Tuwang-tuwa ako sa lalim ng mga idealong binabato ng 'Hagakure' pagdating sa katapatan ng samurai — para sa aklat na iyon, ang katapatan ay hindi lang obligasyon kundi isang espirituwal na pagsasanay. Binibigyang-diin ni Yamamoto Tsunetomo na ang tunay na katapatan ay ang pagiging laging handa mamatay para sa iyong panginoon; ang kilalang konsepto na “mabuhay na parang patay” o ang ideya ng pagiging laging nakahanda na umalis sa mundong ito ay paulit-ulit sa mga talata. Ibig niyang sabihin, kapag handa ka nang mamatay, wala nang atrasan at walang pag-aalinlangan sa paggawa ng tama para sa iyong master.
Sa praktikal na aspeto, pinapakita ng 'Hagakure' na ang katapatan ay personal at tahasang ipinapakita sa mga aksyon: agarang pagsunod, hindi pagdadalawang-isip sa mga utos, at minsan ay ang pagharap sa kamatayan bilang pinakamataas na sakripisyo. Ngunit bilang isang mambabasa, nirerespeto ko ang intensyon nito bilang isang produkto ng kanyang panahon — panahon ng estriktong hierarkiya at paninindigan. Hindi ko inirerekomenda ang blind obedience ngayon, pero bilang isang teksto, napaka-epektibo ng 'Hagakure' sa pagpapakita kung gaano kalalim ang hangarin ng katapatan noong panahon ng samurai.
Sa huli, naaalala ko kung paano ako nito pinilit magtanong sa sarili: ano ang ibig sabihin ng tunay na katapatan sa modernong panahon? Hindi ko sinasabi na sundan ng lubos, pero mahalaga ang pag-unawa sa radikal na dedikasyon na ipinapakita nito.