Nakakailang isipin pero may mga gabi talaga na basta ramdam mo agad na hindi ordinaryo ang paligid. Sa unang beses na napansin ko, may mga bakas ng kabayo sa lupa na nakaharap pabalik, parang naglakad paatras. Kasama ng mga bakas yan ang amoy ng damo at pawis, kahit wala namang kabayo sa paligid, at palihim na pag-galaw ng mga sanga kahit walang hangin. Minsan umaalingawngaw din ang malayong kalansing ng paa—parang yakap ng kabayo sa kalsada—pero kapag lumalapit ako, wala, at may naiwan na butil-butil ng lupa o damo sa sahig ng lantera.
Bilang naglalaro ng mga kuwento at nagbabasa ng matatandang pamahiin, napansin ko ring madalas may aurang pagkalito: mga taong naglalakad sa daan biglang nakakalimot ng ruta, uuwi sa bahay na maling direksyon, o babaeng umiiyak na hindi maipaliwanag kung bakit takot. Nakita ko rin ang mga anino na mas mataas kaysa sa puno ng sanga; may pagkakataon na may kumikislap na puting mata sa dilim, parang tumitingin mula sa taas ng balikat mo. At kung may mga alagang hayop, sila ang unang mag-aalerto—aso na hindi titigil sa pag-uungal o manok na hindi makatulog buong gabi.
Hindi ako naniniwala sa madaling panakot, pero pagkatapos ng ilang karanasan, natutunan kong magdala ng kaunting asin at ilawan, at iwasang dumaan sa mga lugar na kilala sa kakaibang mga kuwento kapag gabi. Ang pakiramdam na may lumalabas gabi-gabi ay hindi lang pisikal; parang nakaangat ang oras at nagiging mas manipis ang pagitan ng panaginip at realidad. Kapag ganun ang gabi, mas pinipili ko munang manatili sa loob at makinig sa mga kuwentong nagmumula sa mga matatanda sa baryo—may aral at takot na sabay sa bawat isa.