นิยาย ถนนโลกันตร์ มีฉบับภาษาอังกฤษวางขายหรือยัง?

เริ่มจากเล่มแรกเลย — นี่เป็นคำตอบที่ฉันมักจะแนะนำให้กับคนที่อยากเข้าใจภาพรวมและจังหวะเล่าเรื่องของ 'ถนนโลกันตร์' อย่างแท้จริง การอ่านตั้งแต่เล่มแรกทำให้เราได้สัมผัสกับการวางโลก การเก็บเงื่อนปมเล็ก ๆ ที่จะกลายเป็นการเปิดเผยสำคัญในภายหลัง และการปั้นโทนเรื่องตั้งแต่ต้น นักเขียนมักซ่อนนิสัยของตัวละครและสัญลักษณ์ต่าง ๆ ไว้ตั้งแต่หน้าแรก ๆ ถาลงมาทีละนิด ถ้าข้ามไปเริ่มเล่มกลาง ๆ จะเสี่ยงต่อการเข้าใจตัวละครผิดหรือตีความเหตุการณ์ต่าง ๆ ผิดไป การตามอ่านตั้งแต่ต้นยังทำให้ฉากสำคัญตอนท้ายได้อารมณ์ที่เต็มกว่า เพราะมีพื้นฐานทางอารมณ์กับตัวละครมาแล้ว การแถลงการณ์หรือการหักมุมที่ผู้เขียนตั้งใจส่งในภายหลังจะมีพลังมากขึ้นเมื่อเราได้เห็นการปูมาด้วยตัวเอง อีกเหตุผลที่ทำให้ฉันชอบเริ่มเล่มแรกคือรายละเอียดฉากประกอบเล็ก ๆ น้อย ๆ ที่มักจะถูกมองข้ามเมื่อต้องการอ่านแบบเร็ว ๆ เหล่านั้นกลับกลายเป็นสิ่งที่เติมความสมจริงให้โลกทั้งใบ บางคำพูดหรืออาการเล็ก ๆ ของตัวละครเมื่อย้อนกลับไปดู จะกลายเป็นชิ้นส่วนสำคัญของปริศนา การอ่านจากต้นยังช่วยให้เราเห็นวิวัฒนาการสไตล์การเขียน เหมือนดูการเติบโตของศิลปินงานเรื่องยาวอย่างที่หลายคนชอบพูดถึง เช่นเดียวกับพวกคนที่ติดตามซีรีส์ยาวอย่าง 'One Piece' แล้วชอบย้อนไปดูช่วงต้น ๆ ว่าทำไมบางฉากถึงสะเทือนใจเมื่อเทียบกับฉากใหญ่ ๆ ในภายหลัง ถ้าอยากอ่านแบบค่อยเป็นค่อยไปและจับจังหวะ อย่ารีบร้อนข้ามเล่มแรก มันเหมือนการตั้งเสาเข็มให้บ้านหลังใหญ่ — แม้ดูน่าเบื่อในตอนแรก แต่ต่อให้ฉากใหญ่จะอลังการแค่ไหนก็ยังยืนมั่นได้ เพราะฉะนั้นแนะนำสุดท้าย: ให้เริ่มจากเล่มหนึ่ง แล้วค่อย ๆ เดินเข้าไปในโลกนั้นด้วยความตั้งใจ รับรองว่าการเปิดเผยและความรู้สึกที่ได้จะคุ้มค่ากว่าแน่นอน

เรื่องนี้กลายเป็นหัวข้อที่ผมติดตามอยู่บ่อย ๆ ช่วงหลัง ๆ ผมพยายามตามข่าวจากบรรดาชุมชนคนอ่านและร้านหนังสืออินดี้ต่าง ๆ แล้วสรุปว่า ณ เวลาที่ผมเห็นรายงานและโพสต์เมื่อต้นปีที่ผ่านมา ยังไม่มีฉบับแปลภาษาอังกฤษของ 'มั่งมี ศรีสุข' ที่วางจำหน่ายแบบเป็นทางการในตลาดสากลเหมือนกับงานแปลที่ดังระดับโลก เช่น 'The Kite Runner' ที่มีการจัดจำหน่ายหลายประเทศ แปลว่าโอกาสจะเจอเล่มปกแข็งหรืออีบุ๊กภาษาอังกฤษในร้านใหญ่ๆ อย่าง Amazon หรือ Book Depository ยังค่อนข้างน้อย อีกมุมหนึ่ง ผมก็เจอคนในวงการแปลและแฟนคลับที่ทำการแปลแบบแฟนซับหรือโพสต์ตัวอย่างบทแปลเล็ก ๆ ลงในบล็อกกับฟอรัม ซึ่งช่วยให้คนต่างชาติได้ชิมลางรสของงาน แต่การแปลเชิงแฟนเมดกับการแปลที่ผ่านสำนักพิมพ์ต่างกันมาก ทั้งเรื่องลิขสิทธิ์ คุณภาพการแปล และการเข้าถึงของผู้อ่านระดับนานาชาติ ถ้ามีข่าวการลิขสิทธิ์หรือฉบับแปลภาษาอังกฤษถูกประกาศ ผมคาดว่าจะเป็นข่าวใหญ่อยู่ไม่น้อย เพราะหนังสือชิ้นนี้มีโทนท้องถิ่นที่น่าสนใจและสามารถเติบโตได้ในตลาดต่างประเทศ

ไม่หวังว่าคำตอบนี้จะทำให้ใครต้องรอมากขึ้น แต่เอาแบบตรงไปตรงมานะ: ณ เวลาที่ฉันตามข่าว ยังไม่มีฉบับแปลภาษาอังกฤษของ 'ล่าหัวใจมังกร' ออกวางขายอย่างเป็นทางการ ฟังจากมุมคนที่ติดตามวงการแปลหนังสือและนิยายมาเป็นงานอดิเรก บ่อยครั้งผลงานที่ได้รับการแปลอย่างเป็นทางการจะมีสัญญาณชัดเจน เช่น ประกาศจากสำนักพิมพ์ต่างประเทศ มีข้อมูล ISBN ระบุไว้ในหน้าโปรดักต์ และขึ้นขายบนเว็บไซต์ร้านหนังสือหลัก ๆ ถ้าไม่มีสิ่งเหล่านั้น มักจะเป็นกรณีที่ยังไม่มีการให้ลิขสิทธิ์หรือผู้แปลอิสระยังไม่ได้นำไปตีพิมพ์อย่างถูกต้อง ในเชิงความรู้สึกส่วนตัว ฉันเข้าใจความกระหายในแฟน ๆ ที่อยากอ่านฉบับภาษาอังกฤษ แต่ก็อยากเตือนว่าการรอฉบับแปลอย่างเป็นทางการทำให้ผู้สร้างต้นฉบับได้ค่าตอบแทนและช่วยให้ผลงานถูกเผยแพร่อย่างยั่งยืน ถ้ามีข่าวดีเกิดขึ้น คาดว่าจะมาพร้อมรายละเอียดของสำนักพิมพ์และรูปแบบ (eBook/ปกกระดาษ/ออดิโอบุ๊ค) ซึ่งเป็นสัญญาณที่ชัดเจนว่าของที่วางขายถูกต้องตามลิขสิทธิ์ สุดท้ายแล้ว การได้เห็นนิยายไทยหรือผลงานเอเชียถูกแปลออกสู่สายตาคนทั่วโลกเป็นเรื่องที่น่าตื่นเต้นจริง ๆ

บอกตรง ๆ ว่าเมื่อดู 'ถนนโลกันตร์' ในรูปแบบซีรีส์แล้วสิ่งที่ตอกย้ำความต่างจากหนังสือชัดเจนที่สุดสำหรับฉันคือเรื่องของจังหวะและอารมณ์ที่ถูกควบคุมด้วยภาพกับเสียง ไม่เหมือนตอนอ่านที่ฉันสามารถหยุดคิด ซ้ำข้อความบางประโยค หรือลงไปตีความเชิงสัญลักษณ์นานเท่าไหร่ก็ได้ แต่พอเป็นซีรีส์ ทุกอย่างถูกตัดสินด้วยการตัดต่อ ดนตรี และการแสดงหน้ากล้อง ฉากเปิดเรื่องของซีรีส์ที่ใช้เฟรมและโทนสีบีบความตึงเครียดทำให้ฉันรู้สึกอึดอัดอย่างรวดเร็ว ในขณะที่หน้าในหนังสือจะค่อย ๆ ปล่อยข้อมูลทีละชิ้น ให้เวลาฉันไล่ตามความคิดของตัวเอกและสำรวจความหมายของคำพูดเหล่านั้นได้ลึกกว่า อีกเรื่องที่ทำให้สองเวอร์ชันต่างกันอย่างเห็นได้ชัดคือการนำเสนอภายในจิตใจตัวละคร หนังสือมักเย็บปมด้วยมุมมองบุคคลที่หนึ่งหรือบรรยายภายใน ทำให้ฉันเห็นความไม่แน่นอน ความขัดแย้งภายใน และความทรงจำที่ขาด ๆ หาย ๆ ได้ชัด แต่ซีรีส์ต้องแปลงความคิดเหล่านั้นเป็นการแสดง สีหน้า บทสนทนา หรือแฟลชแบ็ก บางซีนที่ในหนังสืออธิบายความกลัวแบบเรียบยาวกลายเป็นภาพสั้น ๆ ที่กระแทกใจแทน ฉะนั้นรายละเอียดเล็ก ๆ อย่างการตั้งคำถามกับตัวเองหรือการตัดสินใจที่ค่อย ๆ เกิดขึ้น มักถูกย่อลงหรือแปรรูปให้เป็นการกระทำที่มองเห็นได้ การดัดแปลงส่วนขยายเนื้อหาและการตัดทอนก็สำคัญไม่แพ้กัน ซีรีส์มักเพิ่มซับพล็อตเล็ก ๆ เพื่อให้มีจุดปะทะระหว่างตอน เช่น เพิ่มบทบาทตัวละครรองให้มีมิติหรือสอดแทรกฉากที่สร้างความตึงเครียดทางภาพ ในทางกลับกัน หนังสือมีพื้นที่สำหรับฉากประวัติศาสตร์หรือบทสนทนาที่ดูเหมือนไม่หวือหวาแต่เป็นแกนความหมายของเรื่อง การดูและการอ่านจึงเติมเต็มกัน: ดูเพราะชอบบรรยากาศและการตีความของผู้สร้าง อ่านเพื่อเข้าใจโครงสร้างความคิดของผู้เขียนมากขึ้น นี่แหละทำให้ทั้งสองเวอร์ชันรู้สึกคุ้มค่าคนละแบบและยังคงให้ความตื่นเต้นแก่ฉันในวิธีต่างกัน

ชื่อเรื่อง 'ลางปริศนา' ดึงความสนใจฉันตั้งแต่แรกเห็นและคำถามเรื่องฉบับแปลภาษาอังกฤษก็กระโดดเข้ามาในหัวทันที จากที่ติดตามวงการแปลหนังสือไทยมานาน พูดตรงๆ ว่ายังไม่มีสัญญาณของฉบับแปลภาษาอังกฤษอย่างเป็นทางการสำหรับ 'ลางปริศนา' ที่เป็นที่รู้จักในตลาดสากล แต่สิ่งที่มักเกิดขึ้นกับงานแนวลึกลับแบบนี้คือชุมชนแฟนๆ มักจะเริ่มแปลกันเองเป็นบทๆ ในฟอรัมหรือบล็อกเฉพาะกลุ่ม ซึ่งคุณอาจเจอบทแปลไม่เป็นทางการก่อนการแปลอย่างเป็นทางการเสมอ ความน่าสนใจของงานแนวนี้คือการตีความกับการแปล—บางครั้งการแปลไม่เป็นทางการก็บอกเล่าอารมณ์ได้ดีในระดับหนึ่ง แต่ถาต้องการความครบถ้วนและลิขสิทธิ์ถูกต้อง ทางเลือกที่ปลอดภัยกว่าคือรอฉบับแปลจากสำนักพิมพ์หรือจากผู้ได้รับลิขสิทธิ์ ซึ่งจะให้คุณภาพคงที่ มีคำนำ ข้อเสนอแนะจากบรรณาธิการ และคงเจตนาเดิมของผู้เขียนไว้ได้มากกว่า โดยรวม ถาหากตั้งใจอ่านภาษาอังกฤษจริงๆ เตรียมใจไว้ทั้งสองทาง—อ่านฉบับแปลไม่เป็นทางการถ้าพบ หรือรอฉบับแปลอย่างเป็นทางการที่จะมาพร้อมการันตีคุณภาพ ความลึกลับของเรื่องนี้ก็คงต้องรอการแปลที่ดีเพื่อให้คนต่างภาษาสัมผัสได้เต็มที่

บอกตรงๆว่าการหาฉบับแปลภาษาอังกฤษของ 'เพชรพระอุมา' เป็นเรื่องที่มักทำให้คนรักวรรณกรรมไทยงง ๆ เสมอ เพราะฉันเจอความไม่ชัดเจนทั้งเรื่องสิทธิ์การแปลและความพยายามแปลไม่เป็นทางการที่กระจายอยู่ในมุมต่าง ๆ ของอินเทอร์เน็ต บางครั้งจะมีคนแปลเป็นตอน ๆ ในบล็อกหรือฟอรัม แต่สิ่งเหล่านั้นมักเป็นการแปลแบบแฟนเมดหรือสรุปมากกว่าการตีพิมพ์อย่างเป็นทางการที่มีลิขสิทธิ์และการตรวจพิสูจน์แก้ไขภาษาอังกฤษอย่างมืออาชีพ เหตุผลที่ฉันคิดว่าเป็นเช่นนี้ไม่ใช่แค่เพราะภาษาไทยมีความเปราะบางของสำเนียงและมุกวัฒนธรรมที่ยากจะย้ายไปเป็นภาษาอังกฤษได้อย่างราบรื่น แต่ยังเพราะตลาดสากลมักมองหางานที่มีศักยภาพการขายชัดเจน เช่น เรื่องมหากาพย์แฟนตาซีหรือนวนิยายที่เคยเป็นที่พูดถึงมากมาย เห็นได้ชัดจากผลงานอย่าง 'The Lord of the Rings' ที่ได้รับการแปลและโปรโมตอย่างกว้างขวาง ต่างจากงานวรรณกรรมท้องถิ่นที่ยังคงต้องพึ่งพาผู้แปลที่มีใจรักและสำนักพิมพ์ที่กล้าเสี่ยง ท้ายที่สุดฉันรู้สึกว่าแฟน ๆ ที่อยากอ่านเวอร์ชันอังกฤษน่าจะต้องพึ่งแหล่งแปลไม่เป็นทางการหรือรอข่าวประกาศจากสำนักพิมพ์ใหญ่ในกรณีที่จะมีการซื้อสิทธิ์แปลเกิดขึ้น แต่ความเป็นไปได้นั้นมีอยู่เสมอเมื่อมีคนกล้าหยิบงานนี้ไปแปลจริงจังและมีการสนับสนุนที่เหมาะสม — นี่แหละคือสิ่งที่ทำให้การติดตามข่าวสารของวงการแปลหนังสือไทยน่าติดตามยิ่งขึ้น

กลิ่นกระดาษใหม่และเสียงแผ่นป้ายโปรโมชั่นยังติดตาเมื่อคิดถึงฉบับพิมพ์ครั้งแรกของ 'ถนนชีวิต' — ในความทรงจำของคนที่สะสมหนังสือเก่าแบบผม การจัดจำหน่ายรอบแรกของหนังสือเล่มนี้ไม่ได้จำกัดอยู่แค่ร้านเดียว แต่มักกระจายผ่านช่องทางของสำนักพิมพ์โดยตรงและร้านหนังสือหลักที่มีเครือข่ายกว้างในกรุงเทพฯ ผมซื้อสำเนาฉบับพิมพ์ครั้งแรกจากร้านหนังสือสาขากรุงเทพที่เป็นจุดคัดสรรหนังสือใหม่ของเวลานั้น ซึ่งมักวางหนังสือของสำนักพิมพ์ไว้ที่มุมหน้าร้านพร้อมป้ายแนะนำ คุณสมบัติที่ช่วยยืนยันว่าคือฉบับพิมพ์ครั้งแรกสำหรับผมคือเลขชั้นพิมพ์ที่ระบุไว้ในหน้าปกในและสภาพกระดาษที่หนากว่าเล่มพิมพ์ซ้ำ ทำให้การตามหาไม่ใช่เรื่องของโชคล้วน ๆ แต่เป็นการอ่านสัญลักษณ์เล็ก ๆ ในตัวเล่ม จากมุมมองของคนที่ตามหาหนังสือรุ่นแรก ผมมองว่าร้านหนังสือของสำนักพิมพ์และร้านหนังสือใหญ่ในเมืองเป็นจุดเริ่มต้นที่ดีมาก อีกทั้งบูธตามงานหนังสือครั้งแรก ๆ ก็เป็นแหล่งสำคัญสำหรับการวางขายฉบับแรก ๆ ด้วย ถ้าใครได้โอกาสเจอป้ายบอกชั้นพิมพ์หรือพบเล่มที่มีสภาพยังเงาวาว นั่นมักแปลว่าเจอของดีเข้าแล้ว เหลือเพียงความสุขเล็ก ๆ จากการได้ถือหนังสือที่มีความหมายทางประวัติศาสตร์ของวงการหนังสือไทยไว้ในมือเท่านั้น

บอกตรงๆ ว่าเรื่องนี้เคยทำให้ฉันตื่นเต้นมากตอนที่เห็นอนิเมะ แต่พอถามถึงฉบับแปลไทยของ 'แอสแซสซินส์ ไพรด์' สถานะปัจจุบันค่อนข้างชัด: ยังไม่มีฉบับนิยายภาษาไทยแบบวางขายอย่างเป็นทางการในร้านหนังสือใหญ่ที่คนทั่วไปเข้าถึงได้ ผมติดตามวงการแปลนิยายเบาๆ และจำได้ว่าผลงานจากญี่ปุ่นบางเรื่องถูกนำเข้าเป็นฉบับไทยช้า หรือไม่ได้รับลิขสิทธิ์เลย ทำให้แฟนๆ ที่อยากอ่านครบมักต้องพึ่งพาฉบับภาษาญี่ปุ่นหรือฉบับแปลภาษาอังกฤษที่วางจำหน่ายในต่างประเทศ เรื่องนี้ก็คล้ายกัน—มีฉบับต้นฉบับภาษาญี่ปุ่นและมีฉบับภาษาอังกฤษที่หาซื้อได้ตามร้านออนไลน์สากลหรือร้านอีบุ๊กต่างประเทศ แต่การแปลเป็นภาษาไทยแบบทางการยังไม่ปรากฏในตลาดใหญ่ของไทย สำหรับคนที่อยากสัมผัสเนื้อเรื่องแบบถูกลิขสิทธิ์และไม่รอคอยการแปลไทยนานๆ ผมมองว่าเลือกซื้อฉบับภาษาอังกฤษหรือฉบับภาษาญี่ปุ่นเป็นทางออกที่ตรงไปตรงมาที่สุด นอกจากนั้นการติดตามเพจของสำนักพิมพ์แปลไทยที่มักนำไลท์โนเวลเข้ามา (ผู้ผลิตบางเจ้าชอบนำเรื่องแนวแฟนตาซี-แอ็กชันเข้ามาเป็นครั้งคราว) ก็ช่วยให้รู้ข่าวเมื่อมีประกาศ ลองนึกถึงกรณีของ 'Re:Zero' ที่ใช้เวลาไม่น้อยกว่าจะมีฉบับแปลไทย แต่เมื่อมีแล้วก็มีกลุ่มแฟนที่ดีใจมากเหมือนกัน ส่วนมุมมองแบบคนชอบสะสม ผมเองมักซื้อฉบับญี่ปุ่นมาเก็บไว้เพราะปกสวยและบันทึกความทรงจำจากแรกเห็น หากใครไม่สะดวกเรื่องภาษาก็อาจรอล่าการแปลไทยหรือเลือกอ่านไลท์โนเวลเรื่องอื่นที่มีแปลไทยแทนก็ได้ แต่โดยรวม ณ ตอนนี้ยังสรุปได้ว่าฉบับนิยายแปลไทยของ 'แอสแซสซินส์ ไพรด์' ยังไม่วางขายอย่างเป็นทางการในไทย การติดตามข่าวจากสำนักพิมพ์และชุมชนแฟนๆ เป็นวิธีที่ช่วยให้ไม่พลาดเมื่อมีประกาศจริง ๆ — ส่วนผมจะยังคงเก็บภาพจากอนิเมะและรอคิวถ้าเกิดมีแปลไทยในอนาคต

น่าสนใจว่าชื่อนักเขียนคนนี้มักถูกพูดถึงในวงคนอ่านกลุ่มเล็ก ๆ แต่เท่าที่รู้ ยังไม่มีฉบับแปลภาษาอังกฤษอย่างเป็นทางการที่วางจำหน่ายเชิงพาณิชย์สำหรับนิยายทั้งหมดของ ช มัย ภร แสง กระจ่าง ผลงานของเธอได้รับความสนใจในแวดวงนักอ่านภาษาไทยและนักวิชาการวรรณกรรม บางเรื่องถูกหยิบยกมาพูดถึงในบทความภาษาอังกฤษหรือการสัมมนาทางวิชาการ แต่การแปลเป็นหนังสือภาษาอังกฤษฉบับสมบูรณ์ที่จัดจำหน่ายทั่วไปยังค่อนข้างหายากและถ้าเคยมี ก็มักจะเป็นการตีพิมพ์แบบจำกัดหรือการรวมบทแปลในคอลเล็กชันบทความมากกว่าจะเป็นนิยายเล่มเดียวที่แปลจบทั้งเล่ม โดยทั่วไปแล้ว ตลาดการแปลวรรณกรรมไทยเป็นตลาดเฉพาะกลุ่มและการเลือกแปลมักพิจารณาจากความน่าสนใจในระดับนานาชาติ ความเป็นเอกลักษณ์ของเรื่อง และความคุ้มค่าทางธุรกิจ งานเขียนที่มีธีมสากลหรือได้รับรางวัลมักมีโอกาสถูกแปลมากกว่า ผลงานที่มีโทนภาษาพื้นถิ่นหรืออ้างอิงวัฒนธรรมเฉพาะท้องถิ่นลึก ๆ จะต้องการผู้แปลที่เข้าใจบริบทอย่างละเอียดและบางครั้งต้องใช้บรรณาธิการร่วมเพื่อถ่ายทอดอารมณ์และน้ำเสียงได้อย่างกลมกลืน จึงเป็นเหตุผลว่าทำไมบางนักเขียนชั้นเยี่ยมในประเทศยังไม่ปรากฏเป็นฉบับแปลกว้างขวางในตลาดสากล มุมมองส่วนตัวของฉันคือถ้าผลงานของ ช มัย ภร แสง กระจ่าง ได้รับการแปลเป็นภาษาอังกฤษ มันน่าจะได้รับการต้อนรับจากกลุ่มผู้อ่านที่ชื่นชอบวรรณกรรมจากเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ เพราะสไตล์การเขียนของเธอมักให้ความรู้สึกเป็นรายบุคคลและรายละเอียดของสังคมไทยที่น่าสนใจ อย่างไรก็ตาม การแปลต้องรักษาน้ำเสียงและเนื้อหาเฉพาะตัวนั้นไว้ให้ได้ ไม่เช่นนั้นเสน่ห์บางอย่างอาจหายไป ฉันเองเคยอ่านบทความวิชาการและการตีความบางส่วนที่แปลเป็นภาษาอังกฤษ ซึ่งช่วยให้เข้าใจมิติของงานเขียนได้ดีขึ้นแต่ก็ยังคงอยากเห็นนิยายทั้งเล่มถูกแปลอย่างเป็นทางการ โดยสรุปแล้ว โอกาสที่ผลงานของเธอจะมีฉบับแปลภาษาอังกฤษในอนาคตยังเปิดกว้างและน่าติดตาม เสียงเรียกร้องจากผู้อ่านสากลและความร่วมมือของสำนักพิมพ์ระหว่างประเทศอาจทำให้เกิดฉบับแปลได้ในสักวันหนึ่ง ฉันหวังว่าจะได้อ่านนิยายแปลที่รักษาความเป็นต้นฉบับของเธอไว้ เพราะคิดว่านิยายเหล่านั้นมีพลังที่จะเชื่อมผู้คนข้ามวัฒนธรรมได้ดี และนั่นทำให้ใจฉันตื่นเต้นทุกครั้งเมื่อคิดถึงความเป็นไปได้นั้น

วันนี้ขอเล่าแบบตรงไปตรงมาหน่อยว่าเรื่องการแปลเป็นภาษาอังกฤษของนิยาย 'เงา รัก' นั้นยังไม่มีสัญญาณของฉบับแปลอย่างเป็นทางการที่แพร่หลายทั่วโลกในตอนนี้ ในมุมของคนที่ติดตามฉากวรรณกรรมไทยใกล้ชิด เห็นแนวโน้มว่างานหลายเรื่องยังคงรอการซื้อสิทธิ์จากสำนักพิมพ์ต่างประเทศ และมักใช้เวลานานกว่าจะกลายเป็นฉบับแปลจริงจัง บางครั้งนักอ่านต่างประเทศจะได้เจอแค่รีทอร์คหรือแฟนแปลที่โพสต์เป็นตอน ๆ บนฟอรัมหรือบล็อก อ่านแล้วพอเข้าใจพล็อตและโทน แต่คุณภาพงานยังไม่เทียบเท่าการแปลมืออาชีพ การเปรียบเทียบกับงานแปลของงานต่างชาติอย่าง 'The Shadow of the Wind' ทำให้เห็นว่าการเป็นที่รู้จักในระดับนานาชาติต้องมีทั้งตัวแทนนักเขียนที่แข็งแรงและการผลักดันจากสำนักพิมพ์ใหญ่ หากใครอยากติดตามแนะนำให้สังเกตประกาศจากสำนักพิมพ์ต้นฉบับหรือเพจของนักเขียน เพราะนั่นมักเป็นช่องทางที่จะแจ้งข่าวการแปลอย่างเป็นทางการ ไว้ยังไงก็จะเฝ้ารอข่าวดีไปพร้อมกัน