CHAPTER 7

 

Hindi na mapakali si Lira mula nang matanggap niya ang sunod-sunod na mensahe mula sa hindi niya kilalang numero. Kahit anong pilit niyang ituon ang isip sa mga dokumentong nasa harapan niya, bumabalik pa rin sa kaniya ang larawang kuha sa mismong pasilyo ng bahay. Ibig sabihin, may taong nakakakita sa bawat galaw niya. Mas nakakabahala pa, alam ng taong iyon na nagsisinungaling siya kay Yohan at may nalaman na siya tungkol sa simbolong nasa lumang kasunduan.

Gusto niyang sabihin ang lahat sa limang lalaki, pero naaalala niya ang huling babala. Kapag nagsalita siya, maaaring isa sa kanila ang mapahamak. Hindi niya alam kung totoo ang banta o ginagamit lang iyon ng kalaban para kontrolin siya. Ang problema, wala siyang sapat na ebidensiya para isugal ang kaligtasan ng mga ito.

Kaya nang lumabas siya ng silid at makitang nasa sala sina Caleb at Lucian, pinilit niyang kumilos na parang walang nangyari. Si Lucian ay abala sa kaniyang cellphone habang si Caleb naman ay nakaupo sa sofa, hawak ang isang makapal na folder. Pagkakita sa kaniya, bahagyang tinaas ni Caleb ang tingin bago muling ibinalik ang atensiyon sa hawak niya.

“May hinahanap ka ba?” tanong ni Lira habang papalapit sa mesa.

“Mga lumang dokumento. Baka sakaling may makuha akong impormasyon tungkol sa kasunduan ng pamilya mo at ng pamilya namin.” Isinara ni Caleb ang folder at tumingin sa kaniya. “Ikaw, may nahanap ka na ba sa mga papel na kinuha mo sa opisina ng tatay mo?”

“Wala pang malinaw. Karamihan sa mga dokumento, tungkol sa negosyo niya at sa mga kasunduan sa ibang kumpanya. May ilang pangalan akong nakita na hindi ko kilala, pero kailangan ko pang alamin kung may koneksiyon sila sa sumpang dugo.”

“Kung may makita kang pangalan na hindi mo maintindihan, sabihin mo sa amin. Hindi mo kailangang solohin ang lahat ng problema dahil lang ikaw ang may gustong tapusin sa kasunduang iyon.”

Napatingin si Lira kay Caleb. Hindi ito ang unang pagkakataong may isa sa kanila na nagpakita ng pag-aalala sa kaniya, pero iba pa rin sa pakiramdam na marinig iyon mula sa lalaking dati ay halos hindi siya matingnan nang hindi nagpapakita ng galit.

“Salamat. Sasabihin ko sa inyo kapag may nakita akong mahalaga,” sagot niya.

Tumango si Caleb, pero hindi na nagpatuloy ang usapan. Bumalik siya sa pagbabasa habang si Lucian naman ay tumayo at nagpaalam na may aasikasuhin sa labas. Naiwan si Lira sa sala kasama si Caleb, at ilang minuto silang tahimik na nagpatuloy sa kani-kanilang ginagawa.

Akala niya ay magiging ganoon lang ang araw nila, hanggang sa biglang nagsalita si Caleb.

“Lira, may oras ka ba mamaya? Gusto kitang makausap tungkol sa isang bagay.”

Napahinto siya sa pag-aayos ng mga papel. “Tungkol saan?”

“Sa atin. Sa mga nangyari dati.” Sandaling umiwas ng tingin si Caleb bago muling humarap sa kaniya. “Matagal ko nang gustong itanong sa iyo ang ilang bagay, pero tuwing sinusubukan kong simulan ang usapan, naaalala ko kung paano mo ako tratuhin noon. Ngayon naman, hindi ko alam kung paano kita kakausapin nang hindi ko naaalala ang lahat ng iyon.”

Hindi agad nakasagot si Lira. Alam niyang may mga sugat siyang iniwan sa buhay ng mga lalaking ito, at kahit ilang beses siyang humingi ng tawad, hindi naman basta-basta mawawala ang mga nangyari.

“Sige. Kailan mo gustong mag-usap?” tanong niya.

“Pagkatapos mong matapos ang ginagawa mo. Sa may terasa na lang tayo. Ayokong may makarinig sa usapan natin.”

Pagsapit ng hapon, nadatnan ni Lira si Caleb sa terasa. Nakaharap ito sa malawak na hardin, nakasandal sa railing habang hawak ang isang lumang litrato. Nang mapansin siya, agad nitong ibinaba ang kamay, pero hindi sapat ang bilis ng pagkilos niya para hindi makita ni Lira ang larawan.

“Larawan mo ba iyon?” tanong niya habang lumalapit.

“Sa dati kong trabaho. Bago pa nangyari ang lahat.” Inabot ni Caleb ang litrato sa kaniya. “Dati akong modelo. Hindi naman siguro bago sa iyo iyon, pero baka hindi mo alam kung gaano kahalaga sa akin ang trabahong iyon.”

Tiningnan ni Lira ang litrato. Mas bata si Caleb roon, maayos ang buhok at walang peklat sa mukha. Nakangiti siya sa kamera, at halatang sanay siyang humarap sa maraming tao. Mahirap isipin na ang lalaking nasa larawan ay ang parehong Caleb na madalas niyang makitang tahimik at seryoso ngayon.

“Magaling ka,” sabi niya nang ibalik ang litrato. “Mukhang masaya ka noon.”

“Masaya ako. Hindi naman perpekto ang buhay ko, pero may sarili akong pinaghirapan. May mga pangarap ako bago ako napunta rito.” Kinuha niya ang litrato at tinitigan iyon sandali. “Pagkatapos, dumating ang tatay mo at ang kasunduang iyon. Hindi ko man gustong pakasalan ka, wala akong gaanong pagpipilian. Noong una, akala ko kailangan ko lang tiisin ang sitwasyon hanggang makahanap ako ng paraan para makaalis. Hindi ko alam na magiging ganito ang lahat.”

Napayuko si Lira. “Alam kong hindi sapat ang paghingi ko ng tawad para mabawi ang mga nawala sa iyo. Kung may paraan lang para maibalik ko ang buhay na mayroon ka noon, gagawin ko. Pero alam kong hindi ganoon kadali.”

“Alam mo ba kung ano ang pinakamasakit?” tanong ni Caleb. Hindi mataas ang boses niya, pero ramdam ni Lira ang bigat ng bawat salita. “Hindi lang dahil kinuha sa akin ang kalayaan ko. Mas masakit na araw-araw akong napipilitang makasama ang taong dahilan kung bakit nawala iyon. Tuwing nakikita kita, naaalala ko ang mga bagay na hindi ko na maibabalik. Kaya noong mga panahong galit na galit ako sa iyo, hindi ko na tinangkang unawain kung bakit ka ganoon. Ang gusto ko lang, maramdaman mong hindi mo kayang gawin sa akin ang lahat nang walang kapalit.”

Hindi nagtangkang ipagtanggol ni Lira ang sarili. Wala siyang karapatang sabihin na hindi siya ang tunay na may gawa ng mga iyon, dahil kahit iba na ang taong nasa katawan niya, ang mukha niya pa rin ang nakikita ni Caleb.

“Hindi kita masisisi kung ganoon ang nararamdaman mo,” sagot niya. “Kung ako ang nasa kalagayan mo, baka ganoon din ang gawin ko. Hindi ko hihilinging kalimutan mo ang lahat dahil lang sinusubukan kong magbago. Hindi ko rin inaasahang pagkatiwalaan mo ako agad. Ang gusto ko lang, mabigyan kayo ng pagkakataong makaalis sa sitwasyong hindi naman ninyo pinili.”

Napatawa si Caleb nang mahina, pero walang saya sa tunog nito. “Iyan ang hindi ko maintindihan sa iyo ngayon. Dati, kapag may sinabi kami na ayaw mong marinig, sisiguraduhin mong pagsisisihan namin iyon. Ngayon, kahit ano ang sabihin ko sa iyo, hindi ka na sumasagot nang ganoon. Minsan tuloy naiisip kong baka may gusto ka lang makuha sa amin.”

“Maiintindihan ko kung iyon ang iniisip mo. Hindi ko naman mapipilit ang sarili kong patunayan ang lahat sa isang araw.”

“Pero bakit?” tanong niya. “Bakit bigla kang nagbago? Huwag mong sabihing dahil lang naisip mong mali ang mga ginawa mo. Matagal mo nang alam na nasasaktan kami, pero hindi ka naman tumigil noon.”

Napatingin si Lira sa malayo. Hindi niya maaaring sabihin ang totoo tungkol sa pagkamatay niya sa dati niyang mundo at sa paggising sa katawan ng babaeng kinamumuhian ng limang lalaking nasa harapan niya. Hindi pa niya alam kung paano nila tatanggapin ang katotohanang iyon, lalo na kung pati siya ay hindi pa lubusang naiintindihan ang nangyari.

“May mga bagay akong naunawaan nang huli na,” sagot niya. “At may mga pagkakamaling hindi ko na kayang baguhin, kahit gustuhin ko. Hindi ko alam kung sapat iyon para maniwala ka sa akin, pero ayokong ipagpatuloy ang buhay na nakakasakit ako ng ibang tao para lang makuha ang gusto ko. Kung may pagkakataon akong itama ang mga bagay na kaya ko pang itama, gagawin ko.”

Matagal siyang tinitigan ni Caleb. Para bang sinusubukan nitong hanapin sa mukha niya ang dating Lira na nakasanayan nitong kinamumuhian. Nang wala itong makita, bahagya siyang napailing.

“Alam mo, ilang beses kong naisip kung ano ang gagawin ko kapag dumating ang araw na lumuhod ka sa harap namin at humingi ng tawad. Akala ko, matutuwa ako. Akala ko, kapag nakita kitang nagsisisi, kahit papaano ay gagaan ang pakiramdam ko.” Huminga siya nang malalim. “Pero nang magsimula kang magbago, hindi pala ganoon kadali. Hindi ko alam kung ano ang gagawin ko sa galit na matagal kong iningatan. Parang wala na akong mapaglagyan nito, pero hindi rin ibig sabihin na kaya ko nang kalimutan ang lahat.”

“Hindi mo kailangang kalimutan,” sagot ni Lira. “Hindi ko hihilingin iyon sa iyo.”

“Alam mo ba kung ano ang pinakakinaiinisan ko ngayon?” Bahagyang napangiti si Caleb, ngunit agad ding nawala ang ngiti niya. “Mas madali sanang kamuhian ka kung hindi ka nagbabago. Kung patuloy mo lang kaming sinaktan, hindi ko na kailangang mag-isip kung ano ang totoo sa mga ginagawa mo. Pero ngayon, nahihirapan na akong sabihin sa sarili kong wala kang pakialam sa amin.”

Napatitig si Lira sa kaniya. Hindi niya alam kung ano ang isasagot. May bahagi sa kaniya na gustong matuwa dahil tila unti-unti nang lumalambot ang puso ni Caleb, pero natatakot din siyang umasa. Hindi niya gustong maging dahilan para muling masaktan ang lalaki.

“Caleb, hindi ko gustong malito ka dahil sa akin. Kung kailangan mo ng panahon, ibibigay ko iyon. Kung may mga araw na ayaw mo akong kausapin, hindi kita pipilitin. Hindi ko gustong maging mabait ka sa akin dahil naaawa ka o dahil pakiramdam mo kailangan mong suklian ang mga ginagawa ko.”

“Hindi ako naaawa sa iyo,” mabilis niyang sagot. “At hindi rin kita pinagkakautangan ng kabaitan. Kaya nga kita kinausap dahil gusto kong sabihin ito nang malinaw. Hindi na kita kayang kamuhian gaya ng dati, Lira. Sinubukan ko, pero hindi na ganoon kadali. Kapag nakikita kitang nasasaktan o natatakot, hindi ko na kayang magkunwaring wala akong pakialam. Pero huwag mong isipin na ibig sabihin niyon ay nagtitiwala na ako sa iyo nang buo. Hindi pa. Marami pa akong gustong maintindihan, at hindi ko alam kung gaano katagal bago ko kayang maniwala sa iyo.”

Hindi napigilan ni Lira ang bahagyang pagngiti, kahit may kirot sa dibdib niya. “Sapat na sa akin na sinabi mo ang totoo. Hindi ko hihilinging ibigay mo agad ang tiwalang matagal kong sinira.”

“Maganda kung ganoon, dahil hindi ko pa talaga kayang ibigay iyon.” Inilagay ni Caleb sa bulsa ang litrato at humarap sa kaniya. “Pero may isa pa akong gustong sabihin. Kung may problema kang kinakaharap, huwag mong isipin na kailangan mong itago sa amin ang lahat. Hindi ko sinasabing sasang-ayon ako sa lahat ng gagawin mo, pero mas gugustuhin kong marinig ang totoo mula sa iyo kaysa malaman na may nangyayari na pala at wala kaming alam.”

Nanlamig ang mga kamay ni Lira. Naalala niya ang mensaheng nagbabawal sa kaniya na sabihin sa mga asawa ang tungkol sa simbolo. Gusto niyang sabihin kay Caleb ang tungkol doon, pero hindi niya kayang isugal ang kaligtasan nito.

“Kung may problema akong hindi ko kayang sabihin ngayon, magagalit ka ba?” maingat niyang tanong.

“Kailangan bang magalit agad? Hindi naman lahat ng bagay ay kailangang sabihin sa oras na gusto kong marinig. Pero sana, kapag dumating ang panahong kaya mo nang magsabi, huwag mong kalimutang may karapatan din kaming malaman ang mga bagay na puwedeng makaapekto sa buhay namin.”

Tumango si Lira, kahit alam niyang hindi niya kayang tuparin ang pangakong iyon sa ngayon. “Susubukan ko.”

“Mas mabuti na iyan kaysa mangako ka ng bagay na hindi mo kayang gawin.”

Saglit silang natahimik. Sa unang pagkakataon, hindi mabigat sa pakiramdam ni Lira ang katahimikang kasama si Caleb. Hindi man tuluyang nawala ang pag-aalinlangan nito, kahit papaano ay hindi na sila tulad ng dati na bawat salitang lumalabas sa bibig nila ay nauuwi sa pagtatalo.

Bago sila bumalik sa loob ng bahay, tumigil si Caleb sa may p***o at muling humarap sa kaniya.

“Lira, may itatanong ako. Kapag natapos na ang lahat ng ito at malaya na kaming umalis, ano ang gagawin mo?”

Hindi agad nakasagot si Lira. Dati, sigurado siyang aalis siya sa sandaling makumpleto ang mga dokumentong kailangan para mapalaya ang limang lalaki. Iyon ang dahilan kung bakit siya nagsimula. Pero habang tumatagal, mas nahihirapan siyang isipin ang araw na hindi na niya makikita ang mga ito.

“Hindi ko pa alam,” matapat niyang sagot. “Sa ngayon, ang gusto ko lang ay matapos ang kasunduan at makuha ninyo ang kalayaang dapat ay mayroon na kayo noon pa.”

“Kung ganoon, sana huwag mong kalimutang isipin kung ano ang gusto mo para sa sarili mo. Hindi puwedeng puro kami na lang ang iniisip mo.” Saglit siyang tinitigan ni Caleb bago bahagyang ngumiti. “At huwag mong isipin na dahil hindi na kita kinamumuhian, wala na akong masasabi kapag may ginawa kang kalokohan. Hindi pa rin kita basta pagkakatiwalaan, kaya huwag kang masyadong masanay.”

Napatawa si Lira. “Hindi ko naman hinihinging maging mabait ka sa akin araw-araw.”

“Maganda. Dahil hindi ko kayang mangako niyan.”

Nauna nang pumasok si Caleb, naiwan si Lira sa terasa nang ilang sandali. Mas magaan ang pakiramdam niya kaysa kanina, pero hindi niya maikakailang may bago na naman siyang kinatatakutan. Habang unti-unting nagbabago ang pakikitungo ng limang lalaki sa kaniya, mas lumalalim din ang nararamdaman niya para sa kanila.

At iyon ang hindi niya alam kung paano haharapin.

Nang gabing iyon, habang nag-aayos siya ng mga dokumento sa silid, muling umilaw ang kaniyang cellphone. Isang mensahe mula sa hindi kilalang numero ang lumitaw sa screen.

“Mukhang nagiging malapit na kayo ni Caleb. Huwag mong kalimutang hindi mo pa alam ang buong kuwento tungkol sa kaniya.”

Nanikip ang dibdib ni Lira. Agad siyang nag-type ng sagot.

“Ano na naman ang ibig mong sabihin? Kung may alam ka, sabihin mo nang diretso.”

Ilang segundo siyang naghintay bago dumating ang kasunod na mensahe.

“Tanungin mo si Caleb kung ano talaga ang nangyari sa gabing nawala ang kaniyang karera. At tanungin mo rin kung sino ang taong pumirma sa dokumentong sumira sa buhay niya.”

Napahigpit ang hawak ni Lira sa cellphone. Hindi niya alam kung panibagong kasinungalingan na naman iyon o may katotohanang hindi pa niya nalalaman. Pero isang bagay ang malinaw: kahit nagsisimula nang magtiwala sa kaniya si Caleb, may bahagi pa rin ng nakaraan nito na hindi nito kayang ikuwento.

At kung ang taong nasa likod ng mga mensahe ang nagsasabi ng totoo, maaaring ang dating Lira ay may kinalaman din sa pagkasira ng buhay ni Caleb.

Tumingin siya sa p***o, iniisip kung dapat ba niya itong puntahan at itanong ang lahat. Ngunit naalala niya ang sinabi ni Caleb—hindi pa siya nito lubusang pinagkakatiwalaan. Kapag nagtanong siya nang walang sapat na dahilan, baka masira ang kaunting tiwalang nagsisimula pa lamang nilang buuin.

Kaya ibinaba niya ang cellphone at itinabi ang mga dokumento. Hindi niya muna sasabihin kay Caleb ang tungkol sa mensahe. Hahanapin muna niya ang katotohanan, kahit pa nangangahulugan iyon na kailangan niyang harapin ang mas madilim na bahagi ng nakaraan ng babaeng kinakatawan niya ngayon.

Dahil sa unang pagkakataon, hindi na lang ang kalayaan ng limang asawa ang kailangan niyang ipaglaban. Kailangan din niyang malaman kung gaano karaming kasinungalingan ang naiwan ng dating Lira—at kung ilan sa mga iyon ang patuloy na sumisira sa buhay ng mga taong unti-unti na niyang minamahal.