Aba, kapag tinitingnan ko ang kasaysayan ng Pilipinas, palaging lumilitaw sa isip ko ang pangalang Zóbel de Ayala bilang isa sa pinakamatagal na pamilya ng yaman dito.
May linya sila nang pagmamay-ari ng lupa at negosyo mula pa noong kolonyal na panahon—mga hacienda, lupa sa Maynila, at kalaunan ay ang pag-usbong ng 'Ayala Corporation' na nagpatakbo ng real estate sa Makati, infrastructure, banking, at telekomunikasyon. Naalala kong habang naglalakad ako sa Makati, kitang-kita ang imprint nila sa skyline at sa mga lumang pamilyang nagbuo ng modernong sentrong pinansyal.
Hindi ibig sabihin nito na sila palaging numero unong may pinakamaraming liquid na pera sa bawat dekada—nagbabago ang sukatan ng yaman. Pero sa haba ng panahon at sistematikong impluwensya sa ekonomiya at lupa, para sa akin sila ang pinaka-matagal na umiiral at may malakas na presensya sa ekonomiya ng bansa.