บทที่ 4

หลังจากมื้ออาหารเย็นจบลง คนในครอบครัวจึงได้เริ่มแนะนำตัวกันใหม่เพื่อหวังให้ลูก/หลานสาวเกิดความคุ้นเคย

“พี่จ๋า พี่ชื่อชะอมนะมีนามจริงว่าปิ่นผกา ชื่อของพี่เพราะมากเลยพี่จำได้หรือเปล่า” น้องชายตัวเล็กกะพริบตากล่าวกับพี่สาวด้วยรอยยิ้มแสนน่ารัก

“เพราะจ้า แล้วน้องมะขามล่ะมีชื่อจริงไหม” คนเป็นพี่นำมือหยิกแก้มของน้องชายเอ่ยหยอกเย้า

“ชื่อปิ่นทองจ้า ปู่บอกว่าจะได้มีเงินมีทองเยอะ ๆ” คำตอบแสนซื่อของน้องชายได้เรียกรอยยิ้มจากเฌอเอม

“ถ้าอย่างนั้นต่อไปพี่จะทำให้บ้านเรามีเงิน มีทองเยอะ ๆ เลยดีหรือเปล่า” คำพูดคุยของสองพี่น้องทำให้คนภายในครอบครัวพากันยิ้มขำระคนเศร้าใจ

“เอ็งสองพี่น้องอย่ามัวแต่คุยอยู่เลยใกล้มืดค่ำแล้วรีบขึ้นเรือนกันเถอะ” ผู้เป็นย่าเอ่ยเรียกหลานสาวชายหญิง

เฌอเอมเหม่อมองไปทางทิวไม้เบื้องหน้าที่แสงของดวงตะวันกำลังทอสีส้มบ่งบอกได้ว่าเวลาของวันนี้กำลังสิ้นสุดลง

ลาก่อนนะเฌอเอมต่อไปนี้ฉันจะเป็นเด็กหญิงนามชะอมแห่งหมู่บ้านทุ่งเนินดิน

สองเท้าเปล่าของเด็กหญิงเดินตามน้องชายไปล้างเท้ายังอ่างหินข้างบันไดเรือนและหลังจากคนในครอบครัวขึ้นเรือนกันจนหมดบันไดบ้านก็ถูกยกขึ้น

“พ่อจ๋า ทำไมเราต้องยกบันไดเรือนขึ้นด้วยล่ะ” ทองก้อนยกมือวางบนศีรษะของลูกสาวก่อนตอบเสียงอ่อน

“ป้องกันโจรขโมยขึ้นเรือนอย่างไรเล่าหลังจากเรายกบันไดเรียบร้อยก็ต้องลงกลอนประตูตรงนี้เอาไว้ด้วย”

คำตอบนี้ทำให้ชะอมผงะและมีสีหน้าครุ่นคิด ‘บ้านหลังนี้ยากจนมากจะมีก็แต่ควายสองตัวกับจักรยานที่ดูเหมือนจะมีค่ามากที่สุด หรือพ่อจะกลัวจักรยานหายจึงได้ต้องนำขึ้นเรือนมาด้วยกัน’ สายตาของเด็กหญิงชำเลืองไปทางจักรยานคันใหญ่ที่คนเป็นพ่อได้แบกขึ้นมาวางเอาไว้ก่อนหน้า

“เอ็งกำลังคิดว่าบ้านเราไม่น่าจะมีของมีค่าอะไรนอกจากควายกับจักรยานที่ปู่เคยได้มาจากการไปรักษาคนบ้านเหนือเมื่อนานมาแล้วใช่ไหมล่ะ” ชายวัยห้าสิบกำลังใช้ผ้าขาวม้าบนไหล่ปัดไล่ยุงหรือแมลงไปมาพูดขึ้นอย่างเข้าใจหลานสาวตัวเล็ก

“ใช่จ้ะ ปู่รู้ได้ยังไงเก่งจังเลย” คำประจบของหลานทำให้คนเป็นปู่หัวเราะร่าจนเห็นร่องรอยของฟันที่เริ่มสึกอย่างชอบใจ

“ก็โจรมันไม่รู้นี่ว่าบ้านเราจะมีเงินหรือไม่มี เพราะในเมื่อมันเห็นมีควายมันก็จะเหมารวมหมดนั่นแหละดังนั้นเราก็ต้องป้องกันเอาไว้ก่อน”

“อ๋อ เป็นอย่างนี้เอง” ชะอมพยักหน้ารับอย่างเข้าใจ

“ชะอม เอ็งตามน้องเข้ามุงเถอะยุงเริ่มมาแล้วหากมืดกว่านี้ก็จะต้องจุดตะเกียง มันเปลืองน้ำมันดังนั้นรีบเข้านอนมีอะไรวันพรุ่งค่อยคุยกัน” ย่าพูดขึ้นหลังจากจัดแจงที่นอนของตน

ซึ่งเรือนหลังนี้ได้กั้นห้องขึ้นมาอย่างหยาบแบ่งเป็นสองห้อง ส่วนบ้านลุงกับป้าก็ปลูกแยกไปอีกหลังเพียงแต่มากินข้าวร่วมกัน

เสียงจิ้งหรีดร้องระงมทำให้ชะอมนอนไม่หลับเด็กหญิงจึงได้พลิกกายไปมาจึงทำให้มะขามนอนไม่หลับตามไปด้วย

“พี่จ๋า ทำไมไม่นอน” น้ำเสียงงัวเงียของเด็กชายทำให้ชะอมรู้สึกผิด

“ขอโทษนะ พี่ทำให้มะขามตื่นเหรอ”

“อืม” เด็กชายยอมรับตามตรง

“พี่ไม่ชินกับเสียงร้องของแมลงพวกนี้”

“พี่เอามืออุดหูไว้ดีไหม” คนตัวเล็กกว่าเสนอ

“ก็น่าจะได้นะ ว่าแต่ที่นี่เสียงร้องของจิ้งหรีดดังขนาดนี้ไม่มีใครจับมากินเหรอ” คำถามของชะอมได้เรียกความตกใจให้กับมะขามเป็นอย่างยิ่ง “พี่จ๋า มันกินได้เหรอ”

“กินได้สิ เอามาทำได้ตั้งหลายอย่างอีกทั้งยังเป็นแหล่งโปรตีนชั้นเยี่ยมด้วยนะ” คำตอบของพี่ไม่เพียงแต่ทำให้น้องชายงุนงงเพียงเท่านั้นเพราะแม้แต่พ่อ แม่ ปู่กับย่าที่นอนห้องแยกก็ได้ยินไปด้วยเพราะห้องหับไม่ได้มิดชิดมากนัก

“เอ็งรู้เรื่องนี้ได้ยังไง” คำถามของปู่ทำให้เฌอเอมในร่างของชะอมเหงื่อซึมตามแผ่นหลัง

เขาจะคิดว่าเราเป็นวิญญาณร้ายมาสิงร่างของชะอมหรือเปล่าสมัยนี้ความเชื่อเรื่องพวกนี้ค่อนข้างน่ากลัวทีเดียว

“เอ้า ว่ายังไงเงียบไปนานเชียว” บุญมีเร่ง ในใจของเจ้าตัวค่อนข้างรู้สึกว่าตั้งแต่หลานสาวฟื้นขึ้นมาดูเหมือนว่าเด็กหญิงจะเปลี่ยนแปลงไปเป็นคนละคนแต่เขาไม่รู้ว่าตรงไหน

จะว่าเป็นผีร้ายมาสิงสู่ร่างหลานตนก็ไม่น่าจะใช่เพราะเด็กหญิงก็กินข้าวปลาเฉกเช่นคนปกติดวงตาเองก็ใสกระจ่าง ผิวพรรณก็ผ่องใสแม้ว่าจะคล้ำแดดแต่ดูยังไงก็ไม่หม่นหมอง

“คือ..” งานนี้ต้องแถอย่างเดียวแล้วล่ะนางเฌอเอม เจ้าตัวเริ่มหาหนทางเอาตัวรอด

“เรื่องมันเป็นแบบนี้จ้ะ ในตอนที่หนูเป็นลมได้มีท่านผู้หนึ่งพาหนูเดินทางไปยังโลกที่หนูไม่รู้จัก ณ สถานที่แห่งนั้นมีอาหารการกินมากมายหนูยังได้เรียนรู้การทำอาหารมาด้วย อีกทั้งยังรู้อะไรมามากมายหลายอย่างเพียงแต่ท่านผู้นั้นบอกว่าหากหนูจดจำเกี่ยวกับสถานที่แห่งนั้นได้ความทรงจำเกี่ยวกับโลกปัจจุบันจะหายไป อ๊ะ! ใช่แล้วหนูเองก็เพิ่งจะนึกออกนี่แหละ” ชะอมแอบนำนิ้วกลางกับนิ้วชี้ไขว้กันแอบด้านหลัง

เชื่อหนูเถอะนะ ไม่อย่างนั้นหนูก็ไม่รู้จะหาเหตุผลอะไรมาอ้างแล้ว เจ้าตัวคิดอย่างหวาดหวั่น

“เฮ้อ! โชคดีนะที่ท่านผู้นั้นพาเอ็งมาส่ง เรื่องความทรงจำนะช่างมันเถอะ ว่าแต่จิ้งหรีดที่เอ็งว่านี่เอามาทำอะไรได้บ้างล่ะมันอร่อยไหม”

เมื่อปู่พูดออกมาแบบนี้ชะอมก็ถอนหายใจออกมาด้วยความโล่งอก “แล้วแต่คนชอบจ้ะ เอาเป็นว่าวันพรุ่งนี้หนูจะไปจับและนำมาทำอาหารให้ทุกคนกินดีไหม”

“ดีสิลูก เอาไว้พ่อจะไปช่วย” ทองก้อนผู้นอนฟังการสนทนาระหว่างพ่อกับบุตรสาวกล่าวอาสาด้วยรอยยิ้มอย่างดีใจหลังจากตอนแรกเขายอมรับว่าหัวใจได้ตกไปอยู่ตาตุ่มหลังได้ยินว่ามีคนมาพาลูกสาวไปเที่ยวเช่นเดียวกับมะลิ หล่อนเองก็ยกมือปาดน้ำตาดีใจไม่แพ้กัน

ไก่ขันยามเช้า แสงสีทองยังไม่ทันจับขอบฟ้าตะเกียงภายในครอบครัวได้ถูกจุดขึ้นเพื่อให้ความสว่าง ผู้ใหญ่บนเรือนพากันลงมาด้านล่างเพื่อจัดการงานของตนดั่งเช่นทุกวัน

เด็กชายมะขามเปิดเปลือกตาของตนพร้อมกับอ้าปากหาว และในขณะที่เขากำลังจะยกมือขยี้ตา ก็ได้ถูกมือบางของพี่สาวจับเอาไว้เสียก่อน “อย่าขยี้ตา ลงไปอาบน้ำ ล้างหน้าแปรงฟันเถอะ”

“พี่จ๋า พวกเรายังไม่มีแปรงสีฟันปู่จึงให้ใช้กิ่งข่อยกับเกลือ” คำตอบของน้องชายทำให้ชะอมนิ่งงัน

“พี่ลืม แล้วถ้าเราจะซื้อแปรงสีฟันได้ไหม”

“พี่จ๋าราคามันแพงมากเลยนะอย่างถูกที่สุดก็อันละหนึ่งบาทแนะ บ้านเราไม่มีเงินหรอก” คำตอบของเด็กชายทำให้ชะอมรู้สึกตกใจ

“พี่จ๋า พวกเรารีบลงไปกันเถอะหนูจะต้องไปช่วยพี่โมกพาเจ้าทุยกับนางเผือกไปกินหญ้าที่ทุ่ง” คนเป็นน้องกล่าวเร่งพลางมุดหัวออกจากมุ้งเมื่อเห็นท่าทางของคนเป็นพี่ไม่ยอมขยับตัว

หลังจากลงจากเรือนมาแล้วมะขามก็วิ่งไปยังตุ่มน้ำข้างบ้าน โดยมีชะอมเดินตามไปติด ๆ เด็กชายนำกิ่งข่อยของตนมาจุ่มกับเกลือถูฟันจนทั่วปากก่อนบ้วนน้ำตามเล็กน้อย

ท่าทางอันเงอะงะของชะอมทำให้คนเป็นน้องมองด้วยความฉงน “ลูกลืมวิธีแปรงฟันเหรอ” ชะอมมองไปทางต้นเสียงพยักหน้าอย่างอาย ๆ

“ไม่เป็นไรเดี๋ยวพ่อสอน เจ้าขามเอ็งรีบไปพานางเผือกออกจากคอกตามเจ้าโมกไปก่อน” ทองก้อนเดินเข้ามาหาลูกทั้งสองโดยที่บนบ่าของเขามีไม้หาบและถังน้ำห้อยอยู่หัวท้าย

“พ่อไปหาบน้ำมาเหรอจ๊ะ เหนื่อยไหม” ชะอมมองเหงื่อที่ซึมตามเสื้อผ้าหน้าผมของผู้ให้กำเนิดของร่างนี้ก็ให้รู้สึกสงสาร

“ไม่เหนื่อยหรอกลูก พ่อทำจนชินเสียแล้ว เอาละพ่อจะสอนลูกนะว่าจะสีฟันยังไง เอาไว้เมื่อไหร่พ่อขายข้าวรอบนี้ได้จะซื้อแปรงถูฟันมาให้หนูนะ” ใบหน้าของผู้เป็นพ่อยังคงยิ้มแย้มแม้ว่าภายในอกของเจ้าตัวรู้ดีว่าเงินนั้นจะต้องนำไปจ่ายค่าอะไรบ้าง “จ้ะ”

มะลิผู้มาได้ยินคำกล่าวนี้ก็อดที่จะรู้สึกสะท้อนในอกไม่ได้ เพราะเงินขายข้าวนั้นพ่อแม่ของสามีตั้งใจจะนำมาปลูกเรือนใหม่เพราะเสาเรือนหลังนี้กับหลังคาอาจจะไม่สามารถผ่านหน้าฝนที่กำลังจะมาถึงได้

ไหนจะค่าปุ๋ยรวมถึงค่าเสื้อผ้ารองเท้าและอุปกรณ์การเรียนของลูกสาวเพราะใกล้จะเปิดเรียนทุกสิ่งล้วนแล้วต้องใช้เงิน

“แม่จ๋า แม่เป็นอะไรสีหน้าดูไม่ดีเลย” ในขณะที่มะลิกำลังครุ่นคิดถึงเรื่องอนาคต ชะอมผู้เดินมาเจอเข้ากับเธอจึงได้ถามขึ้นอย่างสงสัย

“ไม่มีอะไรหรอกลูก หนูหิวหรือยัง” มะลิปัดเรื่องทุกสิ่งถามลูกด้วยความเป็นห่วง

“หนูยังไม่หิว หนูว่าจะตามน้องไปเลี้ยงเจ้าทุยกับนางเผือกด้วย” สีหน้าของมะลิแปรเปลี่ยนเป็นหวาดกลัว “หนูเพิ่งจะเป็นลมไปเมื่อวานแม่ว่าหนูอยู่เรือนดีไหม”

“แม่จ๋า หนูหายดีแล้วอีกทั้งยังแข็งแรงมากด้วย แม่ไม่ต้องห่วงนะ” ท่าทางออดอ้อนของเด็กหญิงทำให้คนเป็นแม่เกิดความลังเล

“ให้หลานไปเถอะ ทุ่งก็อยู่ใกล้บ้านเวลานี้แดดก็ยังไม่แรง” เมื่อพ่อสามีกล่าวออกมาเช่นนี้มีหรือที่มะลิจะกล้าขัด

“ก็ได้ ถ้าอย่างนั้นลูกใส่งอบ[1]ไปด้วยนะ” มะลิยังไม่วายเป็นกังวล

“จ้ะ”

แสงแดดของต้นเดือนเมษาแม้ว่าชะอมจะไม่รู้สึกว่ามันร้อนรุนแรงเหมือนยุคปัจจุบันก่อนเกิดใหม่

แต่กระนั้นก็ยังนับว่าแรงเอาเรื่องทว่าโชคดีที่พอมีลมพัดจึงทำให้ร่างกายรู้สึกสดชื่นขึ้นมาบ้าง

ท้องทุ้งในยามนี้ได้ถูกคนในหมู่บ้านเก็บเกี่ยวข้าวไปจนหมดสิ้นคงเหลือไว้เพียงตอจึงไม่มีสิ่งใดชวนมอง

ชะอมพยายามกวาดตามองไปโดยรอบเพื่อหวังว่าจะมีสิ่งที่สามารถนำมาทำเป็นอาหารได้

“ในน้ำมีปลา ในนามีข้าวถ้าอย่างนั้นเราก็เอาปลากลับบ้านเลยก็แล้วกัน” ไวเท่าความคิดเด็กหญิงสาวเท้าเปล่าของตนเดินไปตามคันนามุ่งหน้าไปทางพี่ชายน้องชายอย่างลิงโลด

“พี่โมก น้องมะขาม พวกเราจับปลากลับบ้านกันดีไหม”

“มันก็ดีหรอกนะชะอม แต่ปลามันหาได้อยู่นิ่ง ๆ ให้พวกเราจับได้เสียเมื่อไหร่” โมกยิ้มอย่างเอ็นดูในขณะพูด

“หนูมีวิธี พี่เชื่อหัวน้องสาวคนนี้ได้เลย” ชะอมเคาะนิ้วชี้ไปยังศีรษะของตนยิ้มอย่างเจ้าเล่ห์

“พี่โมก หนูขอยืมถังน้ำใบนั้นก่อนได้ไหมพี่เอามาใส่อะไรหรือเปล่า” “พี่ก็ถือมาอย่างนั้นแหละเผื่อจะเก็บปูเก็บหอยใส่กลับเรือนน้องจะเอาไปทำอะไรล่ะ” โมกยกมือเกาหัวด้วยความสงสัย

“ดักปลา”

“ดักยังไงจ๊ะ พี่จ๋า” มะขามถามขึ้นบ้าง

“ตามมาสิ พี่สาวจะทำให้ดูรับรองว่าวันนี้พวกเราจะมีเนื้อกิน” ไม่รอให้พี่กับน้องตามมาชะอมก็รีบสาวเท้าเดินไปยังจุดที่ตนหมายตาเอาไว้ทันที

การกระทำของเด็กสาวได้เรียกความสงสัยอย่างยิ่งยวดให้กับพี่น้องของเธอ

“เด็ก ๆ พวกเอ็งทำอะไรกัน” น้ำเสียงอันคุ้นหูตะโกนถามเมื่อเห็นหัวดำ ๆ ของหลานชายหญิงสามคนเดี๋ยวผลุบเดี๋ยวโผล่บริเวณปากลำห้วย

“ย่ากาบ พี่ชะอมบอกว่าจะดักปลา” มะขามตอบตามตรง

“ดักปลารึ ดักยังไงย่าดูได้ไหม” นางกาบรีบเดินมาทางเด็กทั้งสามด้วยความอยากรู้อยากเห็น

[1] งอบ: หมวกภูมิปัญญาไทย กันแดด กันฝน สัญลักษณ์ของชาวนา