นี่เธอหลงมาไกลแค่ไหนกัน แม่เมษา

ยามเย็นในเรือนไทยนั้นเงียบสงบกว่าทุกเวลาที่เมษาเคยสัมผัส ไม่มีเสียงรถ ไม่มีข่าวในทีวี ไม่มีแจ้งเตือนจากมือถือ มีเพียงเสียงลมพัด เสียงนกร้อง และแสงอาทิตย์ที่เริ่มเปลี่ยนเป็นสีส้มทอง

เมษานั่งบนชานเรือน ใกล้ศาลาเล็กใต้ร่มไม้ 

ขุนเทวัญนั่งอีกฝั่งของตั่งไม้ เตรียมเอกสารบางอย่างไว้ในมือ แต่ยังไม่ลงมืออ่าน

เมษาหันไปมองเขา ก่อนจะถามขึ้นอย่างลังเล “คุณพี่ขุนเทวัญคะ ขอถามอะไรหน่อยได้มั้ย”

ขุนเทวัญเงยหน้าขึ้น มองเธอนิ่ง ๆ ก่อนพยักหน้า “ว่ามาเถิด หากตอบได้ ก็จะตอบ”

“ตอนนี้ปีอะไรเหรอคะ”

ขุนเทวัญนิ่งไปครู่หนึ่ง ก่อนจะตอบช้า ๆ “ก็จุลศักราชหนึ่งพันสองร้อยสามสิบห้า”

“จุลศักราช” เมษากระพริบตา ขอโทษนะคะ เอาเป็นพุทธศักราชได้มั้ย”

ขุนเทวัญยิ้มบาง ๆ “พุทธศักราชสองพันสี่ร้อยสิบหก”

“แล้วตอนนี้เป็นแผ่นดินของพระมหากษัตริย์พระองค์ใด”

“พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าน่ะ ทำไมหรือ”

เมษาถึงกับนิ่งไป มือน้อย ๆ ยกขึ้นนับนิ้วเงียบ ๆ ในใจ ก่อนจะอุทานเบา ๆ

“นี่มันสมัยรัชกาลที่ห้า”

ขุนเทวัญพยักหน้าอย่างนุ่มนวล “ใช่แล้ว สมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ผู้ทรงทศพิธราชธรรมยิ่งนัก”

เมษาหันหน้าไปมองท้องฟ้าสีส้ม เสียงลมหายใจของเธอแผ่วเบา “รัชกาลที่ห้าที่มีการเลิกทาสใช่ไหมคะ”

คำพูดนั้นทำให้ขุนเทวัญชะงัก เขาหันมามองเธอทันที ดวงตานิ่งเรียบแต่ลึก

“เรื่องนั้นยังไม่มีประกาศใดออกสู่ภายนอก แต่ก็ใช่ เธอรู้ได้อย่างไร”

เมษาเม้มปากแน่น หัวใจเต้นแรงจนน่ากลัวว่าเขาจะได้ยิน เธอรีบหันหน้ากลับไปทางสวน ทำทีเหมือนไม่ใส่ใจ แต่ในใจเหมือนมีลมพัดกรูเข้าใส่เต็มหน้า

“เอ่อ ฉันก็แค่ อาจจะฝันไปก็ได้มั้งคะ”

ขุนเทวัญไม่ตอบทันที เขายังคงมองหญิงสาวตรงหน้าอย่างใช้ความคิด เธอไม่ใช่หญิงธรรมดาแน่นอน คนแปลกหน้าที่รู้เรื่องสำคัญ เรื่องที่รู้กันเป็นการภายในของขุนนางระดับสูง

เขาหลุบตาลงช้า ๆ แต่ไม่อาจห้ามใจไม่ให้ถามออกมาในที่สุด

“แม่เมษา เธอเป็นใครกันแน่”

เมษาหัวเราะแห้ง “ฉันก็เป็นฉันนี่แหละค่ะ แม่เมษา ที่ยังหาที่มาของตัวเองไม่เจอเหมือนกัน คนความจำเสื่อม”

ขุนเทวัญไม่ได้ถามอะไรต่อ แต่ในแววตานั้นดูเหมือนจะเริ่มจับสังเกตบางอย่าง บางอย่างที่เขายังหาคำอธิบายไม่ได้จากหญิงสาวคนนี้

บ่ายคล้อย เสียงรถยนต์คันหรูแล่นเข้ามาจอดหน้าเรือนของพระยาภูบดินทร์ แสงแดดยามบ่ายสะท้อนเงาช่อมะม่วงพาดผ่านชานเรือนอย่างนุ่มนวล

จังหวะที่แม่หญิงรำเพย บุตรสาวของพระยาพิทักษ์ราชกิจ เสนาบดีประจำกระทรวงนครบาล ก้าวเข้ามาในเขตเรือนด้วยท่วงท่าสง่างามดั่งนางในนิยาย เธอสวมผ้าไหมพับจีบยาวสีฟ้าอ่อน กับเสื้อห่มสไบผืนบางปักดิ้นทอง ในมือนั้นถือถาดทองเหลืองรองผลมะม่วงน้ำดอกไม้สีเหลืองนวลวางเรียงเป็นระเบียบ

“กราบคุณป้าเจ้าค่ะ คุณพ่อให้รำเพยนำมะม่วงมาฝากคุณป้าเจ้าค่ะ บอกว่าเพิ่งได้จากสวนในวังมาใหม่”

คุณหญิงจันทร์วาดมารดาของขุนเทวัญ หันมายิ้มรับอย่างอ่อนโยน

“ขอบใจมากจ้ะหนูรำเพย”

รำเพยนั่งลงข้างคุณหญิงอย่างเรียบร้อย แต่สายตากลับปัดไปยัง หญิงสาวแปลกหน้าที่กำลังนั่งพับผ้าอยู่กับแม่พลอยอีกฟากเรือน

หญิงสาวผู้นั้นไม่ได้แต่งกายเฉกเช่นบ่าวคนอื่น ผ้าซิ่นไหมเรียบแต่สวย เสื้อแขนกระบอกพอดีตัว ผมรวบเรียบแต่ไม่มียศใดในเรือน

“คุณป้าเจ้าขา แม่หญิงแปลกหน้าผู้นั้นคือใครกันเจ้าคะ บ่าวใหม่ในเรือนหรือ แต่ดูจะแต่งตัวไม่ค่อยเหมือนบ่าวเลย”

คุณหญิงจันทร์วาดนิ่งไปเล็กน้อย ก่อนจะเอ่ยเบา ๆ พร้อมรอยยิ้มกลบเกลื่อน

“หล่อนชื่อเมษา เรื่องของนางมันยาวหน่อยจ้ะ อย่าใส่ใจมากเลย ไม่สลักสำคัญใดหรอก”

รำเพยยิ้มบาง ๆ แต่อะไรในดวงตาเหมือนไม่เชื่อว่าจะไม่สำคัญ

เสียงฝีเท้าหนักแน่นดังขึ้นจากหน้าชาน ขุนภัทรนิติธรรม ข้าราชการหนุ่มแห่งกรมอาลักษณ์ เดินขึ้นมาด้วยท่าทางมั่นใจ ในมือถือแฟ้มเอกสาร หันไปโค้งให้คุณหญิงจันทร์วาดอย่างสุภาพก่อนจะเดินตรงไปยังห้องทำงานของขุนเทวัญ

ภายในห้องทำงานของขุนเทวัญ บรรยากาศต่างจากชานเรือนโดยสิ้นเชิง ผนังไม้สักประดับตู้หนังสือแน่นทึบ โต๊ะไม้ขนาดใหญ่ตั้งอยู่กลางห้อง มีแผนที่สยามและดินแดนใกล้เคียงปักหมุดไว้ด้วยหมุดทองเหลือง ขุนภัทรนั่งลงตรงข้ามเพื่อนสนิท ขณะขุนเทวัญเปิดแฟ้มเอกสารราชการ

“เรื่องภาษีอากร ฉันตรวจบัญชีการเข้าออกของเรือสินค้าจากเดนมาร์กเมื่อเดือนก่อน พบว่ามีการขอลดอัตราภาษีมากกว่าที่ตกลงไว้ในสนธิสัญญา”

ขุนเทวัญพยักหน้าช้า ๆ พลางหยิบสมุดรายงานอีกเล่ม “รายงานจากกรมศุลกากร เรือจากโคเปนเฮเกน ขนสินค้ามาเต็มลำ แต่ขอเว้นภาษีโดยอ้างสิทธิพิเศษ”

ขุนภัทรขมวดคิ้ว “นั่นน่ะสิ พวกฝรั่งชอบตีความสัญญาเข้าข้างตัวเอง ยิ่งเป็นเรือจากชาติที่มีทูตประจำอยู่แล้ว ยิ่งแทรกแซงง่าย”

ขุนเทวัญหลุบตามองแผ่นรายงาน “ปัญหาคือ จะรายงานขึ้นเสนาบดีได้ก็ต่อเมื่อมีหลักฐานว่าจงใจเลี่ยงภาษี ไม่ใช่แค่เข้าใจผิด”

ขุนภัทรพยักหน้า “นายว่าเราควรทำอย่างไรต่อ”

ขุนเทวัญลุกขึ้น เดินไปยังแผนที่ กรีดปลายนิ้วตามเส้นแม่น้ำเจ้าพระยาที่ลากไปถึงด่านปากน้ำ

“ฉันอยากให้นายช่วยเรียบเรียงรายงานฉบับใหม่ เสนอแนะแนวทางแก้ไข ทั้งในเชิงกฎหมาย และในเชิงความสัมพันธ์กับทูตเดนมาร์กเขียนให้กระชับ และเด็ดขาด”

“ไม่มีปัญหา”

ก่อนเดินออกจากห้อง ขุนภัทรหันมามองอีกครั้ง “ว่าแต่แม่หญิงที่นั่งพับผ้าอยู่บนเรือนที่ฉันเห็นเมื่อครู่ใช่บ่าวหรือ”

ขุนเทวัญชะงัก “ไม่ใช่บ่าว แต่ก็บอกไม่ถูกเหมือนกันว่าคือใคร”

ขุนภัทรยิ้มเจ้าเล่ห์ “หรือจะเป็นว่าที่เมียของนาย เทวัญ”

ขุนเทวัญไม่ตอบ ได้แต่ปรายตามานิ่ง ๆ ก่อนจะพูดเพียงสั้น ๆ “ไปทำรายงานมาให้เสร็จเถอะไอ้ภัทร พูดอะไรไม่ได้ความ”

เสียงเปิดประตูไม้ดังกึกเบา ๆ ก่อนที่ขุนเทวัญจะก้าวออกมาจากห้องทำงาน ขุนภัทรตามออกมาติด ๆ สีหน้าไม่ได้จริงจังเหมือนก่อนหน้าแล้ว แต่แฝงรอยยิ้มจาง ๆ

“เรื่องที่นายให้ฉันดู ฉันจะเร่งเขียนให้ทันวันพรุ่งนี้”

“ดี ขอบใจนายมาก”

ทั้งสองเดินออกสู่ชานเรือน คุณหญิงจันทร์วาดนั่งอยู่มุมหนึ่งของเรือน ล้อมด้วยหมอนอิงลายคราม และกระเช้ามะม่วงที่รำเพยเพิ่งนำมาฝาก

ขุนภัทรยกมือไหว้อย่างนอบน้อม “สวัสดีขอรับคุณป้าจันทร์วาด กระผมต้องขออภัยที่เมื่อครู่ไม่ได้แวะมากราบ พอดีมีเรื่องด่วนกับพ่อเทวัญขอรับ”

คุณหญิงยิ้มเอ็นดู “ไม่เป็นไรหรอก อย่าคิดให้มากความ”

ขุนภัทรเหลือบตาไปทางรำเพยที่นั่งอยู่อีกฟาก รำเพยหันมาท่าทางสะโอดสะอง มือยังคงพัดเบา ๆ พัดกลิ่นน้ำอบลอยละมุน

“สวัสดีค่ะพี่เทวัญ” น้ำเสียงอ่อนหวานไม่ตกหล่นแม้ครึ่งพยางค์

ดวงตาใต้แพขนตางอนทอดมองชายหนุ่มตรงหน้าด้วยแววที่พยายามไม่แสดงออกว่าพึงใจ ขุนเทวัญพยักหน้ารับเบา ๆ

“อ้าว ยืนอยู่ด้วยกันตั้งสองคน เหตุใดจึงเอ่ยทักทายเพียงคนเดียว” ขุนภัทรพูดจาค่อนขอดแม่หญิงรำเพย

รำเพยยิ้มนิด ๆ อย่างนางในวัง ก่อนลุกขึ้น “ฉันจะทักคนที่อยากทักเจ้าค่ะ”

ขุนภัทรยักคิ้ว พลางยกมือไหว้อย่างประชด “โอ้ แม่หญิงผู้งามเลิศเลือกได้เฉพาะเจาะจง ควรค่าแก่การทักทายเพียงหนึ่งเดียว บุญของข้าอยู่ต่ำกว่าระดับกลิ่นน้ำอบกระมัง ถึงได้ไม่คู่ควรแม้แต่คำว่าสวัสดี”

รำเพยเชิดคางขึ้นเล็กน้อย มือขวายังพัดช้า ๆ อย่างไม่สะทกสะท้าน

“ท่านจะอยากได้คำสวัสดีจากฉันไปทำไมหรือขุนภัทร หรือเพราะไม่ได้ยินบ่อย ก็เลยอยากเก็บไว้ฟังเล่นก่อนนอน” น้ำเสียงนุ่ม แต่ท่าทีกวนประสาทแบบแนบเนียน

“เปล่า” ขุนภัทรตอบหน้าตาย “ฉันแค่หวังว่าคนที่ชอบเรียกตัวเองว่ากุลสตรีน่ะ จะมีมารยาทพื้นฐานหรือไม่เท่านั้นเอง”

รำเพยหลุบตาลงครู่หนึ่ง แล้วแกล้งถอนหายใจระคนหัวเราะเบา ๆ “กุลสตรีจะมีมารยาทกับทุกคนเจ้าค่ะ ยกเว้นคนที่รู้จักกันตั้งแต่ยังซน คนที่ชอบแกล้งเอาตุ๊กตาของเด็กผู้หญิงไว้วาดหนวดวาดเคราจนหมดสิ้นความน่ารัก”

ขุนภัทรหัวเราะพรืด “นั่นมันเรื่องสมัยเด็ก เหตุใดเธอยังจำ”

“ความจำของฉันมันแม่นยำและฝังใจ” รำเพยพูดพลางปิดพัดเบา ๆ “โดยเฉพาะเรื่องที่พี่ภัทรแกล้งหลอกผีจนฉันวิ่งหกล้มหน้าศาลพระภูมิของกรมเสนาบดี”

เสียงคุณหญิงจันทร์วาดที่นั่งอยู่ใกล้ ๆ หลุดหัวเราะอย่างขบขัน

“เอาล่ะ พอเถอะสองคนนี้ ทะเลาะกันมาตั้งแต่เด็กจนโต”

แม่หญิงรำเพยก้มหน้าเล็กน้อยเมื่อรู้ตัวว่าทำกิริยาไม่งาม ก่อนจะหันมาหาคุณหญิงจันทร์วาดอีกครั้ง

“หลานคงต้องขอตัวแล้วเจ้าค่ะคุณป้า คุณพ่อท่านนัดทานข้าวไว้ หากช้าเกินไป คงจะถูกตำหนิเอาได้”

คุณหญิงจันทร์วาดพยักหน้าอย่างเมตตา “ขอบใจที่มาหาแม่นะลูก ฝากขอบคุณคุณพระยาด้วยนะจ๊ะ”

“เจ้าค่ะ” รำเพยยกมือไหว้ แล้วเดินก้าวจากชานเรือนลง

รถยนต์โบราณคันงามจอดอยู่ใต้ต้นพิกุลริมเรือน บ่าวชายในชุดไทยแบบเรียบเปิดประตูให้อย่างคล่องแคล่ว รำเพยก้าวขึ้นรถสไบปลิวเบา ๆ ตามลมยามเย็น

เธอเหลียวกลับไปมองเรือนอีกครั้ง เพียงครู่เดียว ก่อนจะปิดประตูลงช้า ๆ เครื่องยนต์คำรามแผ่ว รถค่อย ๆ เคลื่อนตัวหายไปจากลานบ้าน ทิ้งไว้เพียงกลิ่นน้ำอบที่ยังคลุ้งอยู่ในลม และแววตาเหนื่อยใจของชายสองคนที่ยืนอยู่ตรงบันได

ขุนเทวัญหันมามองขุนภัทรแล้วถอนหายใจช้า ๆ “นายนี่มัน น่าจะเป็นคนเดียวในพระนคร ที่กล้ายั่วโมโหรำเพยได้แล้วยังรอดมาได้ทุกครั้ง”

ขุนภัทรหัวเราะพรืด “ก็มันอดไม่ได้ ฉันเห็นหน้าเธอทีไร หมั่นไส้ขึ้นมาทุกที แค่มันเคยชิน ตั้งแต่พวกเรายังวิ่งเล่นกันริมคลอง ทะเลาะกันทุกวัน แต่เอาเถอะ อย่างน้อย เธอก็ยังกลับบ้านด้วยรอยยิ้ม ถึงจะเป็นเพราะฉันไปยั่วให้โมโหก็ตาม”

ที่หลังม่านไม้ใกล้ศาลาเล็กเงาเงียบ ๆ ของหญิงสาวคนหนึ่ง ที่ไม่ได้อยู่ในวงสนทนาแอบฟังเงียบ ๆ จนถึงคำสุดท้าย

เมษายิ้มกรุ้มกริ่ม พลางพึมพำเบา ๆ

“แรก ๆ ก็ตีกัน หลัง ๆ ก็ได้กัน ใช่มั้ยแม่พลอย”

แม่พลอยที่เดินตามหลังมาแค่ครึ่งก้าวกลั้นหัวเราะแทบไม่ทัน

“พูดจาอะไรน่าเกลียดแม่เมษา แต่ดู ๆ ไปสองคนนี่ก็เข้ากันดีอยู่นะ”

เมษาทำตาโต ประสานนิ้วเข้าหากันแกล้งทำท่าหัวใจ “แบบนี้ในยุคฉันเขาเรียกว่าคู่จิ้น จิ้นได้เลยไหมแม่พลอย ฉันจะลงโพสต์ให้นะ ถ้ามีโทรศัพท์อ่ะ”

แม่พลอยหัวเราะพรืดจนต้องเอามือปิดปาก “พูดจาอะไรพิลึกพิลั่นอีกแล้ว”