ ยิ่งเป็นอาหารที่ต้องหมักหรือดอง ยิ่งต้องระวังความสะอาดและสภาพของวัตถุดิบ หากรีบร้อนเกินไป ต่อให้ใส่เครื่องปรุงดีเพียงใด ผลที่ได้ก็อาจไม่เป็นอย่างที่ต้องการ”

“ฟังดูยุ่งยากไม่น้อย”

 

อวี้เหนียง ยิ้มบาง ๆ

 

“ตอนแรกก็ยุ่งยากเจ้าค่ะ แต่เมื่อทำบ่อย ๆ ก็จะรู้ว่าขั้นตอนไหนขาดไม่ได้ ส่วนขั้นตอนไหนควรปรับให้เหมาะกับวัตถุดิบที่มี”

นางไม่ได้พูดโอ้อวดว่าตนเองเชี่ยวชาญ เพียงอธิบายตามสิ่งที่เรียนรู้จากมารดาและประสบการณ์ที่ผ่านมา จางซูเหนียง ฟังอยู่เงียบ ๆ ก่อนกล่าวขึ้นว่า

 

“อย่ามัวแต่พูด จัดการให้เสร็จตามเวลา”

“เจ้าค่ะ”

อวี้เหนียง รีบก้มหน้าทำงานต่อ เมื่อผักทั้งหมดถูกจัดลงไหเรียบร้อย นางตรวจดูปริมาณเครื่องปรุงที่เหลือ เทียบกับบัญชีที่จดไว้ แล้วบันทึกทุกอย่างลงในสมุดเล่มเดิม นางเขียนวันที่เริ่มทำ ชนิดและปริมาณของผัก เกลือที่ใช้ ตลอดจนสภาพของวัตถุดิบก่อนลงไห

จากนั้นจึงปิดฝาไหให้แน่นพอดี ไม่ปล่อยให้หลวมจนสิ่งสกปรกเข้าไปได้ง่าย และไม่ฝืนกดจนภาชนะเสียหาย

 

“เสร็จแล้วเจ้าค่ะ”

อวี้เหนียง กล่าวพร้อมถอยออกจากโต๊ะ จางซูเหนียง เดินเข้ามาตรวจไหด้วยตนเอง นางตรวจดูฝา ภาชนะ และบัญชีอีกครั้ง ก่อนสั่งคนครัวให้นำไหไปเก็บในบริเวณที่กำหนดไว้สำหรับพักและตรวจคุณภาพ

 

“นำไปวางไว้ตรงนั้น แล้วลงบันทึกให้ครบ ห้ามผู้ใดเปิดก่อนกำหนด”

“ขอรับ”