Natatandaan ko pa 'yung pagkakataon na tumulo ang unang luha — hindi dramatiko, hindi pelikula-style, pero ramdam ko agad na may simula na nabuo. Para sa akin, ang unang luha ay parang maliit na pinto; hindi mo inaasahan kung ano ang papasok kapag nabuksan mo. Nakatayo ako sa ilalim ng ilaw ng kwarto, hawak-hawak ang librong nasimulan ko lang kagabi, at biglang nagbigay daan ang damdamin na matagal kong tinatago. Hindi siya eksena na may malalakas na musika, kundi isang payak na pagkilala na may nawawala, o may naaalala.
Minsan nagmumukhang simpleng hiccup lang ang luha, pero siya ang unang marka ng kuwento. Kapag nasimulan sa isang luha, ang mga susunod na kabanata nagmumukhang mas personal — parang nasa loob ka ng damdamin ng bida, hindi lang nanonood. Naalala ko rin na ilang beses kong napanood ang eksena sa 'Clannad' at 'Anohana' kung saan unti-unti nagbukas ang damdamin dahil sa isang simpleng pagtulo ng luha; doon ko nakita kung paano nagiging simula ang isang maliit na pagluha para sa mas malaking pagbabago.
Sa pagkukuwento, ang unang luha ang nagtatakda ng tono: magiging malungkot ba, magpapagaling ba, o magbubukas ng lihim? Sa mga kuwentong paborito ko, ang luha ang nagsisilbing panawagan para mag-usisa ka pa, at para lumalim ang pagkakakilala mo sa mga karakter. Dito nagsisimula ang paglalakbay — tahimik, totoo, at minsang hindi mo inasahan, pero laging may saysay.