ความผิดพลาดที่ไม่อาจโทษใคร

 

กลิ่นอับชื้นลอยอวลอยู่ในเรือนท้ายวัง แม้แสงอรุณจะส่องผ่านช่องหน้าต่างเข้ามาจนมองเห็นฝุ่นที่ลอยอยู่ในอากาศ แต่สำหรับหลินอวี้เหนียงแล้ว เช้าวันนี้กลับมืดมนกว่าทุกวัน

ไหดองใบแรกซึ่งนางตั้งใจทำอย่างพิถีพิถันตั้งแต่ต้นกำลังวางอยู่บนพื้นไม้ น้ำดองรั่วออกจากรอยร้าวใต้ภาชนะจนเปียกเป็นแอ่งเล็ก ๆ ส่วนผักกาดขาวด้านบนก็เริ่มเปลี่ยนสภาพ ใบไม่สดตึงเหมือนวันแรกอีกแล้ว

เสี่ยวชุนยืนตัวแข็งอยู่ข้างโต๊ะ ใบหน้าซีดเผือดจนแทบไม่มีสีเลือด

“อวี้เหนียง... เราจะทำอย่างไรดี” นางถามเสียงเบา ก่อนหันไปมองประตูราวกับกลัวว่าจะมีใครเดินเข้ามาเห็นเข้าในเวลานี้ “ถ้าแม่ครัวใหญ่รู้ว่าผักที่นางอนุญาตให้เรานำมาเสียหาย นางจะต้องโกรธมากแน่ ๆ คราวนี้ไม่ใช่แค่ถูกตำหนิแล้วกระมัง บางทีพวกเราอาจถูกลงโทษ หรือไม่ก็ถูกส่งออกจากเรือนท้ายวังไปทำงานที่อื่นก็ได้”

อวี้เหนียงไม่ได้ตอบทันที นางย่อตัวลงข้างไห ใช้ผ้าสะอาดเช็ดน้ำที่ไหลออกมาตามฐาน ก่อนตรวจดูรอยร้าวอย่างละเอียด รอยแตกนั้นเล็กมาก หากไม่สังเกตให้ดีแทบมองไม่เห็น แต่เมื่อมีน้ำอยู่ภายในไห แรงดันและน้ำหนักของผักก็ทำให้น้ำดองค่อย ๆ ซึมผ่านออกมา

นางถอนหายใจช้า ๆ ความผิดพลาดครั้งนี้ไม่อาจโยนให้ใครได้ เพราะนางเป็นคนเลือกไหใบนี้ด้วยตัวเอง เมื่อคืนก่อน นางยังมองมันเป็นภาชนะเก่าใบหนึ่งที่พอใช้งานได้ ไม่ได้คิดว่ารอยร้าวเล็ก ๆ ตรงฐานจะกลายเป็นปัญหาใหญ่ถึงเพียงนี้

“ก่อนอื่น เราต้องแยกผักที่ยังพอใช้ได้ออกจากผักที่เสียแล้ว”

“ยังจะเก็บไว้อีกหรือ” เสี่ยวชุนเบิกตากว้าง “ข้านึกว่าเจ้าจะให้ข้าไปขุดหลุมฝังทั้งหมดเสียแล้ว!”

“ข้าไม่ได้บอกว่าจะเก็บทั้งหมด” อวี้เหนียงเงยหน้ามองสหาย “แต่เราก็ไม่ควรทิ้งทุกอย่างโดยยังไม่ได้ตรวจดูให้แน่ชัด ผักบางส่วนอาจยังอยู่ในสภาพดี ทว่าเมื่อใดที่มีกลิ่นผิดปกติหรือมีลักษณะน่าสงสัย เราจะไม่นำมาใช้เด็ดขาด”

“แต่ถ้าเราต้องทิ้งผักไปครึ่งหนึ่ง ก็เท่ากับเสียของที่ขอมาอย่างยากลำบากน่ะสิ”

“ข้ารู้” อวี้เหนียงตอบอย่างสงบ “แต่การเสียดายของไม่ใช่เหตุผลที่จะทำให้เรานำอาหารที่อาจไม่ปลอดภัยมากิน หากเราไม่แน่ใจ ก็ต้องทิ้งส่วนนั้นไป ต่อให้ต้องเริ่มต้นใหม่ก็ยังดีกว่าเสี่ยงให้ตัวเองหรือผู้อื่นเจ็บป่วย”

เสี่ยวชุนเม้มปาก มองไหดองที่เสียหายอยู่ครู่หนึ่ง ก่อนพยักหน้าอย่างไม่เต็มใจนัก

“ก็ได้ ข้าจะเชื่อเจ้า แต่ถ้าสุดท้ายเราต้องทิ้งทั้งหมดจริง ๆ ข้าขอเตือนเอาไว้ก่อนว่า ข้าจะบ่นเจ้าไปอีกสามวัน!”

“ถ้าเจ้าบ่นได้ครบสามวันโดยไม่ซ้ำคำ ข้าจะยอมรับว่าเจ้ามีความสามารถมาก”

“หลินอวี้เหนียง!”

เสียงโวยวายของเสี่ยวชุนทำให้ความตึงเครียดคลายลงเล็กน้อย อวี้เหนียงยิ้มบาง ๆ ก่อนหันกลับมาจัดการปัญหาตรงหน้า นางหยิบตะเกียบไม้สะอาดขึ้นมาคีบผักออกจากไหทีละชิ้น แยกวางบนถาดที่ล้างสะอาดแล้ว ผักส่วนที่มีลักษณะเปลี่ยนไป หรือสัมผัสกับน้ำดองที่รั่วจนไม่แน่ใจว่าจะเก็บรักษาได้อย่างปลอดภัย ถูกแยกออกทันที นางไม่ยอมชิมผักที่น่าสงสัย และไม่คิดจะนำกลับไปใส่ในไหใหม่

เสี่ยวชุนช่วยถือถาดอยู่ข้าง ๆ แม้จะยังทำหน้าเหมือนคนกำลังจะร้องไห้ก็ตาม

“ชิ้นนี้เล่า ยังดูดีอยู่เลย” นางชี้ไปยังผักกาดขาวชิ้นหนึ่ง

อวี้เหนียงก้มลงตรวจดู ทั้งสี กลิ่น และสภาพของเนื้อผัก ก่อนส่ายหน้า “อย่าเพิ่งใช้ มันอยู่ใกล้ส่วนที่เสีย และเราก็ไม่รู้แน่ว่ามีอะไรปนเปื้อนหรือไม่ ทิ้งไว้ก่อนดีกว่า”

“แล้วชิ้นนี้”

“ชิ้นนั้นก็ไม่เอา”

“ชิ้นนี้ล่ะ”

“เสี่ยวชุน หากเจ้าถามทุกชิ้นเช่นนี้ ข้าคงต้องตรวจผักจนถึงเที่ยงวัน”

“ข้าก็แค่อยากช่วยประหยัดของให้เจ้า!”

“เช่นนั้นช่วยวางถาดให้มั่นคง อย่าให้ผักที่เราแยกแล้วกลับมาปะปนกันก็พอ”

เสี่ยวชุนก้มลงมองถาดในมือ ก่อนรีบขยับให้ห่างจากไหที่ร้าว “เข้าใจแล้ว ข้าจะไม่ถามอีก”

นางเงียบไปได้ไม่ถึงอึดใจ ก็อดบ่นขึ้นมาไม่ได้ “แต่ข้าก็ยังคิดว่าไหใบนี้ช่างไร้ประโยชน์เสียจริง อยู่มาหลายปีไม่ยอมแตก พอถึงมือพวกเราเพียงไม่กี่วันกลับร้าวขึ้นมาเสียได้”

อวี้เหนียงไม่ได้โต้เถียง เพราะคำบ่นนั้นไม่ได้ผิดไปจากความจริงนัก

เมื่อแยกผักเสร็จ นางจึงหันไปตรวจไหอีกสองใบที่เหลือ ไหใบที่สองมีรอยเปื้อนฝุ่นตรงปากภาชนะ แต่เมื่อใช้นิ้วตรวจตามขอบและฐาน ก็ไม่พบรอยร้าว ส่วนใบที่สามมีคราบดินเก่าติดอยู่ด้านข้าง ทว่าตัวไหยังคงสมบูรณ์ดี อวี้เหนียงใช้ผ้าชุบน้ำสะอาดเช็ดทำความสะอาด แล้วตรวจซ้ำอย่างละเอียด ก่อนพยักหน้าให้ตัวเอง

“ยังดีที่เหลืออีกสองใบ” เสี่ยวชุนถอนหายใจราวกับเพิ่งได้รับการช่วยชีวิต “อย่างน้อยเราก็ยังมีไหใช้ ไม่อย่างนั้นข้าคงต้องนั่งมองผักพวกนี้จนเน่าไปต่อหน้าต่อตา”

“เรายังมีภาชนะ แต่ไม่ได้หมายความว่าเราจะนำผักที่เหลือทั้งหมดไปดองได้ทันที” อวี้เหนียงหยิบกระดาษบันทึกที่เขียนไว้ตั้งแต่วันแรกออกมา “เราต้องดูว่าผักเหลืออยู่เท่าไร แล้วปรับปริมาณเครื่องปรุงใหม่ด้วย หากใช้เกลือเท่าเดิมทั้งที่ผักเหลือน้อยลง รสชาติอาจผิดไปจากที่ตั้งใจ”

เสี่ยวชุนมองกระดาษในมือของนางอย่างสงสัย “เจ้าจะจดอีกแล้วหรือ”

“แน่นอน”

“ข้าคิดว่าเจ้าจะฉีกกระดาษทิ้งเสียด้วยซ้ำ ในเมื่อสูตรที่เขียนไว้ทำให้ไหรั่วจนเกือบเสียทั้งหมด”

อวี้เหนียงส่ายหน้า “ไหที่ร้าวไม่ได้แปลว่าสูตรทั้งหมดผิด และเราก็ยังไม่รู้ด้วยว่าผักที่เหลือจะออกมาเป็นอย่างไร หากข้าทิ้งบันทึกนี้ไป ก็เท่ากับทิ้งสิ่งที่เรียนรู้จากความผิดพลาดไปด้วย”

นางใช้ปลายพู่กันขีดฆ่าปริมาณผักที่ไม่สามารถนำมาใช้ได้ แล้วเขียนตัวเลขใหม่ลงไปตามจำนวนที่เหลือ

“ครั้งนี้เราจะเปลี่ยนเฉพาะสิ่งที่จำเป็น ส่วนที่ยังไม่มีเหตุผลให้เปลี่ยน เราจะไม่เปลี่ยนไปพร้อมกันทั้งหมด”

เสี่ยวชุนขมวดคิ้ว “หมายความว่าอย่างไร”

“หากเราเปลี่ยนทั้งปริมาณเกลือ วิธีเตรียมผัก และภาชนะพร้อมกัน ต่อให้ครั้งนี้สำเร็จ เราก็จะไม่รู้ว่าอะไรเป็นสิ่งที่ช่วยแก้ปัญหา แต่หากเราตรวจสอบทีละเรื่อง เราก็จะเข้าใจมากขึ้น”

เสี่ยวชุนเงียบไป นางไม่เคยคิดว่าการทำผักดองจะมีเรื่องให้ต้องขบคิดมากมายเช่นนี้ เดิมทีนางเข้าใจเพียงว่าหั่นผัก ใส่เกลือ เติมน้ำ แล้วรอให้เปรี้ยวก็พอ แต่สำหรับอวี้เหนียง ทุกอย่างมีเหตุผลอยู่เบื้องหลัง ตั้งแต่การเลือกผัก การแยกส่วนที่เสีย การตรวจภาชนะ ไปจนถึงการจดบันทึก สหายของนางไม่ได้กำลังเล่นสนุกกับการทำอาหาร นางกำลังพยายามสร้างบางสิ่งจากสิ่งที่คนอื่นมองว่าไม่มีค่า